Literarishe bleter · 1929-01-11 · 2 (11.1.1929) · p. Seite 38

כ ליטננרארייטננ בלננטננר ננמ. 2 (245) ל• ר כ5 טעאט/נר אן] קננסם אכררם סײסיבריס, דלר כ*ק*;.ער *רכיסם רלזסיססר, װןס הןס גסןןרבסס אין ד*ר .װילגסר סרוםע״ סין *1יםגעםירס .די תאװה *ינססר ײ אי5ם-.ב1יס?ר״ *ין ,בסיף״קרײז׳,, וױז געבװרנגען נע״ װען איבערנירייסן זײן *רנעס אין דער סרוםע. װי *ן *מעריקןנער בירגער, איז סים, ניל בן!לגעסײ- נזם םןרבןם, םןװערם געװןרן *י סעיץ װײםער אין ס**מער אין םױ9ן. ס׳איז נאמת ן גײיסער סןד, װןס די פרןײקסיװע אין ס*״*נס6ו9ע *רכעס סין ■. םײסלב1יס איז אמםיסן איבערגעריסן גע״ װןרן. א םײסינויס קלײכס זיד *רײס6ןרן אויף גאססרןין קײז א1*סי*גד. דער העכיעיסער ,דבר״ הןס אין ז?ין בײי*גע ״םוסף״ ןננעה1יבן ני גע*ן רענענזיעס איבער ײדיסע כיבער. רער ערסםער *רםיקל •ין י. װ*רמ*װי*ק װעגן הןרןנסמיקס #אין גער1י* 6ין סאעינען״. אין װילנע איז לעג*9יזירס געװןרן * ססא״ סים םין * ײדי*ן זסירנ*9יססן״סינדיק*ס. װעלכער הןם דןס רעכס ני #*רםסרײסן זײן סעסיןײס אין עםענען ןפסײלינגען אין 4 װןיעװידם.•װעס: װילנער. ביאליססןקער, נןװןנרירקער אין ■*ל־עםיער. די *ײסװײליקע **רװןלםיגג נןעהיס סי : ד״ר ם. װײניײך, ד. קאעלןגןװיםס, נ. קןססעליןננקי־, ם. דר~ער, •, ק*ן, 9. ססןעקי.?יםעראטור אךן ק??עלד דעס 31*סן *קסןבער איז אץ ז-נןװיעװסק (יע״יסן-דערגרןד) נעעסן-בן אין עלםער םין 61 יןר ד״ר סםיאל װײסענכערג, װןס א־ז כ*ק*נם נעװען םים זייגע *רכעסן אײ6ו נעכים פץ יײיעער *נשר*פעט*;יע אזן סקענןגרזפ־ע. ש. מײסגבעדג הןס זיך סם*רק אמסעיעסירם מיט די אי*בעםן 6ױם ײד. װיס אינפסיסיס. ■ינס ערעדי־־עיסמענעם דריסן ב*ני* .וײיןיןדעע עריםכך איז *נגערריקס * גרויסער *י״םיקל םין ש. װײכנבעייב: .די י׳דיסע סאםיליעי-נעםען אין איקרא־נע״ ן••* כן 13 3־ 366). אין װיינער סריסע נײען אי*פ ײ הכנ^ת *י דער גרײסער סעקסםיר א1י6סי ־ינג— .שײי*ק• — רעזשי ןין ד״ר מ. װײכערס אין װןיעלװעי ״סק*ל*״״סע*סער בײם אינם דור *מכקים ״בעסער ניפס געבוירן װערן״. רעזשי און ה1יםס ייןלע—רידןלף ז*םל*װסקי. די סענ אח אין קןםיגסקי״סעןסער גע8י?״ ערס געװןרן די 0ס1״סע 6*רשסעלוגב םין .װײנ אוז געליבסע• נראש פיס ד*י* װײסםןן. רעזשי *נעל פןר. אין װילנעך פ*״ק#-סע*םער קיםען םןי א1י6םריסן סין די בןקןנסע *רםיםםן אליהי שסײן, ױ*ך* ק*מען, קלןר* סעגןלןװיספ, 9. שע6של א.*. דער רעםערסי*ר: ,ס*ג אין נ*כס״, ,״דער זמגער סין זײן סרויער׳*, .דער כןר סענעער״, ״דער ליגן״ א. *נד. דער ב*?*:סער ײדישער קינססלעד יוחק ליכסנשסײן הןס זוגעשיקס רעס קונסס״םוזײ 8ינם ײדישן װיסגשאכטל״כן אמססיסום * נילד: .משה װןרוס זײן שטעקן סןר םרעהן״ (רןדירוננ) ד>ס אח דער עישסער געשןנק 6ין ן קינםסלער אויםן א1י6ריף, װ*ם אח געװען געךרוקט אין די ״ליס. כלעסער״. רי םןסקװער סעןטעריסםידיע ,םרײקינסט״ הןס סרף דעבעםכער געגענן א. װעװיןרקים .נ6אלי נןםװין״ און ה״ לײװיקס ״דער בולם״. אין יןנוןר װערס א1יסבע6ײס .ה־רש לעקערס״ (לײװיקס ןדער קושביר*װס?1 די םיעסעס װערן רעזשיסירס דורך תערשילןמ. מןרק *רנשסײן 6ירס אידס אויף ה. לײ״ װיקס .ג1יב״ אין ײדישן קרןקעװער טעאסער א1יף יידיש. א1•ך םןרים שײןרץ נרײט אי*ש אין ניו״ יןרק דעפ .נר כ״. *ון אמגיכן װעס אויך די װײנער םריםע אין װ*י;ע זיך נעםען ײם ,גויפ״ אין םןייס שװןי־נס קונסס״נע*שער נ־יט שױן זמט 15 װ*כן ש. **ם .קיײש השם־־. ״די גי־עאטע טן־ישטעליני, װ*ס דן־ז יײישע ס־זיסער הןס נעהױס א״ן ימע־יזע אין רי ייעזסע 45 יןר״— *זרי װעיט ונו־סײס אין דער *םע-יק*נע- פרעסע *קידוש השם״ ג־1ה ־ער8**ג זדןם יױך די *•ע־דםע ״ר*ס *ײ־קיש .־יײי״ מ-ם םא״י ייקןן. רעד. נ ח ם ן מײזי? סס. פזיבישעװסקים ~• נעש ײ״ אזן ב. ,הײערסדאםס .* :יעעה םי= * קלײן-נרידערל״ זענען פינערנעזייעס דורך ייסף רןסעננערג.—י. רןמעננערג זעזס יויך ייבער י. ח. נרענער• ,מכין וםכי;״. ## י. קןז גרײם *ו *וס דרוק: .ססוריען *ו דער נעשיכטע םין ײדן אין װילנע אינס 15״סן י״ה״. ד*ס ביך יועס הןלפן * 15 דרוק״ב1יגן, עם װעם דערשײנען אין דער .כיכליןשעק 6ונס ײדישן װיםנ״ ש*6םלעכן אמסס־פוס״. ס׳דערשי״גס איגביכן אין *סעריקע דןם פןעסיס-־ןילןזןםישע װערק .דער נביא״ סון דעם סירישן שריפסשסעלער קןליל גיכרןן, איבערזעעס אץ ײדיש דורך ױהק הןי־ןװיץ. ל1יס * דערלויבניש 8ון אמערן־םמיםםער הןס דער ײי. װיס. ימססיםוס אין װילנע דןס רעכם *י 1*ק*םען עו אײן עקזעםיליןר *ון זײ&שריוסן אין דרוק״זוכי, װ*ס וזערן *ר1ירגעגעכן אין דער ײרישער שפייוך, װי אויך 1ײסשרי6הן אין דרוק״ ז*כן אין אנרערע שס־אכן ם-ם * ײרישן אמהפלס, װןס הןכז נישס קײן ■*סס-דעב*ם אין *1ילן. *זעלכע דריק״זןכן קןנען דינען א1יסשליסלעך סןר װיסנ־ שןפסלעבע נװעקן און סןרן נישס זײן *וגענגלעך ם*ר דעס כלל, זײ סןרן א1יך ניפס םןרשירײס װערן. אין לןדז הןבן *ננעהויבן *ו דערשײבען העםםנװ־״ז £*לקס םעשײת און לעגענדעס״ 6ין א. אײעשלןס, * הע6ס סון 16 זײסן נעםס *רײן 1 3 — 4 מעשי1ח. עס דערשײנען אינגיכן נ״ע װערק #ון ד״ר ישראל רי*ץ: יער ױנגער םעבסש און זײן *נטװיק• לוננ (2״סער סײל), נריװלעך *ו סןםע״טןםע (■|- *ילערע *■הןנדלינגען 6ון קמדער״יסיכןלןגיע און קינ־ער״דערזױננ): אידעןל אין עלגס (מיל*זן6יש- ■סיכןלןגישע בןסרןכסונגען). דןם לענםע בוך דערשימס אויך איז דײטש אין 6*יל1ג .״הענגעל״ בערלין. רי װילנער סשרןשװיכינ ־יןסעק הןס איים גע6ײערס דעם צג״יןריקן ייבילײ. ס׳װןלמ געװען * ױשר די בינליןסעק זןל הןנז די םןסעריעלע םעניעכקײסן 6*נ*נדער*עװ*קין.-ג1ים םען דןך אין מןישע * ״ױדןיםסישע״ *יבליןסעק, הלםא״ ז*ל א>יך װילגע נישט זעז א1יסנ1יען * נרויםן נײעס כנין 8*- איר ניכעריאיזר. בער הןרןװיץ הןם ייבערגעזענם * דײ לידער םון ם. שעװסשענקןס -קןבזןר/ װי נאק*נם, װעיס בענרײט יי• אוקראינע א ■ולשםענדיקע י1יס- גןנע 6ון קןניןר אין ײדיש. אץ דע- סא־׳־יעד־שעי־ יײ־לי־ ■־עכע ג?פ גען מיר ■•י־־כסז מעגן די נזנ־יםגק־סע איים״ נאםין •ין ןװ:סן, װ*י זענען אי־יונעןי־נס געװןרן אײ נעבן־עראיע ואו־ף דער בי־דנעץ. אין אין םינסק יכבוד אברהם רײזען. אין *ן א־נסדרװױ ריס א פע־שסײע־ פין ,־זםעס״ דןס א. רײזעז *װישן •:יעח נעזןגס: ,זײענדיק אין *םעריקע בין איך נעװען שש*רק גרמז א1־ף * סך עריינזי דער**ר, װ*ס זײ זעגען נישס געװען ״םיס דער נײער אידײע״, װןס סײ אין זײער ■ערזענלעכן, סײ אין זײעי־ע װערק זענען זײ נישס געװען םא־נינלן םיס די ברײכע *רכעסדר-מאסן. נןר קיסדבדיק קײן •יילן און כ*קענענײק זיך םיס די ■ױלישע קןלעגן, הןנ איך זיך איבער*ײגס, *ז די *מעריקןגער ײדישע שרײבער יענע; אין 6*רבלײך םיט די •ױלישע .נרייסע רעװןליגיןנעי־ן״. רער גרעססער סײי ײרישע שױײנער אין •וילן הןפ נ*ך נישס *ײרגעלעבס דעם 6*לדן געדאנק װעגן ,^קובסס *ו״ לי1 קינכש״, און ד*ס ששערס זײ ני ש*6ן ב*״ דײסנדיקע *־ערק, הנם זײער א כך סין זײ זענען שטא־ק דאלענרסיל. דן• *ינסיקע ש1ילן 8*רםןנס גיסע אץ פאלענכסולע ד־בנער אין שרײבער, נןר זײ 6עלס די אידי׳־ע, װןס ז*ל אמסערעסזנס ם*כן זזיערע װערק 8*ר די לעזער. רײזען נע6מש ןכער אײז, *ז דןס איז * *ײכװײליקע דערשײנינג. עס זענען שײן ם#ר*ז אײגיקע ײר־שע ייכד־זר אין שרײבער ■ין •ײלן, װןס זענען שוין בןר נןענס .ני דןר נײער אידײע״. ד. י. זילגערבוז ה*ס איז זןיזדזזר ליםער*פן״פערײן ג לײע:ט קז ם־כלע־ 6ון ז״ינע זכיונית אױעד אחר״העד, ם ל. ליריעגנ״יפ, שםיאל םןה־ליעװע־י, *רץ סםן״ענסקין. 6*י־ דער סןרלע״ זינג הןס דער שריפסשסעלער *. ז. װײננערג נע- ה*לסן * רע6ער*ם װעבן ד. י. זיל*ערביש אין םןסזװע װערס נעברײם ן ליסעדןרי״ שער *טמ*נ*ך. װ*ס ד*רף זינ1י6נעשםע*ס װערן א1יסשליס־*עך דורך דער פי*לעס*רישער שרײבעד- ײגגם. אין דער װענדינב װערס געם*לדן, *ז ,די סעםןסיק 6*ן די װערק זןל זײן 6ון לעבן אין קאפף 8ון דער *רבעשער״ױננס׳ די רעד*קעיע כ•- שסײס םין ה. בריל, י. ברןנשסײן, ם. קןץ. אינם בײיזשעס 6*ד 1929, ױןם דער װןרשע-ער ם*גיר־י**ט הןט *יגױ6בעשמעלם 6*ר דעם שטןס״ראס *י **טײןכײן, אח *רײנגעשדעל• *װישן *נדער•: 6*ר די * י.ש.י ״שילן •- 60 םײזנס ניידן, איױף *ײשן ײ *יבטיןבעק*גענײדע א1יף סלןמ**קע—סנ כױז. נילדן. 6*ר דעס ײײשן װים. אמססיכום-10 •ױז. גילדן.