Literarishe bleter · 1928-12-28 · 52 (28.12.1928) · p. Seite 1034

52 ,א ליסזו >ויזז ג < ■ז 8 ז י 1034 כ ר א ב י?ז דער זידישאר םלוכה״סעסםאר אין װײסי רוסלןנד ארבזנם אי1ס איבער סןלארם ,״?ך ם•, סיר?עבןי״;הןילי•, פיר לעבן})—ראזעי ב. גןרד, אין אינײ ד. בירגעלסןנס ,רער ס1יבבר״ — ריזשי ם רא6אלסקי. די ארפי א1י66ירינג וחנרם סאיסיק דעם 8 םן יאנואר; די נװײסע־-ןנה1יב םארץ. דאר סיאסנר אוילס אינס אין װיםזננסק. די םײל #הבימה/ װןם איז •ארנלינן איץ ניז־יןרה, גדײס א1יף ײדיש די באװיססא ■'זגסא ״םוראנדאס״, רעזפי 6ון כןי־ים סארגןלין. די סןר• סםזגלוגג װאס 6ןיק*םאן אין גר1יםן םאנהאסן-אסב-א ה1יז. די רעיםה 6ון די ןנםײלינאםאר איז דארװײל גיפס גאסןלדן. אין נײאם ײדישן סעןסןגר (אין ריגע) הןבן זיך ןנגאה1יבן גןסססאילן 6ין ױליום ןדלאר. ,םסי 6ןריקע װןך איז יןרגזנקוםען אין װארםא דער הונדערססםער קןנדערס 6ון ײדיפע אןלקס״ לידער סון די ■ןפולערע זיננער ם. קיינים און ז זע*ינ8פלד. דער קןנעעדס איז ןדורך ם*ם גרויס דעיי־םןלג. אין דעם קןנעערס איז ארויסגעסרןםן דער סניאור-כןר. זונסןנ, דעס 6!<סן ה. ח. איז £ןרגעקוסען די ע6ענונג 6ץ דער *ילדער״א1יסעסעלוננ 6ונ□ קינססלער אד□ (ןדאס הערסן6ס. די א1יםסםעלוננ איז אײנגעןררנס דורך דער ײדיפער געזעלסאסס עו ואיסנרײסן קינסס ייז לןקול 6ונס 6אדײן 6ון הןנדלס״םןרטרעסער (קדולעמסקע 16). ** ױםף װינןני׳אדןװ, דער *ןװוםסער זינגער, איז א1י6געםייןסן, מןנסןג דעם דג־סן ה. ח. אין קןםיגסקי״סעאפער פיס ן קןנבערס 6ון ןריעס און •ןלקס״לידער. דער חזן 6ון דער װארפעװער סינאגןגע ה׳ קוסעװיעקי הןס די סעג געזיננען אין װןרפעװעד רארין העברעיפע אין ײדיפע לידער. י** יןדזסער■ רעװי-םעאםעד .אררס״ זלײסונג פ. בדןיערזןן) 6ירס איעס אויף א גײעם ארןגר•□ .לאסקעס״. ץ** אין לןדז װערם געװחן א 6ילם ״מזרח און מערב־* פיס סאלי ייקןן און יעקב קאליך. .**ר אין לןוז איז סןרנעקוםען יי עסענונב 6ון דער בילדער א1יםפסעלינג 6ונם קינססלער זלםן לאנדיי. ■0* אין *יקאגן װערס א1יסגע6ירם םים גר1ים דעייםןלנ א ק>זי*זבעם .יער דינוס״, רעזעי ײסף כילןװ, דעקןיאעיעס פין פ. עיפןרין, מוזיק םין בען םןלאק, םיסד ן:סײל 6ון גדננן ■ירסןנןל 6ול 60 פ1יפיילער. די ןרסיסשן 6ון .ד״נימה״ גנימין זסח אזן ח־הלע ב-ןבער גיבן איבם םורגע אינער רײ פםעש 6י •םעריקע. אין סרןנרןם 6ןלקם״געזןננ, 6ןלקס־לענץ און דראםע (אין ײדיפ). ** אין סאנהײם איז אויונעוירס די *••רנע- טוגנ סון •בםקים .םןב און נ*כס״—די .סעסס״, ב**רבעם דורך אנג• נאדעל. רעי- נחמד סײזירי װי ם׳סײלן פים די קסא״י־ידיעוה (װעכנס- לעכע א1יםב*בע 6ץ דער *עבסר*ל״6*רװסלסובג 6ונס •*לעםסינע *רנעסער־סןגד אין א״י) מערן כערך 900 עקז. 6ין י. ח. ברענערס העגרעישע נעזןםלסע װע־־ק 6*רקױ6ס אין א״י דורך דעס *יכע־״ל*נער סון דער נילרונ:ם״ם*רװ*לסינג אין *נןנ*מענט, חיץ יעם **זוגדערן 6*יקויף אין רי *לע כיכהאנדלעבען םץ'ל#גי. ״י^ א. גןלדעמידס הןפ אינעיגעזענס 6 נענ- דער סוץ בןלזאק. רי װערק װערן איעס געזענס איז .ס*םןר״*6*רל#ג 6ין י. קעםערמ״־כער. א1יף דער לדנסער זיניננ 6ון .שול-זילס״ איז א1י-כגעהע-ס געװןי־ן דער כןריכס 6ין װילנע, אין ס׳אױ באסלןסי געװןיין אויםגודריקן *ד*נק זי םלסדן אץ ז. *ענ*י*װיםש 6*י זײער דעײ״ סןלגרײכער *י־בעס *ין װילנע ס׳איז א1יך ב*של*םן געװן־ן עי בירדן * **זינדערן סעקרעסןרי*ט 8ןר װייגע אין ■ײןװיגץ. ם׳איז *ם*בנירם געװןרן ן סימע 6ון 1000 ניידן זו ןרג*ניזירן דעם םעקרע-?> •אס >ין *י ב־בסידירן די װילנער 8 קל. שולע מיס סס5 ג־־לדן * ח1רש. די װילנער ן#סײלינג איז גונעס-ןסן זי *רגןניזירן ן קינדערהײם 6ין ,שיל״ קילס״ *ין ײילנע. ם׳איז ש1ין געריננען בעװןדן *"•*םי/ער ל*ק*י און ם׳איז יײנבעלןדן געװןרן * פ־עגייפסין. די קינדער״ה״ס הויבפ ןן נןדמאל עי ס־נקזיןנירן אין יןנוןר. דוד *עיגעלםןן איז שבת, דעם 1״סן דע״ עעפבער, ןננעקיפען קײן גיו״יןרק. בײ דער שיף הןבן א ב ןסגעװןרם י ןפןסןשי, ה. לײװיק״ ם. ע*ששײן א. *נר. שבת, יעם 8״דן ה. ח., װערם אײנגעןרדבש דער ערשסער קבלת-ינים אין גר1יםן מ*נה־זסן *■ערע׳זאל. אגב, אין 6*ל*דעל6יע איז דן *ד *כ־ים*װע-ס*ריין, ל*נדסל?יס 8ין בערגלסןנס געבוירנשסןם *כרים*װע, *ון זײ *יג*ניזירן * סיעניעלץ *ר1יס6ןר *ים ןװנט אין בױ״**רק.— *ין ,פײיהים״ איז *■בעדרוקס * שםיעם מיפ ד. בעיג-סןן. .**י- די דיכסערין רחל ה. קןרן איז געקוםען קײז װארעע. טעאטער ארן קרבםט זינסןב, דעם 23-סן ח. ח. עום יןרעײס סין אכאר רחל ק*םיבסקי, הןנן זיך אױף איר קבר נענ1י6געקליבן אײיע 6רײבס אין 6ןרערער. די װילנער םרו*ע נרײ• אינס רי נןענס- סםע •רעםיערע קל*בוגדם .,בישוף״קרײז- (רעזשי א. סײסלב1יס). גישש געקוקס א1יף רי *לע בןסױננען, *ז דער פןסקװער ײדישער סליכה״שע*סער ז*ל נענן גןיסשיילן אץ װ*רשע, *יז 8רײס*נ געװןרן קלןר, *ז ס׳איז איםפעגלעך. ם׳הןס כ*קי*ען *ן ערדיינניש א1'ף 2 6ן־שםעלינגען. ןבער די ער- דױבניש איז ןנגעדומען ני ש*עם, װען ם איז פוין געװען 6*רי*?י׳ אי1 * כײי יי?עי*ח זענען ש1ין *■גע6*-ן קײן ם*סקװע. די םעג זענען *דורכגע- סןרן דירך װ*רשע אײניקע ןקסיןרן 6ץ דער סרוסע. א. גי*נןװםקי ס*רבלײנם יערװײל אין בערלין װי עי ה*ם נדעה אוי8נו8ירן * י־עםע אין דײסשן סע*סער. ס׳איז ביםת * גרויסער שןד, מןס װ*רשע הןט גיפס געה*ס די םעגלעכקײם גו זען די סןרשסעלינגען םינס םיוכה״טעאסער. ד־ייםעראטור און קולטור דןנערשסןב ןױנם דעס 20-סן ר ח. איז אברהם רײזעי *■בעםןרן 6ין װ*ישע קײן װילנע, ײגװ*געס עד 6*יס ן■ קײן ר*םנ6*רנ*ני. א. רײזען ה*ט נאקיפע• סון * רײ שסעס אײנל*דיננען עו ב*זיכז זײ א. רײזעץ נעפ אימ אינעיעיגענן ד־ *לע אינססיסוביעד, *ז לײדער ה*ס ער איעס בישס געקןנס יערסיין די כקש1ד., א1יף זײץ בוריק- װזגס ןיז י*םנס*ר1*נד װעש ער הןבן די מעג- לעכקײר עי לעייכן * רײ ש-עס אץ ײילן. דעס 8״שן דעבעםכער א*ז פןרגעקימען אץ *רעסע- ײרישן *רנעסערישי קולסיר״הויז די סײער• לעכע לםענונג 6ון דעד *דעםעי- *■סײלונג 6ון דער ײדיפעד ק*סעדרע כײ דער אוער*ינישער דיסג״ פ*שט־ןק#דעם־ע. •׳זענען נעקובען פןרשסײער 6ון סןרשידעגע סןװיעסישע, •ר*6*רײנישע אין קולסוד- *־,נ*:*ז1*•עב. ם׳הןבי גערעדם י. ליבערבערג, י. מעי-ז*-, סןמישי/ נ. אויסלענדער *. *. ם׳הןבן אי ך ב*י-יכם דער **םײ-ינב * רײ װיסנ״*6שלעח םן-־שזײעיי ■ױ ש*י-פידענע *יבןניזןניעס. דער 6*־װ*?םעד 6וז דעי• *דעסער *•םײלינב י. מערזןן הןם אינ6*רסירס, *ז ד• *דיסעײ *■םײליגב 6ון דע- קןםעדרע הןם שיץ דירכגעמןכס די *ר-*ני״ ז*נ-*נעלע *רניפ. עכ זענען ןרגןניזירמ 4 קן״ םיסיע•: > היסםןרייע, ו פ|1י*ל*גיש״סס*סיסדישע, ליס־ן *יייש-וילןלןגישע און *עדןגןנישע. די פיס״ *רכעשער סין די קןם־סיעס זעגען ג*נץ ערבםסע 6ע־קע מענםשן. ז־יער נןל ד־ײבי־ײכם 35. םען איז נוגעםרןסז ם*כן *ן *-דזנ־ננ יין וי *רכיװ״ ם*סערי*לן םען קיײכס זײ 6*ג*גד*ר און סען ק*ם*לןגידס זײ. װי פ׳ם־י״ס אונז םיט װןקפט די #ײדישע קולסור-געזעלש*6ס• אץ *םעריקע. דער ,דדיהזום״ שרײנד־. ״די ײדישע קילשור״געזעלש*6ש מיל א1י6- נעםען, *עגױ*ז*מלען אין נױ-יןרק, שיקןגן, מןנ- סרעןל, י*פ-*נ־זשעלןם א. *ז. װ. 6-יער יי אײנ- ניקע. די יח־י ם, *ין דערגןך די *יע, װןס שסײען נןעגס ני די אײ-ביקע און נוזןםען שןסן * ײדיש יענל... * געזעלש*6ס, װןס הןש אינזינען ק1ים״בל דעם יןיקן לעכן אונזערן־.. אין װין איז אין עלסעי םץ 92 יןר גע״ שכןרבן ■רץ סשןלענסקים ברורע-- ־יען ספעלעגס״ קי. עד איז געװען םים-עדןקסןר *ון דעם הע״ ברעיש ן זשורגאל .העחר״. א־ װץ א'ל געשםןרבן אץ עלסער סין טד יןי• דע- בעװוססער סעקכפ־ד״םןרשער ■-ןס. לעןן קע־״ננר. #ר*ם קעלנע- הןט אײן בײס רע״ דןקםירס די נ*1-יסזישע יײ װעים״ אין אין 1920 חןט ער *ר1ינגעגעבן * ביןגרןשיע םון ם. הערבל• אין י*■*, זענען לענסנ• דערשינען אײגיקע װערק 6ו. שלום-עליכס א*ן ■רץ. ס׳דערשײנס אינניכן אץ יןסןגיש *נסקים .דביק״, ^דור *נרנעיסןנס גײ ביך .װעלס-אויר, װעלס״ אײן״ װערם געדריקם און עס דערשײנש אינגיכן. ,**י ■׳דערשײנס אין 6*רל*ג .קןסביןס״ דןם װערק 6ון דער סרןננױזישער שריסםשסעלערין כיםןנ* בןדעװ ״דער ש*נד״6לעק״, ײדיש י. רןבןן.