Literarishe bleter · 1928-11-16 · 46 (16.11.1928) · p. Seite 914

46 זזא ליסזו*ריןן נלעסזר 914 7• נם *יז דנרעיננן *ין קל*נקין-**ר?1ב י. ןנןסןשי ,״*•*נק*״ (דנרנײליגב*[) ס״*יז דנר לננסנר יןנד םין רנר 10 כענדיקנר *■ןכןסו׳ )ן1*סג*כי{ *. לנינלנס — א*ר לעסלנן (דרןםו׳ז *סריס קןנןנן־זסקי-יוירן-םדנססעי (נ?ינ *ליסגןננ) *ין קלננקין׳םןרלןב װנרם #*רנבדיקס *ין דריק *ין *ין * 2 װןכן *ײם דנרעײנס דניי דריסנר בןנד .*ילןלןניננ שרימנן״ *ינו יידי*ן װיסנ***סל^ן *ינססיסיס. דנר *״נסיקנר נ#נר הןלס הנכנר 45 נ1יגן *ין *יז סיל םיס *ינסנרנ״ סונסנ *רסיקלנן *יכנר ליסנרןסיר׳בנ/יכסנ, •זי־ קלןר *ין נסרןכוןרסונב. ** דנר נװייסנר נןנד סין *כ. קןהןנס ,בלנםנר *ון םײן לננן״ *יז *1ין ןסגנדריקס. דנר דריסנר נןנר רריקס ויך *ינם *י( *ין * װ#ך ןרים װנש נר זײן *ין םןרקויף. טעאטער און הונסט די ײדיםז סזזםער( *ין װ*ר*1 •1-י1 די לעגםע גסלגכע װןכן גײ •ול־בעיןקסום ז*י[. םיװערם!*•םעםיקם װידער*פ*1, *< װען *ין װ*ר- םע םגילס * * ן םע*םער, גיס ער קליס-ס •[ ע1ים, *זן *ז ד ר ײ סעןסערן ד,*נן * *ם*רקי• רע 11<י1ננם-קר**ם *ור *1ע ד ר ײ םעןםעין *ין די *י< 3 םעןםזנרן װערן רי לעזסע עםלגנז װןכן נ<**י1ס *1ץ *ײן ■'<*<. גײ די .װײנזר־ *ו<<ס .נײנןכם *1י*ן *1םן ם*רק־, >ין .סק*1*־■ ם<*ס<ר—,ו<ר גן1ד*נ*ר *ידיך׳ *ין כײ קוסינםקי .װײנ *זן נ<1ינס<־. *ינס נ״ס נײ ר. ז*ס1*װסק• * נײ< •ר*פי*ר<—1. ם1*ך— .ה<רנ<ר ווס *ןר• קויין *ין ,ױ״יןרקער .*ינסיסען ס**ס*ר• *יז דירך די .װי1נ<ר* *1י*ג<*ירם נ <*לג1יםם *י<ם< *ין 3 *קםן ,נ<רןננ1*. סןריס *װורנס קזנס<-ם<*ם<ר *ין ניז- יןרק *ײ*רם ד<ם 7-סן *ין 8-םן ה. ח. ד<ס 30- יןריקן ייני1ײ 6ין םןםקװםר קינםם-ם<*ם<ר. ,**> >ין •*ריז *יז >וי6גז**נם נר1יס< ני1- ד<ר >1י**ם<1ינג *ין ד<ס נןװיססן ײדי*ן קינסם- 1<ר י. נ. רינוק. די 8*ר*ידנ*רסיק< ני1ו*ר סין ד*ר 6*ר*ם<1יננ נןװ״זן, *ז ד<ר ם*1*נ<*י1*ר קינסס1*ר הןס נ<ס*כם 1<נםנס ני1יס< סןרעריסן. .**י ם*ני< קןץ, ד*ר נ*װיסם<ר ײדי*<ר סן• 1*ר, הןס |*רנר*כם 1<נ*נס >ין ■*1*סםינ*. <ר ה*ם *ון דןרס מיסג*גר*בס 6י1 *רנ<*ן, װ*ס ז<• נ<ן ס*1<רי• ז״*י *ינם<ר<ם*נס. ,סור *ינם 23-סן ניזן 30-סן ןקםןגער *יז ]ןרג<קוס<ן *ין סןסקװ< *ינס הויז 6ין ,ןנרן. דז**ינם• *ן *1יס*ם<1יננ סון ני1ו*ר *ין ד<ס ײוי*ן קינ*ם1<ר *ון *ס*ריק< *ר*נק הןרןװיץ. ס'ז<נ<ן ג*װ*ן *ויסנ<**<1* 40 ני1ו*ר, װןס ד<ר קינכס1<ר ה*ס סים זיך םיסנ<*ר*נם *ין זײן 6 װןביקער נסי<ה *יב<ר יי ײדי*< ק*1ןני*ס. נ<זונם סרי* *ון נןר נײ 1<נן—*רײפם י. ר*כ- רי*ין >ין .<םץם*—••רןנס *ין וי •1< סוי*רי*< *נים<ר, װןס קיקן *רן■ *ין הןרןװינ*• *ןרגיק* *1יס*ם*1ינבס-װ*נ•. כ ר א נ י סןר 4 מןל * ײ#ר *ון װעיץ *לאנם/סיק *ין סים- סעמןסיפ גע6*רש. ב*ז *ינס הןס םען גזנלײזננס 6ןלגנדיקע ניקל לזנקציעס: ײריסזנ ליסזנרןטיר אין ײדיזוער *רן״עסןריןס-א. קוויזנע *ון נבי סןל״ קין. ײױעז ■#זז־יע—אהי־ן יײםו,ץ, ■1ילישע ליםע• רןסיר—ל. 6 נקלססײן, ■ילןזןםיע— ד*ר *. גליקס״ פ#ן, נעןגיןויע יץ 8עלקעי*-ץ ס:סן*ס — ■רן8, נערקםןן, *נןסןםיע און 6*זי#*:)בינ — ד״ר *ירענן קרוק, סןנינלע װיסנע6#םן (ײר י קרזק און ל. ■•בעס), סעדיזין <ד*ר י. מילײקןװסקי), אינס װעלן גײן #6יג:דע עיקלעף ד״ר מ. װײכערם — דרןםען און םעןסער-קינהם *ץ דער *ײרןאעיסער ליסערן״ רוי*, •י6# ד־ר ס. נ נזבירנ־די װונדער 6ון דער סעכניק (די נײעססע דערסיניונגען). נ מײזיל—י. ל. פ*ץ, זײן לענן *ון ש##ן< ד״ר י. נ. י*1ר — װןם ד#רף יעדער װ*ס; װינן •סיכןלןביע, ד״ר י. קײק— געסיכסע 8ון די םערב״אײרןיעיסע רעװןליניעס, ד״ר י. שי*ער-רי ײדן אין ■1ילן. ** אין דעם נןװןםנער בוםער (ביך 111<) ,די ײדיסע װעלס״, װןם זענס זיך אינס, קומם *רײן נװיסן *נדערן: א. ם. *וקם—.געאלען״ (דערנײלינג), דוד ■עיגיסןן—.גענירם״ (# כרןניק), ם. ססןװ״ םקי—,איך און םיין קאץ״ (דערנײלוזג), לידער 6ין י. י. סיג#ל אין א. נ אטענזעל, *רסיקלען: *ון א. קוזיזנע — ״נריך גלןזםןן״. נח ■רילוזקי — ,די מק1רים םין סםיאל כוך״, נחמ־ םײזיל — נריװ 6ון א. װײסער, אין *נדערע. אץ ■#ריז איז אייגגעןרתם געװןרן *ן ןװנש לנבוד דעס דיכסער אכרהס רײזען, װןס גע״ םינם זיך דןרס אוי6ן װעג קײן ■וילן. דער װןרםעװער קןסיסעם םון ם־־ײני §ון ײד. װיס. אינםסיסוס א*ז *וגעסרןםן עו דער *ר*עס. סכת דעם 10״סן ה. ח. איז *ןרנעקוסען די ערססע זינונג םוגס קןמימעם, א1יף װעיכער ס׳אױ *נגע״ *ײכנם נעװןרן דער ■לןן 6ון דער ורבעס. א1יף דער זינוגג איז בײגעװען סענןדןר ד״ר 1. סןבןר 8ון װילנע. ם׳דןיף הן6ן, ן< דןסמןל װעס װןרסע קוםען עוהילף דעם יװ״א מים קןנקרעטע םעשים. אויםער די םןרסידענע ןרבעםן איז א1יך ןננ/נײכנס געװןדן * רסיםה 6ון *ערזןנען, װןם קןנען זיך נןססײערן 6ןר דעס נוי׳וןנר אץ װילנע. אויף * בעסײנזןםער זינונג 6ון דעס קלײנ״ העגדלער-יןרײן םיס די 6ןרמסײער 8ון ,אול״קולס״ אױ ברײס ןרוםגערעדט געװןרן די םרןגע, װי די קלײנהעגדלער קןנען קוםען *ו הילף די קולסור״ ןנססןיסן. װןס ״עול׳קולס״ גײם בויען. ס״אױ בן׳ סלןםן געװןרן 1ו נילרן ן קולםור-קןםיסיע םון די קלײנהענדיער, װןם זןל דעלעגירן אירע *ןרסרע״ םער אין דער 6*רװ#לסונג םון .שול-קולס״. ,שול״ קולס״ סיקם א1יך זײנע #6רסרעםער אץ דער קול״ סור״קןפיסיע. םון די *לע שםועסן איז געװען קןנ׳י ■יק, ןז דער קלײנהענדלער׳#8רײן איז גרײם םיס״ עוןרבעסן אין די ײדיזיע קולסוריאיגססיסוניעם, װןס גײען נעכויס װערן. אץ יןהןניסנודג אױ געגײנדעס * קןםי• סעס אײנעוןרדעכען ן דרום׳ןםריקןנער ײדיא׳נוך א1יסשסעלונג. אץ קןפיסעס גײען ןרײן די ןנגע- זעענסשע סוער 8ון יןתןניסנורג. די עםענונג, װןס הןס נעזןלס ןןרקוםע, רעס 30׳סן *קסןנער, *ױ געװען *וגעגרײס םי• נרויס ■#*#ר. דער גונערגן״ סןר 6ון סרןגיװןל װעס זי ע6עגען. יך־ייגעראטור ארן קוילטװ־ שסעון דוכנןװ, װןס װ1ינס די ל/נסע עסלעכע יןר אין כערלין. וןרעבדיקט הײנםיקן װינסער זײן נײע. 6ולע 10 נענייקע ײריעע נע״ שיכסע, .דןם דערסײנס אינם אין דליסש. די נע״ שיכסע װערם געעריכן דורך ס. דוננןװ אין רוסיע און װערס 8ון נתב׳יד איבערנ/זעזט א1יף רייםס דורך ד־ר *. סםײננערנ. די וװײ לענםע נענדער װעין הןלסן * □7 דרוק״בו־גן. א1יף דעם?עבנס׳תערק ןרבעס ס. דוננןװ זינס 40 יןר. דוכנןװ אױ אינס קר1ב נו 70 יןר. נװישן די סרײגס׳וןרערער ■ין דעם חעובן דענקער״געלערנסן איז ד# אינט ן װילן נו 8ײערן (אץ העכער ן יןר ןרום) דעםסד׳יןריקן י1בל 8ון דעם ײדיען היססןריקער. די סעג הןס *. דובנןװ *ןרענדיקם זײן בוך אץ ײריס .6ון זאןרגןן נו ײױו• (זכר1נ1וז און ןרסיקלען״ װןס דערשײנס אץ קלענקי;׳פ#רלןג). װי גןר ס־װערס 6*רעבדיקס די %ידיסע געעיכסע״, סרעס נו דוב״ נןװ ןנניארזיגן אץ הענרע-ס די געסיכשע 6ון יער חןיריעעי בןװלגינב. דו־יי כערגיסןן #6רס ן■ דעם 24״סן ה. ת. קײן *מעריקע, װו ער הןס בדעה• *ו 6*רברענגען עסלעכע חדאיס. י. #■ןסןסו איז ש1ץ נוריקגעקיםען קײן נױ״יןרק אין ניגעםרןסן נ< דער ן*בעם אויף דער דריסער סײל 6ץ דער כרילןגיע *אץ ■ויליאע װעלוער״. זלםן זילנערנתײג הןס #6רע:דיקס אץ זןץ ן גר1ים נוך א נ. *הינסערן *ןרהןנג״, אץ װעלכן ס׳גײען *רײן זכרוג1ת 6ון ןלסע ײדיסע *קסיןרן, װעלכע הןבן ן עידכוית נו דעס גןלר6*דן׳ סעןםער, װי אויך 6ון די שסעסערדיקע ■עריןדן 6ון ײרישן סעןסער אץ #6רעױענע לענדער. ן בןזונדער ןרס #6רנעםען אין בוך די זכרוג1ת סון ינחק ליברעסקן, דער א־ניניןסןר 6ון נןיד׳ #6רן״שעןשער, דערניילס 6ון לינרעסקן ןלײן. עס קוםם ןרײן אין כוך אויך ן כןזונדער #■סײלובג .״װןס דער ײדיסער *קסיןר דערנײלם״ (קוריןזן און עניזןדן). סןרק ןרנססײן הןס לענסנס נעהןלהן *ןרסי־ןגן אין ביןליססןק און גרןדגע א. ד. ם. .לעגענדע אץ ליכע״—װענן ,דנוק״, ^ג1לם״, .קידוא״ הים״ א. ןנד). ןנסןני ם־ןגימסקי, דער ■1יליאער דיכפער, הןס ןנגעעריבן ן קןסעדיע 6ון ײריסן לענץ. די ■יעםע װערס אינס *וגעגרײס אין .כעןסער •ןלסקי״ אין װןראע, רעזסי ל. שילער. דןס װןכגנלןס .7 ■עג אילוססרידס״, װןם דעדעײגס זינס עסלעכע חדשים אין ■#ריז, הןט זיך נײסװײליק #■געםםעלס. יעקג גןסןעןנסקי הןס ןננעעריבן * דרןםע אין 4 *קסן #ר' נער ליעװער״. ס־אױ * װירקלעכע מע*ה םים דעם ריזשינערם זון, װןס אױ געװןרן ןן *■יק1רם. דער ,אוגיװערזיםעם #8ר ולע״, װןס איז ניעם לןננ בעגרינדע■ געװןרן דורך דער נעז. ..נילדונג״ אץ װןרשע, הןס ן גר1יסן איגסערעס בײם נרײסן עולם. די לעקניעס װעין שסןרק נןזוכס* םערססנס דורך ןרנעסער׳ױגנם. זײ לעקניע• קוםען יעי• נחמז מײזיל־,