Literarishe bleter · 1928-07-27 · 30 (27.7.1928) · p. Seite 595

^יטערארישע בלעםער ר א נ י 9 טעאטער ארן קמסט ■*ריקע װןך >יז *ין װ*-*ז ■*רגעקוםען דער *ענסער *וזןפזנסןר 8ין וי יידיסע *רםיססן זוין ■וילן. עס זענען נעקופען * 40 וזיענזסן ■ין די ■ןרסיוענע סרוועס. וװיי םענ הןם נזד־יזרם דער עוזןפענוןר, *1יף װעיכן םיהןס *ויסנעהערם בןנריםונגען וין קײםור-זזיגםסיםועיעם און ■רעיע כןריכםן םין ןונעםוענער ןרנעס, זזון רעוערןםו װעגן •ןרסשײענדיקער ןרכעס. װי ןלע סןל, זענען די רעפערןסן *דן דיםקוםיעם םןרנעקיםען <ין הליסער ןםפןםםער, װןם הןען נײענװײז דער גרײכס נןר ו הויכע םדרנה. יווף *יז *ויםגעקיי■! נעװןרן ו נײע סורװןיסוגג װעיכע הןם ןנער עדיינ *ײניקע ןננענופענע נןסיוםן זיך עוריקנע- עוינן. ניז נןר *ינםערעסןנם וענען די נישם- 8ןרע8נסיענסע ביז *ינס ■ריװ 8ין *ברהם נןיו■ 8*דען עו יעקנ דינעזןן, װןם נ. םזיזיל הןם *■נע- דריקם *ין ױיי-ניך _די ײריעע װעיס״ פי• ןן ורזינ8יר *ין וערקיערונגען. וי נריװ הןנן ו נרוי■ סע נןדײםינג םןר דער ניןנרן8יע 8ין *נרהם נןידםןדען וי יענסע יןרן ■ון זיין יענן. די נעועישן•■ .םרײנד •ין ײוישן סען• סעײ *ין װיינע* הןס םןרעונםיענם *ין דער װיינער יריםער ■רעסע ו קןםוניקוס, *ין װעיכן וי *יו פודיע, ןז רי •םןם-8ורװויםוננ וןנם ײו ן■ עו נענן די ,רעדיסע״ 8ור ן ײדיסן קינםםיע• רישן סעןסער. די געזעיעןום הןם נעװןיס נעפען דעם םעןסער 8ןר דער װיינער סרוםע. דער סןװיעסישער *ויםערן-קןפיסןרין■ הןם נןוויין די םןװיעסיםע *ויסיענדישע וןר■ סרעסינגען ןרויםדײיינן ןן ןרעםם *ויף דער קן•* 8ון דעם ײדיין קופער-םעןםער *ין נוזןפענהןננ פי• ן חוב פין 45,000 ריני, װעיכן דער וןזיקער סעןםער *ױ נעניינן •ויויק דעם פןםקװער *ינ• םםיםוס 8ןר םןניויער •יץ. די דירעקסןרן 8ון פןסקװער ייוישן וקןדעםיסן םעןםער *ין ■וריז הןנן דערקיערס, וז ון• םעןםער *יז וױרקיעך סולדיק וי וערפןנםע םופע דעם םןםקװער *ינ■ םםיסו• 8ןר סןניןיער •וץ, ןנער די ונםש*רעננרע סןװיזסי•* *ינםסןנען, װןם הןנן ןרויםנענענן ועם סעןםער די דערױינני• *ויף ןן *ויםלענדישע םורנעע-רײזע, הןנן נום נעװוסס װענן ועם דןזיקן חונ. עם *יז דערינער *װער נו ■ןרוםײז עויינ װעיכע סעפים הןנן רי פןסקװער םןכס-וןקםןרן נעענוערס יענסנ■ זײער *סעיונג *ין דעם הינזינם. די יײסונג 8ון פןסקװער ײוי*ן וקןועפיען םען- סער הן< *ינםערװעניר• *ין ועם ענין נײפ סןװיע• סי*ן נןסוןוםער *ין וןרױ *ון הןנן *ים *י• נערגענענן ן *רןסענט קעגן דער וןרןרדנוננ 8ון. םןםקװער 8ןיקם*קןפיםןריןם •ןר *ויםעריעכע ענינים, װעינע *עדיק• *סןרק די *ינסערעםן 8ון סעוםער. דער ניײוננם-קןפיםןריום *ויף *וקרןינע חןס נןעלןםן *ינערנונעםען דעם ײדי*ן פיונה• סעןסער *ין *וקרוױע *ון *יס העיםן *ין זײן עקזיםםענץ. יעי• נחמן מײזיל־, רוםי*, װיןדיפיר זסובןסינםקי — .*פ*ון הגנור*, *ון נ. יןנווי (ןיוןנןװ)—דער נײנסער םערםיוןר. *יז עס ני*ם קײן סיפן דיוח, װען ם׳קוםס ןן נו ורוקן נװײ *ינערזענונגען םיסןםן׳? .^ד דער ערססער נןנד םון נערניסןנם װערק *יז *ײן *ינערנענענן געװןרן *ין זןץ *ין קיענ• קין־וןריוג .^■י עם *יז ןרוים סון דרוק דער ױנייזי-נופער וסצ) ■ין דער *וייי*-ײוי*-הענרעי*ער סןנןם• *רי8ס .סרינונן ןקוועםינקן*, ןרגןן ■ון די ײדי*ע וקןועפיקער *ין •ויין. דער נופער ונס- הןיס ן ■ןרסיונןרםיקן םןסעריןי, הןם ון עםסע- סי*ן *ײםזען *ון *ױ •ײן געדרוק•. ■ נרווע ע:נליסע *רײנער *ין נױ-יןרק נרייס נו נום דרוק ןן ונוןלןניע וון רעװןיונין- נערער *ןעייע, *ין װעיכער עס װעין ןרײננײן *ײך *ינערזענוננען 8ון זיוי*. דער רעדןקסןר 8ון דער ןנסןיןגיע *יז פןיקום גרעהעם (* םןדקוס), ןן ופןײקער פיםןרנעםער וון דעם יןנדןנער ,ורבײסער ■רײנד*. װי ער *רײנס *ונז, נעםם ער *ין דעי ןנםןיןגיע יירער, װןם וענען ,נוער*ס •ןעזיע—*ין דערגןך פעג עם זײן רעװןליייןזער־. ועם גרע*סן ןרם *ק וער *נסןיןגיע װעין •ןר■ נעםען ןרינינעיע ענגייסע יױער, דעינןך װעין קיפען *ינערזעניננען 1ין רוסי*, וײסס, •־ונני-ז׳ ײדי• יין וז. װ. עם װעין רעםרעזענייר• װזרז נײ ן 8יר הונדערס •ןעס[. נװןנניק ■רןנענס םון דעם רױח, װןם דן• ניך װעם נרענגען, װעם נײן ■ןר וי נויסן ■ון קןסף 8ןר עקןנןפיסער *ון •ןי״םיסער ורײהײ• .*•י *ין נױ-יןיק *יז גענרינועם געװןרן * קןפיםעס פיס ■רן•. פןריס קןהען נרי• ני **■ן * ■ן:ד *ויף ןרויסנונענן *ויף הענרעי• *ון ענגיי• ן וזיםױיסע ענניקלןנעויע, ןוער ן נינ. יין<עק 8ון *יםוד *ין נװעיף נענו. דער הוי■■• רעיןקםןר 8ון דער *יפודיסער נינליןםעק װעם זײן ד״ר חײם סוערנןװיס* (רב נעיר), םןר פיס• ןרנעסער װעלן *ײנגעיןדן װערן נעלערנסע סון דער גןננער װעיס. ױיױס דןזענװןיד הןם נונע־ זןנ■ נו גענן 8ו8ניק םוױנס רןיןר, װען עם װעס *ויפנעזןפי• װערן דער נוננער ■ןנו-ססב סויזנם דןיןר- װןס *פעריקע קןןו *ון וןך *רויסריסן ןפןי *ויף דדי*, *ויף ן ײויסער *ויונןנע—*יז ני*ס *זוי נריננו *נה, דעם 28-*ן ױיי, קוםס *ןר יין װ*ר*ע *ין זןל 8ון קיײנהענולער- 6*רין (דזיקע 5) ן רעוערןו-קןננערס פון פ. נעינןרס *. ו. ס.: .דן• ײויסע •ןיקם- *ון *רבעסער-ייד״. דער רע- 8ערןס װערס *יננעןרונס ײרך דער נייײננם- נעזעי**8< .קויםור■. דער םיגיםםער 6*ר רעליניעזע ענינים *ון ניירוגג הןס נןסםעסיקס דע■ נוסיוס 8ון דע■ ■רןסעםןרןױןם 6ון װ*ר*עװער *וניװעיזיסעס, יוי• װעיכן •רן8. ם נןיווון *ױ נןססיפס נע- װןרן ויס דןנענס פןר ייוי*ער נע*יכיע *ון קויסור נניי *•ן געסיניע 6ון ײדן *ין *ויין נפרס. □ 30 זא 3?־1יטעראטור און הולטװ־ םיר הןנן *וין נעפןיון, ןו דער ײר. װיסנעננוםלעכער *ינססיסוס נרײס *ינס נופ דרוק ן נײיסן זופינוך, געװידפעס דעם סב יןריקן ױני םון דעד ■*ערנןװינער **ר*ך-קןנ*ערענץ. וןם זןסינוך װעם נענן ןן *ינערזיכס *ינער דעם קןסף 8ןי ײוי• *ק ס*ערנןװיץ, ןן *ײ*6יריענן נןרינפ *ינער דער ם*ערנןװינער קןניערעגץ, ןנרונוח פון *ירע ןנסײינעםער, •רעסע-*סיפען װענן וער קןנוערענץ, וע■ רעפערן• װענן ײדי* וון דעם נוװוםסן געיערנםן פהתיהו םיזעס *ויף וער קןנוערענץ *. *ז. װ. נוס סוף װעס זײן^ *ז ןוסײיוננ |ק וןסעריןין *ון *רסיקיען װעגן די ננחונות *ון וערגרײנוננען 6ון די *ידעען, װעינע הןנן נןנײםסערס ײ .•*ערנןיזינער״. ^■ײ *. נינער ■*רעונםיעכס *ינס *ין .סןנ״ *ין הסעכיס ■ נרעסערע ןרנעס .דער יחוס •ון *ונזער ײדיעער ייסערןסור׳. -•4. ן נרעסערע *•הונדײננ װענן פ. עריקם ,נעעינסע ■ון דער ײדיעער ייטערןםור״ הןס *ינם ■ןרעונסיענם ד־ר י. נינבערג (יעניננרעו) *ין ױיי-נוך ,די ײײסע װעיס״. יױ■, *. רנונניס * וערנײיוננ ,*ין הוד• חפוז״ ורוקפ זיך *ק *וינוםםינוך (5-סער נופער) .די ײײ*ע װעלם*. *. רעובני װײזם זיך יענסנס, יײוער, זײער זעיסן *ין דעי ײדיסער ייםערןסור. דער נןקןנסער ײדיסער סרי8ס*סעלער יונה רןזענ6עיד נע6ינם זיך *ינם *ין *ײרן*ע. ע^ י. דןוין הןס נןקוםען ײ דעריויכני• 6ון ערנסס םןיער *ינערנוזענן זײן סרןנעויע .הן*י*1- םיר יענן• *ין ײוי*. דןס װערק װעס *יננינן וערעײנען. ** *נת, דעם גנ-םן ױני, *ױ 6ןרנעקופען *ין ניו-יןרק דער עדססער ייסערןריסער *בת 6ון דע■ ײוי*ן וען-קיונ *ק *םעריקע. די נעס■ פון וער וןרזופיונג זענען נעװען יונה רןזענועיד *ון ד*ר *סײננערנ. ױנה רןזענ*עיו *יז ןבנעסןרן *ויף ן יענגערע נײס קײן *ײרן*ע, װו ער קיײבם זיך *רויסנענן * נײע, םןרנרעםערםע *ון *ויסנע• נעםערסע *ויסגןגע וק זײנע *רי8סן. ד׳ר *סײנ- נערנ הןס נעיײענ■ יעקניע• *ק ײ וןרײניקסע ס**סן *ק קןנןדע *ון *ינס קער■ ער זיך *ום נוריק קײן נעריק. די םיפגיױער 8ון ■ען-קיו• הןנן נעויםיעך פןרנרןנם *ינוײנעס פיס ײ נעםם עסיענע *עח. קײן ןייניעלע רעדעס זענען ניסם נעהןיסן נעװןרן. עס זענען נןר נעוירס נעװןרן *ינסיםע ייסערןריעע נע**רעכן. וערינער זענען ןננערירס נעװןרן ■*רוידענע ורןנן ■ונס ײריסן ייסערןריען יענן *ויף דער *ק יענער זיס ים. *גנ-*ורח*, הןס םען *ויך נענופען *■סײד ■ון די נעםס *ק םען הןס *ױםנעהערס, װןס זײ ןיײן הןנן נעהןס נו זןנן װענן זיך *ק װענן *נדערע ײרי*נ *רײנער. וועינע •ען-סנתים װנין נןנן זופער זײן יעדן חוד*. ו׳וױ נעװןרן ■ינף יןר זינס ם׳וױ *ק ני -יןרק געעםןרנן רער בןװוזסער ײײ*ער דיכסער פןרי■ רןזענ8עיד. ** *ק נױ-יןרקער .נוקונוס״ הױנן זין ןי נו דרוקן די נר1י*ע רןסןנען, *ינערנעזענסע §ו1