Literarishe bleter · 1928-06-08 · 23 (8.6.1928) · p. Seite 454

23 זא י*#0ר*ד״#׳5 ול<0^ד 454 א ב י 7> טעאטער און הוגםט *4 װילנ* ה*ט זיך נ*ננסען *רנסס <ו פ*8ן * יידי*ן קינסםלעריװן ■**םזנר. *ז1י װי װ*רסס ה*ם ןקזסירם די .װילנזנר סרזסע״, םזז װילנ■ םר*כםן מנח ) נײעם װיינער סס*םזנר. ד• נײ־ נענרינדעסע סנןסער-נקזעיםןיס *ין װילנע הןם *ײננעןרדנם םבזעות * נר1יסן םיםיננ, װןס הןם עזנעעוינן * נרויסן עוים. ס׳הןנן גערעדס ד*ר ם. זםיםיןװסקי, נחוס יייןװסקי, זיםן רײזען, חנה ניונקםםײן, י. נויינוסם, ם. עור. יס1ף *יז ןננע• נזפען נעװןרן * רעזןיועיע, *ין װעינער ס׳װערס עװיםן *נדערן נעזןנס: .דער!ןיקס-םיסיננ *רן■ קיןמירם דעס םסןרקן װיין עו םוון *ן ערנססן קינסםיעריםן ײדיםן וןיקס *עןםער, װןס זןי *רנןנים זײן וןרנינדן סים דער נןנעער םןדער- נער ײדיםער קויסור. דער וןיקס-םיםינג רוסס *יע יענעדיקע *ה1ח *ין דער ײדיםער נעזעים**סז רו1ם *יעםען, װעסען סיזענען סייער די דערנרײ- נוננען סון *ונזער םןדערנער קויסור-נןװעניננ- *רײנסרעסן *ין די רײען וון די *1יער ■ונס נזיעם ײדיםן סע*םער, *ון װערן *קםיװע םיםניידער *ין דער נײ-נענרינדעסער םעןםער-נעזעים**■*. 444 דער יןדזער *רסיססיםער רעװי• *ון קןםער־סעןסער .*ררם״, *ונסער דער יײסונג 8ון ם. ברןדערזןן, נים *יעס זײן 7 םע סרןנרןס *. נ. .ײדיםע סענםעריען*. ,די יענסע זינעםע *רעסיערע—םרײנס *. םןרסין *ין .נײעם *ןיקס• *ןיקסביןס״ — *יז װידעד נעװןרן * קינססיעריםע סענסןויע*. 444 .קדום רםס״ סון םי1ס *ם *ין דער סעענױןניע *ון *ץ רעזםי *ון ו״ר םינ*י װײנערס *יז נעװןרן דער םיונער *ײ דער װיינער סרו*ע• ניםם נעקוקם *1יןי דעם, װןס וער יעןסע סעוןן *יז געענדיקס, נײס די סיעסע יעון ןװנס נײ *ן *1יסוןרקוי*ס סעןסער. ** די סענ *יז דורן דער נעײינער ר*די*״ ססןעיע *ײננעןרדנס נעװןרן * קןנזערם״ןװנס נעװידפעס דער ײויםער רעייניעזער םוזיק. נ*ד * קורנער *ײגיײםוננס-רעדע םון ה׳ יעןסןיו קעיערסןן, הןס דער סןייסס םןננוס דןװידסןן *ין דער נ*ניײסונג סון כןר *ון דער נײער םינןנןגע געזונגען * רײ ה*י1ת װי .*ד1ן ע1י□״ *ון רןסי, ,סי׳ *ון יעװןנדןװסקי, .ני-נדרי* *ין דער נוורנעסוננ *ון װיעער, *ון *יי *נדערע די נעריינער םרעםע הןס םיס נרויס ןנערקענוננ נעםרינן װעגן דע■ ה1יכן קינססיעריםן ניװן סון קןנעערס. *4 *דןנק דע■ *ינסערעס, װןס דער קװןר- סןי-נון .ײדים םעןסער״ הןס *ר1יםנערו*ן *ין די קרייזן סזן ״דיםע סע*םער-*רײנס, הןס דער **ריןנ נ. קיעעקין נןםיןסן *רויסעונענן * יןר- *ון ,ײדים סעוסער״. דער יןרנין■ װעס הןיסן ין עין 25 דריק-נ1ינן *ון װעס מןסן דרײ םײין: *ן *ינעםײנעס, היססןריםן *ין ו ססןסיססיס- נוריכסנדיקן ם*רן יעעסן יןר. *ין נון װעין *יין ערנססע ןוהןנדיתנען װענן ןקסועיע סע*סױ- *רןגן. דןס י*רײך .ײרים סעןםער׳ װערס רעי*- נירס דורן ו״ר םינ*י װײנערס• י חגי^חמ^ײזי^ רןסםענער *ין * םסןס־דןס. ןנער נײ * י נ ז ע- ר ע נןדינגוננען, *ון נײ וער .יינהןרעיקער* נןניוננ נו *ונזער קויסור **ייו םנד די סןנין• ייססיםע ס. ס. ס. *יז עס נ*םת *ן *וםניויניעכע ז*ן. *ין די זײין זענען ניםס *יפנעוןין... *ינס קןן ז״ן * סבר*, >ז דעד םסןם־םער נןנוסיוװ- סקי-סעןסר זןי קןנק *1י*נעםען ײדים *ון ם1יי *ון ײדיםע *קםיןרן. ײדיםע דןספענער, — םום * סרןכס װענן דעס! ■*4 םריס *ויינןװער, װןס הןס םיס 5—6 יןר עוריק *ר1יסנעגענן * בןנד יידער ,דער נןבעס *1נר״, הןס *ינס סןרענויקס * נרעסערע *ןעסע *ינםערן נןפען .חוםם-נעםיכסן*, װו ס׳װערן דערנײיס *ין * *ןיקססיפיען-דינםעריםער *ןר□ די תיסם-םע*י1ת. 444 *ין *סעריקע *יז נעםסןרנן דער ידיםער דינסער ס. ר*דינקי. *ין ,*וי8קוס• יײענען פיר װענן *יס: ,* דיכסער סין רןזענ*עיו■ נןכקוםערז הןם ער זיך נעהןיםן װי * ז-סיקער *ין דעי סביבח *ון די *ינייקע דיכםער... םסיי געיענס נװיםן *ונז, *ין םסיי, *וסבןסערקס וװעקגענןננען*. דער ד*ר *. *יסען, װןס הןס זיך ם1ין בןקןנס נעםןנם סיס זײנע נײרןן-עינערזענונגען, הןס *ינס *יבערנעזענס נײרןנס נןריםסע סןעסע .קיז׳• *4 ס׳*יז *ינם נעװןרן 35 יןר, זינס דװ סינסקי *יז *רײננעסרןסן *ין דער ײויםער ייםע• רןסור. *ין 1893 הןס ער עוערםס *ורעםנסיעכס *ין ניי־יןרקער סןניןייסםיםן װןננניןם .*רנײ- סער־עײסוננ* זײן דערגײיוננ .*ין םםינעים־ה1יז'. װעגן דעס םרײנס ב י. ניויןססןעקי *ין .*1י*- קוס״. זיפן רײזענס יעקםיקןן נ-ם ןןדי דןםע 1894. װי עס *ױ — ןנער ס׳סיז געװען * י1ם-*1נ ניםס נןר •*ר דוד *ינסקי, *ון ניםס נןר סןר וער ײדי• םער *םעריקע, װו סינסקי װ1ינם ם1ין זינס 30 יןר, נןר *ןר דער נןנעער ײויםער ייסער*סור *ון ס*ר דעס ײדיםן םעןםער. ווד סינסקי *יז ניםם נןר סון דער *יםער נװןרדיע, נןר *1יך *ון די ױננערע *ון יוננע, װןס םסײען *ין דער םים סון ײדיםן ם**ן. סון דןנעס םיקן םיר *יס *ונזער נרכה. 4*4 די *1י*וירוננ *ון םלוס *ם■ .קידום• חםס׳ הןס *ר1יסנערו*ן * דיסקוסיע *ײס װןרםע• װער יידיםן ע1יס• *ין װןרםעװער ייסער*סן-**רײן הןם זרונני געהויסן * רע*ער*ס *. ד. ם. .*יז די *1יס*ירונג *ון .קידום-הםס״ נועיעך ןדער םעו- יעך?״ * דיסקוסיע-ןװנס װענן .קידום-הםם׳ *יז *1יך *ןדנעקוםען *ין ■*יקס-עוניװערסיסעם ,קויםור- יינע״. ם׳הןנן גערעוס ם. װײנעיס, *. קוריינױס, *. קןעיזנע *. *. .סס םות, דעם 9-סן ױני, קוםס-*ןר *ין סען- סער ,נןװןםסםי״ * קינדער-סןרםסעיוננ *ון דער 7-קי*סיקער ײדיםער סןיקסםוי *1יף סװןרדע 22, דןם סר*נר*ם *יז זיער רײנס. נןר *ון םןין- נעזןננ-ןנסירוננ י. ניןסםסײןו ועקיןפןעיעם: *ינ■ םזעניזןדיעס — רעזםי 1. יוריע-םסינעי: הינער• םסרײק סון םיום-עיינם *. *.; ניפנוססיםע *ינונ- גען — ןנסירונג י. *1ר*ם*װי*ם. — די הננסה *יז נןםםיםס יס1נת וער זוםער-קןיןניע ן*ר די קינדער• כ ליסןר;ןטװ ^4 *ו דער ןרסןנרןסיע-קןנוערענץ, װןס די יעסלענדיםע םוי-ןרנ*ניז**יע הןס *ונויינערוםן *ין ריגע, זענען געקופען 30 ועיענןסן. די קן:*ע- רענץ הןס נעדויערס 2 סענ, די *ר*עם *יז נעגןנ- גען *ינםענסיװ. נןך די רע*ער*םן *ון רי דעעןםן זענען *ננענוסען * רײ *ײים, װן■ רע*ןרםירן וי *•*סיקע ןננעניםענע ןרסןנרןסיע. ס׳*ױ *1יסנע- קי־נן ן רעדןניר-קןםיסיע, װןס װעס *ןדע*נס• יענן די בוםיוסן סון דער קןנוערעגץ. ** דורך דעס ײויםן ■*קויםעס *יי םןםקװער פױנת-*וניװערסיסעס זענען *יעס *ר1יסנעיןזם 14 ססודענסן. *װיםן זײ נעסינען זיך וי ײויםע יוננע עריוטססעיער *יזי נןריק, *קסעירןד *ון פ*ירן• װיסם־דני*י. 4^ די *ןסויערע ײדיםע נןרןכןװ-םוי *ין לןוז םײערם *י*ס דעס 10-יןריקן ױ*ייײ. די ױנייײ-*ײערונג קוםס-סןר םנת, דעם 16-סן ױני *ין יןרזער .*ייהןרפןניע״. ס'*ױ * י1ס-ס1ב ניםס נןד *ון יןדזער חברים, נןר *ניי *ון *יע סרײנס סונס ײדיםן םוי-װעזן. .**י דער םחנר *ונס ייד .ה*רץ-*ײן הןרץ• *1יס״ געחתסעס *. נ י נ ו י — װןם הןם *•- קוסען ד• 100 דןיור *רעםיע *ין ועם ,*ןרװערםס״- קןנקורס (וןס יױ *ױ *ינערנעורוקס *ין .ייסע• רןריםע ניעםער״ נוס. 21) *יז וער יונגער וינ- סער סין כיוייססןק םענדי גןיוםןן, װןס *רנעס *ין נ־וייססןקער .דןס נײע יענן׳. ם. נןיוםון *ן־זונסיעכ■ וןרם יידער *ונםער דעם נןפען םנחכ נןן. ח* ס׳וערםײנס ייננינן וער דריסער *ונו *ון ס. *לסערסןנס װערק .30 יןר ײדיםע קןין- ניזועיע *ין *רנענסינע׳. דער דדיסער נןנו *ױ געװידםעם ועם חירען *ון דער קןיןניע םןורי** *ון זײנע סינ1ת .■*־ וי דרןפע (*ק 8 ניידער) *ון *. יעיע- יעם-*םר יעםיען וערםײנס *ינגינן *ין םןריונ נ. קיעעקין. *4 וי סרץ-*ינייןסעק *ין קןיןםײ *ןרםןגס *י*ס *ין *יר רםות — 1170 נינער *ין 1246 נענדער. י1יס םסרןנן: ײדים 60-705 •רן*ענסו *1ייים 15-173 סרן*.ו וײסם 292—25 סרן1. עס זענען *רויסנעגענן *ין 1927 יןר-3860 *ינער, ײדיס 3174—82 סרןע.! ס1ייים 337—9 *רן*.ז וײםס 349—9 *רן*. נעיײענס װערן נןר גוסע נינער דער געםסעיםער דיי *יז: *ןרםסרײסן דןס ײ ד י ם ע נוך *ון *ז דןס *יז נעיוננען— זעס םען 6ון וער *ןי *רויםגעיינענע ײדיםע *ינער *נןנענסן *ין דער *יץ-*י*ייןסעק זענען דן 175,—*םעס *יע *רנעסער■?44 י. רןסןסןרם ■*רענדיקם די *ינעדזעעוננ וון פןרסין *נדערסען נעקסעם נןריפסן רןםןן ,ועײעדער זיגער״. .<■■ ײדים, * ײדיםע קןנוערענץ *ין װןרםע• װער םסןס-ר*ם,-עס *יז * נעםעענים, װןס ם׳דןרף עס *ןרגײכענען. ןס יער װונדער *יז געםען םנוע1ת *1יף דער ערססער י*נד-קןנ*ערענץ סון די וועיי-דױן-רןסםענער *ין יויין. *ין *1ך *ױ עס וןך * נןנץ נןסיריענע זןך: * קןניעיענץ *ון