Literarishe bleter · 1928-05-25 · 21 (25.5.1928) · p. Seite 414

21 זא ליסורארי•? נלןםער 414 9 טעאטער ארן קונםט .װסי דסר סןםקװער ײדיממר מײנה-סז*םער הןס *יעס *ננעחויגן זיינס גןססרןין *ין סרןנק• *ירס. נ*ך *רןנקוורס 6*רס דער סע*סער קײן ■*ריו. ׳יונ .קידי■ העם״ נײס *יץ *ין ,עייזעיס״ נײ *1יס6*רקוי*סע נייעםו. דער *ינטערעס עי דער ס*רסםעיינג ה*לם *ין *ײן װיקסן. די ײיינער סרײע ה*ם *ר1יםנעי*זס * נר**ירי םים *1יסעינ1 8ין דער *רעםע *ין םיש ניידער, ײ*ס זענען נעדריקס• *ין די .יים. ניעםער״. .•*י *ין קןםינסקי - •עןסער *יז *ויסנעסירס ק. ניעקןװס .*יריוי *-,*•םןי םיס רודןיף ז*•- יןװםקי *ין דער ■■יץ• *רײסיק דע■ 25-םן ם*י װערם *1י#נע6ירם * נײע *ןרססעיינג ,סניה ס*רס_ קײן *רץ-י*ר*י/ .סניה דער סילניקער׳ (ערססער םײי) *יז גענונגען עםיענע װןנן. ם׳הןנן נעזען די םןרשםעיונג הענער סנ סויי. עיסייער. ,**• *ין סקןין-סעוסער *ין װןרסע *■ייס *יעס *ן *■ערעסן-סרי*ע *ונםער דער יײסונג סון *. ג. קןםסנעיעץ םיסן ןנסײי *ין *. *ןייוקןװ, י. רןעינןװיסס. *. סןניעיו *. *. *סרים ױיסער, דער ןנסירער *ין ײדיסן םײנה-סעוסער *ין *יקרןינע, הןזו וינ• נעםןידן *ז ער *וריןזם דעס <ןססן וין קינםםיעריסן *נ*י- רער *ון רעיסיםער סין ײדיסן סיינה׳סעןסער *ין *וקרןינע. •**, זינסיק, דעם 20-סן, *יז *ןרנעקיםען *ין װ*ר*ע *ין דעם *ײנעם נײעם י*ק*י *ױף ריםןר- םק■ 6 די עועניננ *ין דער •ריייננס-*1יס*סעיוננ •ין דער ײיי*ער געזעיש**■ עי **רעסרײסן קונסע- עס זענען *1יסנע*סעיס 152 ניידער *ין סקיי*םורן *ון ײ קינםסיער ז. ■יגער, *. ניױווקם, י. ■ר1י- נער, סם. עענסנערןװי, י. חסץ,' *. *ײגננוים, *. 8ינקעי*<ײן, י• נונוװיס*, *. ניסערםןן, ח. הןנוס *. הערשןסם, י. היר***נג, *. קןםינסקי, *. םיזעס, *. נײםןן, *. ןססשענ*, <. רןנינןװיס*, ה. רןני- נןװיס*, י. רןסנױם, *. רןזינעעקי, ם. רינעעקי, י. *ער, *. *ערער, נ. *•יגעי, ח• *■יגעי, פ. *יוםןן, י. סײװני*ק, י. םרעסיער, י. סיקןנינסקי׳ םס. *וזדןנסקי• י. װײניעז, םןריו װײניעז״חייקק, ק. רןיניעקי.—די *ןרשםעיונג *ןנ■ * *יםיןזןנםז *יינדרוק. דער י*ק*י *יז *ױך זייער * ■*סיקער. י**^ דער םןיער י. נרױנער, דעד נרינדער *ין סןריןנעסן - םעןסער ,חד״נדיי״, *יז *ײנגעיןדן *ין ■ױיישער ,קװי.*רן-קװן*. *ינם *יעסיקן ורן• גרןס זענען *ןרןן נװײ דעקןרןזיעס נעפןין יױס די ■רןיעקסן וין י. נרױנער. די דעקןרןעיע• וײנענען זיך *ױס. *ינסערעסונס, *ז *זן נןנןנ• סער דעקןרןסןר גע*ינס *ויף *ינזער ײדישער נינע ני*ם קײן ■*רװענדיננ. *ין דער װןר*. *קןדעםיע *ין *ײנער קינסס *יז סןרנעקוםען * ניידער-קןנקירס *ין ד• *ייער, װןס יערנען נ״ס •רן*. •רו*קןװ*קי. נװי*ן די, װןס הןנן נןקוםען נעיד-וריזן *ון *1יסזײנ• ניננען, גע*ינען זיך די ײדישע *ייער נרידער *. *ין מ זײדעננ״םעי סןר נרעסערע קןםיןזיניעס. יעי• נחמז מײזיד־, כ ר א ב י ״■*• *ין װיינע *יז סןרגעקיםען די סײערעינע עוינוגג *ין * ײריסער נינליןםעק נײם *רױען• *ןרײן. װיינע הןס *1ין * סײנע נעץ םין ײדי*ע נינייןסעקן, װןס הןנן *ריס *ין *רוס ניסע עס- יענע םױזנס ײדיסע יעזער. •**, די *קז. נעז. ,*ול *ין נוך״ *ין סןסקװע, װןס הן• די יעזסע יןרן *נסװיקיס * גרויסע ײדיסע םןר־ןג-סעסיקײס, *יי ייקװױי,־*. *ין ,עפעס״ יײענען םירז .■*ר די *וין נןיר 5 יןר *ין זײן עקזיםסענץ הןס דער סןריןנ .*וי *ין נוך״ •*רנוםען זײער ןן ןננעזעען ןרם *ין דער ײדיסער סןריןנס-סעסיקײס םינם ר*ם;-*ןרנ*נד. זום *•**זן די סעסיקײס *ון דעס *ןריןג .*ול *ון נוך־ װעין םיר זיך נןך *יפקערן. דערװײי װיין פיר פיססײין, *ז די ליקװידירוננ סון דער *קזיען-נעזעישןסם .*וי *ון נוך״ *יז *ר1יסנע• ריון געװןרן *ױסשליםיעך דורך רײן-נעזעי***ס- יענע סינות, װןם הןנן ו *ײנוה זו דער *רןנע סין ר*זיןנ*ייזירן דעם הןגדי םיס ■*■יר *ין קןננעיןריע־םנשירים. די *ר*גע *יז *ױן י*ננ געשסעיס נעװןרן דורנן *ןיקןם-הןנדי **ר *יע ןרנ*ניז*זיעם, װעינע הןנן זיך דערפי• *ורניסען. *ז1י װי ןנער דןס ןרס, װןס .*יי *ין ניך״ הןם ■*רנופען, קןן ני*ס ניײנן *יםם, װערן *ננעני- םען סיסיען *1יף גרינדן ן נײעם 6*רי*נ, *ון י1יס די ידיעוח װןם פיר הןנן, װעס ו נײער יידיסער ו*רז*נ געגרינדעס װערן *ין םןסקװע גןר *ין דער נןענסססער זײס. סורן נזיעם 1*רי*נ װעם *סײן די *ױונןנע עי **זןרנן, *ז די ײדי*ע *ןריןנ-סעסיקײם אין סןסקװע זןי גי*ם נעסינערס װערן. די זװײ ײדישע זסורנוין ,ױנגװןיד״ *ון .סיןנקר״, װןס זענען דערשינען ניז *יזס *ין םןסקװע, זענען *יזס ןסנעשסעיס. *סהר זיינורנ זעזס *יזס *ינער םןקויס נןרקיס .*ןםו גןרדעיעװ׳ *ון די דרןםען .*1י6ן ןונרינס״, ,קיײננירגער״, .דןסשניקע•״. *יו• ** *יז ןרױסנעסרעסן *ין םןקסװע *ויף * ןװנס יס1נת ״נעזערד״• דןס זװײסע נוך .די ײדי*ע װעים• *יז *1ין דער*ינען. דןס ד ו ם ע ניך (ייני)2 װעים נעזעזס. *ין דריסן ניך הױנס זיך ןן זו דריקן * נײע גרעסערע דערנייייננ סין *ריך ניןזםןן .* *יף *ויף נרױסע װןסערן״. חםדה נן - יהודה, די סרױ *ון דעם נ*, װיסםן הענרעישן *רי*ס*סעיער *ון *ייןיןנ *ייעזר *ן-יהידה, װןס *יז ןנגעקוםען זוריק םים * 50 יןר קײן *רץ-י*ר*י,-הןם ןננעהױנן זי *ןרעסנםיענן *ין ניו.יןרקער .סןנ״ יעננ*-ערינערינגען *ין *יר םןנס *ין *יר *ײגן יענן• ** .די ײדי*ע קהיה *ין *ונזערע קייםירעיע *ױ*נ*נן״,—*1יף דער,סעפע הןם דער װיינער ,װיי- נינ״ *ײננעןרדנס ןן עסנסיענן *סיעס. סיװןיס סןקע נעװען געװונשן, ם׳זןי *וםעסיס *ץ יעדער *■ןס םןנן ןזן םין סך-הני, װןס זןי נןװײזן, װןס ו*ר * .סורססענדעני*״ די קהיה הן■ *ור *ונזערע קיי*יר-*1י*ג*נן, *ון *ריער *ין *יץ.— די װןריעװער ײויסע קהיח. ליטןר אטור | 0. ו. נד*נד*סעסער | *ין עיסער *ין 84 יןר *יז *ין ם*רנ*װ נעשםןרנן דער נןװיססער הענרעישער *רי*ס- *סעיער ס. ד. נר*נו*סעםער. דער **רססןרנע- נער געהערס זו דעס דור *ריםםשסעיעד *ין דער ,הסחר׳-תקיסה. ער *יז נןקןנס געװען פיס זײנע סןםירישע וערנײייננען *ין חסידי*; *ון ײרי*ן יענן *ין נןייזיע. ער הן• םיסנעןרנעס *ח .ה*חר״ *ון *ין וי *ינעריקע זײםשריוםן סין זײן זײס * רײ *ין זײנע װערק זעגען וערשינען *ין נןזונדערע *ױסנןגעס. די יעזסע יןרן הןם נרננושםעסער געשרינן זנר1נ1ת. *ין די .ייס. ניעסער־ ניפ. 30 *יז *■נעדריקט *ן *רסיקי ני זײן 80 יןריקן גענוירן-םןנ. ** ם׳װערס נענרײם זום דרוק *ין קיעזקין־ *ןריונ * ניך *ין ■רןם. פ. נ*י*נון - .ײון *ין •וילן״ (היסםןרישע עסייון). דןס *יך נ**סײם סין *ןיננדיקע *■סײיוננען: ■ין די *יסע םי*ן, נעסינסע• םטידיעם, קדושים אין עייית-דם, קינםם נײ ײדן• ײדי*ע דרוקערײען *ין ■ױין*גע*סןרנענע * *ז.װ• דןם װערק װעס דערשײנען ועם הײנסיקן זופער. *•*. ,סזי-ס1נו״ ס׳איז נעװןרן 5 יןד זינס ס׳איז *רגןניזירם נעװןרן *ין ■ןיעססינע וער ,נדיד״ זי נ**ינן די הענרעישע *■ר*ך• ס׳קוסס זײ ן קרןנץ *ון דערנערז רער .הזמיר*, װןם הןס ניז דער מיחםה *נ*װיקלם * נרױסע קויםור-ןרנעס *ין װ*ר*ע, *רעם *יזס זו זו נןנײען זײן *רנעם. די סענ *יז ■ןרגעקופען * נןרןםינג סין *ײניקע קויםיר-םיער. דער נןקןנםער דינםער *ייעזר *םײננערג וין נעס*ר*ניע, דער םתנר ןין די ניענענדיקע פסיים *ון * רײ ורופןםישע װערק, *יז געקיםען קײן *רןזיייען. *ין םןסקװע *יז *ןרנעקיםען ןן ןװנס, *ױף װעינן *. נןדינער הןם געיײעגס קןניסיעך םין זײן נײ ניך ,דער פענס* פיסן ניקס/ נןך דעם יײענען *יז פןרנעקיפען * חנרישער *פועס. *ױ6ן ןװנ• *יז נײנעװען ■רץ הירשנין *ין *סתר *וםיוסשער. ס׳װערס *יזס געזעזס וער נװײסער נןנו .ױנגער היסםןריקער״, ןרגןן סין דעס *קו- דעפישן םעפינןר *ןר ײויסער נעסיכסע *ין װ*ר*ע (ןננעסיןםן נײם ײויסן װיסנ***סלענן *ינסםיסיס). *ין ניך גײען *רײן סןיננדיקע *ר- נעס;: ד״ר ר. פןהיער—*חו העם *י■ *ייןזןף *ין וער ״די*ער נע*ינסע *ין קויםירו ד״ר ע. רינני- ניוס-זו דער װירס***סיענער נעשיכעע סון ײון וין סןזןװיע נעתן פיסיןיסערו נעיו םןנדעיס- נערג — יוניינעד ײדי*ע חןנסװערקער *ין די *סןס-זענן *ין דער ערשסער העיסם 6ין דז-םן י״הו ד״ר ר. פ*היער — ■•*סיםסיק *ין ײדן *ין דער ײניינער װןיעװידזסװע *רום 1784. י. זןפ• נער—* םני1םר*םעד סריװ זי קןיןניזירן ײדן *ױף ערו *ין *ינערנןנג *ין 18— 19-םן י״הו ד״ר •. *ריוםןן —יןנוװירסשוסםיעכע קןיןניזןעיע *ין נרינס-נןזיץ *ײ די נןייזישע ײדן *רום העיום סין 19-סן י״ה. וערנןך גײען םןסעריןין *ון דן- קופענ•[. וןס ניך דערסזינס *ין קיעזקין-**רי*נ.