Literarishe bleter · 1928-02-17 · 7 (17.2.1928) · p. Seite 143

!43 ליסורןרי1ז ב<*ס*י 7! טעאטער און קרנסס אק לןדז* איז בונעש:ט די בילרער• יױסעסעלוננ 8ין ם. םינקןװםקי. ** אין קןסןװיץ רןס ײר נענרינרעס א קא״ םיסעס וין רי ןננעזעענע ײדישע סיער אין מסןש ורןג, ד״ר יעוױן, ד״ר ןרןנןדי״ ה׳ נויםןז *. *.) אײנניןרדנען דעם 19״סן םעבריןר ןן אויםםסעליננ 6ין ם.!■עלבוימם קונםסיװערק אין זן9 םין קןנ• קןרדיע. װןס די םן-װןלםינג הןס!■נענסנן ניליב דעם נװעק. ס?ו עזםיןגןסן װערן אײםנעססעלס. די אויססתעליגנ װעט דעינןך אײגנעןרינש װעין א'1 ק־־ןקע, ניעייץ, ב־ו'* ײן נײנןסגס. די נןםטספ״ן םון לירין יןדןנקן מיס א*ר םריםע אין קרןקע זענען ןײרך ם־־ט ניױים עיםןלג און דעײבער זעגען זײ םןריענגערם גע• װןין נןך אויף 2 װןכן די װילנער סרויע אין לעסבערג םירס אויף םס. װיס#יןנםקים~.די ריכסער״. םןר דער אויוםירינג הןכן געהןלסן רערעם װענן מיסםיןנםקי אין זײן םןםן ם. םזיה און ה רערסעלעס. אץ דער אײםםירינג נעמען ןנסײל מרים ןרלעםקן, יעקכ װײסליץ, סמחה נןסןן, א. סןסבערב, ױכף קןםען. רעזםי—י. װןלדען. איעס גרײם די סרי*ע םרןנ• עיסעק לןננע־ם .•עריםעריע״ (אץ דער אינטער• װעלם). ** אין װןרסע איז געגרינדעס געװןרן 1 ײריוע מװיק״געזעלסןםס. .*■י יןנןס סירקןװ און דיןנן נלומעגםעלד הןבן נעוםילס םים וײער סריםע אין רןדןם, 6ין װןנעס די סרוםע סןרס ןרײס קײן װןלץ אין גןליניע. די ניי״יןרקער ,העיםה״ (םיס ע. *םחן בראו) הןס נײםװײליק אײםגעהערס עו עקזיססירן. דער העכרעיסער םעןיער אין ארץ*י*ראל .אהל״ (נעעעלס) הןט אײיגעיירס ן נײע ייעסע .יעקב אין רחל״, אינסנעניזירס לויס נ. קרןסעניקןוז —ם. היוי. דער ןװנס םין די ײנגע ןרסיסטן (נע• װעזענע סילער 6ין דער דרןמןסיסער סיל אין װןרסע) די םרויען קרןםןזס, קןםיגער און רןיעל, און די םענער *ירנבײם, הירסםעלד, םעלניק, <ןז• נןנםקי אין קורלענדער אין װןרסעװער ליםערןסן• םןרײן איז ןדירך םיש ערםןיג. *ןזובדער■ דיז עי בןנײכענען די ססיםיננסםילע אין ס'ף״אײגנןרםיקע אײםםיריננ םון די םרןנסענסן םון ירנעס .נײנוכס אײםן ןלסן םןרק״, לײס דער רעזסי םין דור הער• כןן. די סנעגעס הןכן אויםנעניסערס א*ן אײסנע• רידערם. ■רץ בלײנס ■רץ. נןך ן נןװײז, ןז מ׳דןיף ערסם ני ■רנן נ יג ײ ן אין ניסס ןװעק״ בײן■•. ס׳איז געקיםען ניםןרן קײן װןרסע װעגן סעןסער־ןנגעלעגנהײסן דער ןנסירער םין װילנער סריםע ם. םזאה. װי ער נים איבאר. װזס די װ־ל׳ נער סרויע סון ו-סן םערץ ןנהײבן ני סיילן אין קרןקעװער ײדיסן סעןסער אין קרןקע װעס די סרייע ניביײסן אײנע םין די נװײ ■יעםן—ס ןסם ״קריס הסם״ ןיער ה. לײװיקס ״דער גולס״ רעי• וחמן מײזיל־1 7 םיר #*רקערס, װיין דזם היפי *רןיזןזן *ייף דיי םרך, וװן רי ןרר ד,רה1ינן ניזן ה״םי... נ*י םיי 6*דעין *יר ז*ים זין *ינ**ר*םירן פים *ינז, *י *יר ז*ים *ונז י״ענען־.. *ין ון *:נ*זז*נער ריםעניםער װ*כנ*ריםס *יז *•נעירוקם י. **•םןםו• .*יר נענערס* *ין רופזניש. די ״ריםע קייסיר״פעדערןניע אין כוק*־ רעםם רןס יעגסנם איינגעןרדנם םענדעי* *ין •*־ןכןװ-זיערוננען. די •ענ *יז *ויך •״:נען־דנם נעװןרן * 6־י:י*ינן *ון בןנקעם יבנוד ועם •*- קונסן םןבי-וינסער עייעזר םםײננערנ עו זייז *•זןין קײן דר1ם-*םעריקע. סיהןנן נעו,*יסן רעדעס זײנע טרײנד יעקנ *םע־ננעדג, מזה *ים״ פ*ן, *יםה ניקי, חײ• קר**ם *. *. ם*םקװזר וםןעיןעיע *ין *רןיעסן־יפע שרײנער ןײדיםע םעקעיע) הןט דעם 9-םן םענרוןר *ײננעןרדנם * ייסערןריםן דןנערשסןנ *ויף װעינן וןיעיק 6ע*ער הןם געיײענם זין נײע *ןעםע .גע*ונענע *ונקען־. דער עםעערןנסיםט ס ק*ץ ןםין פיגםק) הןם נזנויםגעשסעים * ײדיי-עםיערןנסי*; װערםער■ בזך דער װײםריםיענדיםער קןמיסעס םזן וי עם*ע■ רןנסיםסן םירם *יעס *■נסערהןנדײנגען םים דעם *ויםםירקןם *ין וער *יװעיםיענער *סןעיןעיע 6ון ועװןײעיןנערע *רבעסער - עסיערןנסיסםי װעגן *רויםנענן ועם וןזיקן װערסעי-ניך. .״ ם׳איז דערעינען וער נזם. 8 םונם קינוער- זיסורנ*• .גרינינקע •ויפעיעך־, װ*ס נײס *רוים *ין װיינע. רעוןקע־ע ם. נןססןםםקי■ שנװ, דע• 11*סן *ענרוןר *יז *ןרנע■ קוםען *ין .יעקן•*' ןן *ינעם״נע פןרזןמײננ *ין די םיסנײוער *ון דער היםס*רים-עסנ*גר*םי*?ר נעועיאןםס. *וי*ן םור-תױם םעיס *ײן ■ינקסז װענן *#רײניקן וי ה־סםןריע-עסנןנרנסיסע נעזעי- סןםס פיס דעם װדיםן װיסנ**6סיעדן *ינססיסוס. •ין ■*ריןנ .*ויוקום• דער״ינם *ינגינן * נ#נר יױער *ון עייעזר נריננערנ■ .״ םיאיו נעאסןרנן *ין עיםער *ון 40 יןר וער נןקןנםער עיוניסםיפער סוער *ון ו*ורנ#ליסם םזוה *רןםסיג. וי לעעסע יןרן *יז ער געװען *ון די װינסיקסםע םיםןיבעסע־ *ין רערןקסןרן *ין יעסבעינער .םןנניןס״ * ן .סןרנן*. *ין קיעעקי.-6*רי*נ װערן *ןרענדיקס •ין ררוק * רײ נײע ביכער: מ*ה נןריר — *ונםער ייר זו; י. י. זיננער - נײ-רו*י#נרו ב. ני#זמ*ן — םןרםונקים גןײו נ. *ויסיענרער — גרונםיםםרינז יון ײי,.ן רעןײזסו ד״ר ■. *ניאירסןן — ק.ר*- הןו; םןקםים נןרקי — םײנע *וניװערסיםעסן *■*. עס זענען נרײם .ון נרײסן זיך עו■ ררוקןז ז. רײ• ,ען _ יעקםיקןן, נ*נד 111, *ײאיןניםע *ריססן— נינד ן /, ם*ה נןויר — םון .*נם׳ז <ו םענסש (:נןדייסנר םןר.רעסערסע *ויסי*נע>1 ד״ ײיװיק — •מןסעס, היר• יעקער•, **■ו *. קןנןנןװםקי — יײנ )ון לזנן, םןקסיס גןרקי - *װי*ן םענסאן, דור נערניסןן - דערעייײננעןו *. ײנגןיי — *י1 זאןרנןן *י ײיי• ל י ם ע ר א ט ו ר דזנם 5״סן ה. ח. איז אץ קיאװ 6ןיגאקו• םעץ די סײערלעכע זיגוגג נעװירםעס דער עסאנוננ *ין דער סןרעונגס״קןםעדרע •ןר ײדישער קולםוי נ־י דער אוקרןינימער װיסנ**6סן*ןקןדעםיע. דער •*עזירענס 8ון דער ןלאוקרןינימער װיסגמ*6ס• ןקןדעםיע, דער ןקןדעםיקער לייםקי הןס 1. 6. געלןנס: .דןם ײדי*ע םןלק לעבם *1ין לןנג אץ *-,רןינע און איז 6ןרבונדן םיםן לןנד און מים זײן בןםעלקערוננ. א6ילו די סרןגיסע געסיבסע 6ון דזר סירןך 8ון די דןזיקע זליײ סעלקער אױ דיזזלנע. נײדע הןנן זײ נ־זהןס אויסנוססײן רר*16ת סון דער זןריסער םןכט. איןש ה1ינס זיך ןן ן נײער ■עריןד אץ דעי־ געסיכסע 6ון ײדיסן ןןלק. די ײדישע ש*רןך, ■ינקס װי די ײריסע לישעי־ןסור און קולסור, זענמן ןנערקענם געװןרן!ןי־ גלײכבןרעכסיקסע און קןנען זיך 6רײ ןנס״ װיקלען״. עס הןבן גערעדם סןרשםײער 8ין םןר״ סידענע אינםםיםועיעס און ס׳זענען א1יך ןננעקוסען פיל סעי4עגר*8יעע אוי שרי6סלעכע כןגריסונגען. ** זום ערשסן יןרנײס 6ון אחד״העס איז אץ תל״אניב בײם נײזײן •ון עסלעכע ס1יזנ■ םענסשן נעסטןלס געװןיץ ן םזנה אויף זײן קבר. ח. נ. ניוליק הןס געהןלםן ן גר1*סע רעדע װעבן אחד העם ױן זײן נןסײס 6ןר רער ײדישער קולםור. ** אין װילנע איז קןנםסרואירס געװןרן די וןרװןלםינג סון ײדישן ליםערןםן אין זשירבןליםםן• 6ןרײן: סןרזינער — ש. ל• עיסרןן, סעקרעסןר — י גרןדוענסקי, געשע1סס״6ירער—ל. ססןזקי. *■ר אץ װץ איז אין עלסער 6ין 79 יןר גע• עסןרנן די רײססע סריוסשסעלערין, װןס הןם ןנבענוםען דעם ײרישן נלויגן: נעמי רעסי ^לןנןרוס. יי *ויעסןרבענע הןס וןרעינסלעכס ן רײ עסײען װעגן ײדנסום. ס׳ייז נןזונדערם נןקןנס געװען איר עסוײע ״די ײדישע •ר1י״. *■י דער ניענןס״אײרעסער ליסערןען״סןרײן יןש נןעלןםן *ו 6ײערן דעם *װןנעיק * יןריקן ױבילײ 6ין י. נ״ץ, יעראל העל6םןן אין סנחס װןלד, װעלנע בעהערן *ו די ■יןנערן ■ון דער ידיעער ■רעסע און ליסערןםור אין ןרנענסינע. דער טןרײן װעט ןר1יםנעבן ו נוך 6ץ די װיכסיק״ ישע ןרנעםן םון יעדן סון די דרײ זעורנןליססן. ׳י■^ דער ■ןקןנסעי ײדיש״דײםעער דענקער יין ערי6סעםעלער סןרםין 1ובער איז אינס ןלם גע־דןרן 50 יןר. גובער אױ נןקןגס םיס זײנע ײײק װעגן ר׳ נחמן ברןםלןװעי, װעבן נעל״שם״ס1ב *. ןנד. די יעגסע יןרן םןרגעםס זיך בונער םיט *•ינעײזענן דעם חנ״ך א1יף דײסע. ** א1יף דעם *װײסץ ןלװײסרוםלענדיען ײריען •׳יײףנוזןםענםןר אין םינםק איז ןרױסנעסרעסן סיס ן יעדע דער דיכסער איזי כןריק. ער הןס י• $ נעזןגם: .ןפןל אױ בעװען עװער *ו קריגן * סיגע... אונזער עסןכע, װעלנע הןס אונז גע• נויי, הןס אוגז רײך געםןכס. םיר״ ױנגע ײדיעע ״יײגער, זענען דןך גליקלעכע, א1יף יעדן סרןס יח גיי אונז סןרןן ןנגעװןלנערס םןסעריןלן. ײעיכע דןרסן י1יף זײער קיגםסלער. מיר זענען ד$ך ןז1י רײך# עס •ןרדרײס זיך דער קןם 8ון רײכקייס... ו&ןל הןס דיכםונג געהײסן — בןזיגגען י׳י״לעע זןכן, מען הןס זיך געריסן םון דער ערד•