Literarishe bleter · 1927-12-23 · 51 (23.12.1927) · p. Seite 1010

31 זא ליסעוןויון פלעםער 1010 בלויז מיס דער זאך םון זאמלען םאסעריאל _פאר דעם יװ״א און אויך ארגאניזירן די געלט־שסיצע פאר דער אייבעם. אויםנוצנריק די געלעגנהײט, װןןס ציו דער שול־קאנםערענץ זענען זיך *וזאםענגעפארן םיל קולסור־טוער םון אלע עקן לאנד, האט די י. ש. א. ארגאניזירט אין דװינםק א באזונדערע באראטינג װעגן אינסטיסוס און דעם 14טן אקטןןבער, בײ אן עפנטלעכן מיסינג אד״ט .פאר סאלק און שנראך״, האט סרײנד ש. מאלאבקי געהאט א פארטראנ װעגן דער באדײסונג סון אינסטיםוט פאר דער אנטװיקלונג פון דער ײדישער קולםור. + די באראטונג װעגן יװ*א, װעלכע ־האט זיך געשטעלט רײןיפראקסישע בילן, איז סארגעקומען דעם 14טן אקסאבער םיט אזא סדר־הױם: 1. יידל מארקס רעפעראט װעגן די ביז■ אהעריקע אויפטוען סין אינסטיסוטז 2. באדיכם פון י. נײשלןס װעגן דער ארבעם פון דער 1. ש. א. פאר דעם יװ״או 3 רע• פעראט^פון מענדל םארק: װאס מען קען און םען דארף סון פארן יװ־ א אויף די ערסער. — די באראסונג הןןס 'ןןנגענוכען א רײ באשלוסן אויף בו באלעבן די סעםיקײט פאר דעם אינ• םםיסוט אין לאנד. די װיכםיקהסע באשלוסן!ענען: 1. באשטיםען אױף די ערםער אײנביקע פערזןןנען, װןןם דארסן זארגן, אז די ארבעט אין די געגעבענע פונקסן זןןל גײן אינםענםיװ. פאר אזױנע ,אגענטן״ זענען אנגעפערקט גע• װארןז אין: דװינסק-די ח״ח ל. סאװיעװ און גרובין; רעזשיבע —ח־ ה. עטקיןז ליבאװע—ח׳ נ. שטײפאןז קרעסלאװע — די ח״ח עלקישיק און דליןז קרײגבורג — ח־ גרעדיסןןרז װארקליאן — ח׳ יאפעז באלוױ — ח׳ זילבערז םוקום — ח׳ ב. י טראקז םרידריכ• שטאט — ח־ סטאלפעח יאקאבשסאט — ח׳ שװארבגאר, װילאקי— ח׳ װאלדשטײןז שײנבערג—ח־ אבעלערז ליװנהאף — ח׳ גולינסקי. 2. בײ דער ערשםער םעגלעכקײס אײנןןרדנען אין אלע ערםער פארלעזונגען װעגן אינםטיסום. 3. מיםהעלפן צו פארשפרײסן די אויסגאבעם םון רעם יװ״א אין לאנד. 4. אקשיװיזירן די זאמלארבעט פארן אינססיםוס אויף די ערטער. ריכסנדיק זיך לױט די אינססרוקגיעם סון אינסטיטוס. 5. װענדן זיך בו אלע ײדישע קולטור-ןןרגאניזאגיעס אין לעטלאנד. אז זײ זאלן םון זײערע הכנםות באשסיםען א גע• װיםן פראגענם פאר דעם אינסטיטוט. די באראסונג האט אויך אויסגעװײלט א קאםיסעט םון 9 מענסשן, װאפ דארפן אנפירן מיט דער ארבעט. +־ אין גוזאמענהאנג םיט די באשלוםן פון דער באראםונג האט די שול.ארגאניזאגיע פארעפנטלעכט אן אויםרוף גו אלע ײדישע קולטור־אינסטיסוגיעס אין לאנד, מיס דער אויפפןןדע• רונג גו שםיגן אקטיװ דעם אינםטיסום. ארגענטינע לויס א םיטטײלונג פון דעם ״םונדןן איזראעליטא״. (בוענאם-אײרעם. נימ. 226, 1927) הןןט דעם 1-םן ןןקםןןבער גערארפס פארקומען אין ביענןןס־אײרעם לויט דער איניגיא• טיװ סון דער ״פרײער ײדישער ביבליאטעק״ א באראטונג װעגן שאפן א שםיגגרופע סאר דער יװ״א. בײ דער געלעגנ• הײט האט די דערםאנסע צײטונג אפגעדרוקס אגרעסערן אר• טיקל װעגן דעם אינםטיטוט און אין װארעםע װערטער גערוםן אים צי שסיצן. לײדער הןןפן םיר נישם באקומען (און אויך אין דער ירעסע נישס געפונען) קײן שום באריכם װעגן דער בא• ראטונג, מיר װײסן אםילו נישם, גי זי איז םןןרגעקוםען. אז דער אינססיטוט פארמןןגט װארעםע פרײנד אין ארגאניזאציע *דעריקע דעם גסן נאװעםבער איז פארגעקוםען אין ניו־יןןרק אן ־' אלגעםײנע פארואםלונג פון דער ^מעריקאנער סעקגיע. עם איז רארט אויך אױסגעקליבן געװארן א נײע םארװאלסונג פון דער סעקציע אין פאלגנדיקן גיזאסענשטעל: גוסשאװ אײזנער, מ. גערשאי, יודא א. יןןפע, י. ל. כהן ק. מארםאר. ש. נינער, ד*ר ס. פאקס, י. פײן, י. ריװקינד, ד*ר י. שאצקי און ל. שפיטאלניק. די סעקגיע הןןט אנגענוםען א רײ באשלוסן צו פאר• ברײטערן די ארבעט פארן אינססיטום אין אסעריקע. עס איז - באשלןןסן געװארן, אז יעדער םיטגליד פון דער סעקגיע דארף זיך סתחײב זײן צו שאפן נאך גען נײע מיטגלידעח אױך הןןט די אםעריקאנער סעקציע אנגענומען שריט ארײנגוגיען די םארשײדענע ײדיטע ןןרגאניזאציעס און ױניאנס אלם מיטגלידער־ אונטערשטיצער פון אינםטיטוט. ־+־ א װערביר אקציע צו שאפן מיטגלידער פאר דער אסעריקאנער סעקגיע װערם אױך געפירט אין אנדערע שטעט, תוץ ניו־יןןרק. א באדײטנדיקע םיטהילף אין דעם פרט האס די םעקציע געםונען אין דער פערזאן םון פרײנד ע. ק א ר ם א ן אין דעטראיט, װעלכער גים־אפ א םך ענערגיע צו דער אינסםיםוט־ארבעש אין זײן שטאס. + באזונדערם װארעם סוט די ארבעט פאר דעם אינםטי• סוט אין אםעריקע פרײנד ל. ם. ש ט ײ ן פון שיקאגא, װעל־ כער םירט אן ענערגישע קאמפאניע גו װערבירן מיטגלידער םאר דער םעקגיע אץ האם אויך א םך מיטגעװירקט צו דער זאםלארבעס פאר דעם ארכיװ און ביבליאטעק פון אינרסיטוט. םרײנד שטײן האס אויף זײנע אײגענע מיטלען אויך א־ינגע• קויפט םאר דעם אינסטיטוט א גרויסע גאל זעלםענע פעריאדי■ שע אויםגאבעס, גװישן זײ א פולן קאםפלעקט סון מאריס װינטשעװםקים .דער אםת*, װאס איז דערשינען אין בןןסםאן אין יןןר 1895. + א שײנע מתנה פאר דעס אינםםיטוט האש אױך גע־ מאכט ד״ר י. ש א ג ק י, װעלכער האט אװעקגעשאנקען כמעט א פולן קןןספלעקש (שײן געבונדן) פון דעם זעלטענעם פוילישן רעװאלוציןןנערן זשורנאל .פשעדשװיט*, װו עס געפינט זיך אױך םיל םאטעריאלן צו דער געשיכטע פון דער ײדישער ארבעטער• באװעגונג. + דער י. ל. פרץ־שרײבער־סאריץ אין ניו־יארק האט בא־ שטיםש גו סובסידירן דעם אינםםיטוט םיט א יערלעכער סוםע םון 500 דאלאר. די ערשטע ראטע — מ>1 דןןלאר — איז שוין ןןנגעקוםען קײן װילנע. לעטלאנד די ײדישע שול־ןןרגאניזאגיע אין לעסלאנד, װעלכע האס זיך שוין פון א לענגערער גײט ארײנגעגויגן אין אן אקטיװער ארבעס סאר דעם אינסטיסוט, האס אויך אויף איר 10טער קזןנםערענץ אין דװינסק (15-13 אקטאבער ה*י) אן אנזעעװריקן פלאץ ןןפגענעבן דעי פראגע װעגן דער אינםםיטוט־ארבעס אין לעםלאנד. די קאנפערענץ האס באשסימס גו פארגרעסערן די סובסידיע פאר דעם אינססיטוס ביז 2 פראצ. םון דער יער־ לעכער הכנםה םון דער שול־ארגאניזאגיע. + די א־נטענםיװע זאמל־ארבעט פאר דעם פאריקן יןןר האט באװיזן, אז כדי די ארבעט זאל װי געהעריק אנגײן, םוז עקזיסטירן א כפעציעלע ןןרגאניזאציע, װןןם זןןל זיך ןןפגעבן