Literarishe bleter · 1927-12-02 · 48 (2.12.1927) · p. Seite 930

ליפערןריזן נלעסער 930 4$ זא נל״ ה. ה נאמבערג אויף א הנעלרנג (שטריכן *י ה. ד. נאמבערגם כאראקסעריםסיק) ירםףטררקא לאדז דער דײםשער היבשה... דעם לאנגן ראק חןב איך ערשם אראפנעװארםן 6ון ויך, איך הןב אים םיסגעבר*כם. אין נןם■ בערג האס מיר נעװיזן פינם *עקל ארוים וײן לאנגע קאאןסע• - גאנץ $פם—גיס אי*ער ה׳ שװארץ — איז םיר א1ים• געקיםען *רײנעוגײן אין דעפ לערערם *אזינוערן חדר, װןס ער האט פארניםען אין פײן װויניננ. איך הןן* ז״ן ציסער גע• םראפן אין א שרעקלעכן םעמד: *ײם *עס ןנגעשאינן םים *לוס, די •ןודןנע איו געװען סארװןרפן ^םיט קוןרקעם פון *זיםגערויכערםע פאעירןםן, א1יף זײן סיש זענען געלעגן װײסע *לעסלעך •*פיר, 6?רשרי*ן פים העברעלש. ם״ן לערער, הןע איך געזען, שרײבם לש1ן-קורשדיקע ש־רים, אין װעלכע ער לאדס זיך םיס הקדוש-כוון הוא, גיסם-א(ים או ף אים •זדן פדעסענזיעס. ז$נ איך *ו א ם בײ * געלעגנהײס: — נאםבערג, איר םוזס אוראי זײן $ גר(יסער ם*םין!... ער ה$ס גןרנישם געענכםערם, נןר געלאכם םיס זײן כאקאנם געלעכםערל. שפעםער האם דעד העברעזש-לעדעד נןםנערנ אין םײן דױה אנגעשריבן, לויט םין עצה, די ערשסע ■רןזע-זאכן אין העביעלש, װעלכע ער האט שפעםער אפגעדװקס אין םרישםאנם ,הדואר,. *ויב איך האב נישש ג;הןס .אייםצוזעצן׳ א1יף נןפבערגן *לם הייז-לערעד—דערצײלט װײכער ה׳ שװ&וץ —װעלכער הןס םײנע קיגדער פ^־נענרײם, אויסער אין העברע ש, א1יך םים *נדערע ליסוד־ם, װ$ס זיי הןןבן דורכנןמ$כס אין זער ר*8ל■ שול,—איז פשום נישם געװען א(יסצוה*לסן פין ז־יגע חםידישע, װילדע םאניערן. או ער האס, לםשל, געדאו פם רעדן צו םײן פ־1י, הןןם ער געקיקפ א1יף דער װזנמ... דאס איז ןבער גישם געײען קײן װילדקײם םחסת •רוםקײם; פארקערס: ער איז, ןונקוםענדיק אין םײן שסוב, שוין געהען גענונ .קזוליע׳■ און טאקע צוליב דעס הןב איך איס, נאםבערנן, געםוזם געםן, אז אין םײן ה1יז זןל ער זיך פירן ײדיש, װי ס׳געהער צו זײן, װײל פאדאס שװא• ץ איז א פרופע. םײנם איר אפשר, )ז *ײם הענרעלש-ל״רער ר״ ס םען עועס געא1עלםז ה1יבם זיך נישם ןן. אט איז א םעשה: אין א שגת, װען אלע זענען םיר געזעסן בײס םיש, הןןם עםעצער פ ן די נני־בית **םערקכ, אז פון א װינקל נײט 8 ו1יך. גײם םןן צו, זעם םען, *ז 6ין אן *װעקנעװןןר- 6ענעם ברענענדיקן •!(•ױןם הןס ויך ןנגעצונדן די פ$רל$גע. דןם איז געװען דעם העברעערם םלאכה. הערנדיק, אז ם׳גײס ארײן *ו אים אין *ים;ר (און ער הןם •ונקס גער1יכערס), איז ער 8לוים אין עס־שםוב און אװעקנעװןרסן דעם ברעגענ■ דיקן ■••ירןס. שפעםער האב א־ך אים פןרגעדיגלסן: - כ׳בעס אײך, נןםבערג, שוין־זשע קןן םען זיך אײן שבתדיקן םןנ נישס ןסהאלסן פון ר1יצזרן? - נלײבס םיר, וןניע שװארץ, 8? ןפילו אין גערער די1יף צו של1ש*םעוד1ת הןב איך נערײכןרס. װאס י8ליך םון, אז כ׳קןן זיך נישס אײנהאלטן... — איז געװ״ן די תשוברי. ןן ןנדערש םןל הןס פר1י שװאוץ, װעלכע סיעגס ג דער םיםפאסישנר בכבוריקער 8לסער סשביל ישכר ש װ 8 ר ץ פ ן זגערזש, בעת ם׳איז צו אים דערגןגגען די יריעה װןנן נןםבען־גם סו ט, האס 8 םי6ן זי6ץ געכון: — איי, דער ערשסער העברעלש-לערער פין מײן ה1ױ איז .ש1ין ניששןו אזא אומנעריכטער ם1ים פון דעם דןזיקן ,ןפענעם ם1ח' איז מער װי 8 שןד; עם איז געװען אשװער שםיקל 8יבעם צו באידלקן דעם ה׳ ש־יארץ און ארויפברעננען אים *ייף 8 שםועם. דער זקן הןס לסיף נעגיםען דערצײלן: - װען םײנע זין (די ה־ינס-באװוסטע שםואל שװארץ, װןס האש זיך קינה״שם געװען 8לס אנוםים־פןושער אין פןר• סינאל, אינזש. שמחה שװאיץ, ■ןפילער אין ױושל־ם א־ן דער סקילפסןר אין ראדירער מארק שװארץ פין ■ארױ-י. ם.) זענען אונםערגעװאקנן, האב א־ך גענוםען זוכן 8 העברעלשן לערער פןר די קינדער. אין זגערזש ה$ב איך קײן םאסיקן פעדאגןנ נישט נעפונען. בין איך געפןרן קײן װארשע. אין יענער צײט (תינ'ס-898נ) האם אין װאדשע נעחו־נס דער העברעלשער שריפשששעלער א.ין ארייםנעבער שאלקאװיסש - *(•*ביגדור. בין איך צו אים 8װעק, ער וןל םיר ןנװײזן 8 נוםן העברעלש■ לערער. שאלקןװיםש הןם *8ד1יערט, װןס כ׳בין געקוםען אביםעלע *ו״שפעס. ןש ערשם האט ער נ;האם אינסער דער האנס 8 ױנגגםאן 6ין דעד פדןװינץ. 8 גזסער העברעער אין דערצו 8ן א1יסנעצײכ;טער תלםוריסם, װאס זוכש סאקע 818 ששעלע• צן-אב־גדור איז דאן צו פיר ציגעשםאנען, אז כ׳וןל נישס זוכן ק־ין צװײסן לערער; ער .נעםש א1 ף זיך׳ םיר צו• שיקן דעם ױנגנשאן. לערך אין צװײ װאכן. םוכ1ת-צײט, איז ארײננעקיםען *י ם־ר 8 ױננערםאן, װאס ,שאלקןװיטש פין װןרשע האש אהערגעשיקם׳. דער ױננערםאן איז ם־ר אין ערשםן א1יגנבליק געװען עועס אוםסיםפאשיש• זײן אנצוג האט א1יף אים אויםגעזען פ־עםר אין *ו גר1ים, עפעם אזוי װי ער װאלס אין דער .דײםשער׳ הדבשה נאר-װאם ארײנגעקיאכי• איך האב שאל• קאװיפשס ױנגנםאן א1י6גענוםען פײן, געהײםן אים זיצן בײם םיש, ארום װעלכן ס׳זענען נראד געזעסן עםלעכע לםדנים, װןם הןבן זיך םתוכח געװען איבער א שװערן שטיקל ת1םפת• דער גאסש איז געזע׳ן שװײגנדיק און זיך אײנגעהערם אין דעם פלוול. פלוצליננ האם ער זיך אננערופן: - ײרן, לאזש םיך אייך ^רײנקוקן. ןדרבא, די ײדן הןבן געװןלם הערן עפעס פון דעם ױנגנםאנסשיק .אין דײםשן׳. ער האס ארײנגעקיקס אין ת1ספת און גלײך אװעקגעלײגם א שארפן פשם א1יף דעם הארבן תיםפ־ת, אזש די לומרים זענען נעבליבן פארבלעפט. אין 8 פא־ סעג ארום הןב איך זיך ש1ין דערװוםם פון איס, אז ער הײטס נאטבערנ, ןז ר׳האם יונג חתינה געהאס און ער װ1ינם נישס םיס דער פר1י א. א• װ. איך האב אים אויםםערקזאם נעםאנט א1ף דעם אוסעסםעבישן אויםזען פין זײן אנצוג. - ■אגיע שװארץ - האס דער לערער נןםבערג נעענם• פערם ןציסל 6*רלעגן-איך נעפ־ן זיך גאצנישס גענוג נוס אין