Literarishe bleter · 1927-10-28 · 43 (28.10.1927) · p. Seite 847

847 ליטערארישע בלעטער 43 זא ל• טעאטער אין קרנסט רי נןסטתס־לן ליײזן ■ןישןז״א ענדיקן זיך די נװײםע װןך. ס׳ױערט נעגענז נןך איין ■רעפיערע—* סיעסע סון נאסא־ל, און דערנןך סןרם 5. עןסןעקא ןוײיס קײ־ן לןדז. ס׳חןס געזןלם .רעיירײל• זיך ןג־ײכן ד׳כנית עיס דראסן־שייען שע״ וירזער, ןנער דערװײל *יז נןך נןרניםם געסון. אין װןרזעװע־ ,ע״יזעאים״ (איס*רע.ןרי| מ. װיגדער) גײס אינם ן םן״קם־ייעםע .•ןלעססינער ליבע־. אין .םקו״ו־ שםילס מען .געװןלר, רירד< בעלט׳, קןמימע רע״ײ אץ 10 נילדער ױןא ינחקי. רעזעי-י. נןזזניק, פיײק-*ריזןמענס, דעקןרןעיעס װ. װײנסרוינ ^י עס דע־שײנם אין וןײז אונכער דער קינםסלערישער אײםעטןסוננ און מיםן ןנסײל ןץ דעם בןרימסן מןיער םןרק שןגןל ן גרוי״ •נר ןלנןם, געװױמעם רעם שװןרנבןרר פ־ןנעס. דער ןלנןם װעס ןנסהאלסן קינסס־הןסןנרופיעס או, נײכגיגנען, װי אײך מײנונגען װענן ■רןנעם 6ון *ל>ם ןש, לעןן ניום, זשןן לןבגע, װיקסןר בןס, רןסען רןיןן, בערגן־ד לעקןש אין ןנד. דער לןדזער שסןם״םעןסער גרײט זיך אײפנזמירן אינגיכן ה. לײװיקס ״דער גולם״ אין ■ײליש. איבערזענוננ און רעזשי םין מןרק ןרנשסײן. דער ײדישער סעןסער אין קדןקע ד.ןס ןנגעהויבן זײנע םןרשסעלוננען מים ש. ןנסקיס ״דביק״, רעזשי א. םןדעװםקי. די סןרשםעלונג הןס נערןם ברײס דער6ןלג. ** דער רעעערשוןד 8ין די ניו׳-יןרקעד ײדישע סעןסערן: אין מןריס שװןרנם קונסם״םעןסער — מ, ןדערשלעגערס .גרינבערגס םעכםערץ אין םעעןנד עװ. סעןטער-חבא גןסעםםעלדם ״רײזעלע״ (מיט םןלי ■יקןן)} אין אוירװינג״סעןסעד — םשה שןרס ,״אין מיםן װעב״ (רעזשי לײב קןדיםןן,-סיס כערסן קאליש אין דער הױאט-רןלע); אין הןשקונסןנס סעןסער-ז. ליבינם .קיברער םןרבעסן נישס״ (מיס בעלן נעלעריגע און חײם שניאור). אין געבילס סע״ ןסער—מעלןירןפע .איר גרײסער סייד״ ןמיט מןקס געכיל און זשעני גןלדשםײן)< אץ •ובליק״םעןסער— ידעם זײדנם געליבטעי (מים לודװ־ק זאש>{ אין נעשןבןל סעןסער .ן נןכם אין קן״יפןרנ־ע״ (מיס אה־ן לעבעדעװ• א. ןז. װ. ** אץ װןרשע הןם זיך נעעסנם ן קונסס״ אײסשםעלינב םון דעם בןריבסן קינפסלער ל, ■ילי״ כןװסק־. אץ < ןל סשןק הןש גןםשרןלירם ן סרוםע אונםער ןזן מין קע■:: .װןישעװער דרןמןםישער סעןסעד;?)״ אין דער ט־ואע בײעי ןרײן: א. סןמ״ - בערג, ח. כןגילער, ש. װײנםרײב, ס. קלײן, א. קורץ, ס. ליריע״שסיגל, ר. קןליש א. ןנר די .הגימה־ (רי אײרןועישע כױיל) גיס איבם גןססרןלן אץ םרןבקסורס, דערגןך װעלן גע״ געגן װערן נןסטשעילן נןך אץ אײניקע דײסשע שםעס אין דערנןך םןרס די סרועע אויף נןסםרןין קײן הןלןנד. 6ון רןיס קערם ןץ די סרואע אים זוריק אין *ערלין, װו וי מעט אײנשסודירן דרײ נ?יע ■יעסעם. רעי• נחםן מײזיל כ ר א ב י רעם נײעם זשורנןל אריכת-ימים. דער זשורנו• װעים רערןקסירס דורך י. רןזנבײם א־ן מ. קיםן*. ## די פשעחה קןװנער ײדישע שריוםשסעלער װערס ןלץ ןי־עמער. ם׳איז!•געון־ן רן ב״שר לונג קײן קונויע דער ױגגע־ דיכסע• און נןװע״ ליסס מ *ןסע. *ו־ך רעי* ייננעד שרימסשסעלער ז שיםשער םןי־ס ן• קײן אמעריקע ** יץ .הײבס״ איז!■געדרוקט אן אינסערע״ םן־םער ןרסיכל 6ץ װ זשןבןסינםקי װעגן ש. יישקעװ*טש, ז־״ם ־ערשײנען סץ רעם רןמןן .ע■* זןדי״ אין ײדיש. דעי• ־דסיב*״6א־*א:, װאס הןס!■!^00^*0 זײ• ייבעם *יז װערשע נאכײס איעס זײן סאר״אנ״ אי־בעס אץ עע־לי. די רערארזיע גע6*נס זיך אץ רי הזנס 6ין ש. סשע־נ־כןװסקי, <ז״זיץ כץ א*ן ר*ר ראנ־נןװיםש, ס׳ױעלן דערשײנען אץ העב^עיש ופה״, .ייײ- שעקסאיר הןמעי איז רי װערק סון הענ• ״ין װערק ײ*סנשן£שלעכע *ײך ן רײ װ. רעיש, א. ןז. זום ניײס אײ6קום״ נױ״יןרקער ״ ** יעי דרו? א ״רא־ן אץ ײאנזעסי״ןנםןלןגיע״. די זןמ־ לוננ װעס ארוסנעמען די ײדישע לידער, װןם זענען געירוקס נעמען װענן סןהן *ץ װאנזעסי **י אין נױ-ין־ק איז דערשינעו ן .סןין װאנ זעשי נ*ך״. דןס כיך נעמש ויײז אלע יןקימעבסן, װןס הןכן ן שײכית גו פןקן״װןנזעסים ■רןעעס, ײןנזעיים רעדע אין בעריכס, זײעיע בריװ *ו םןקןה זון א ןז. װ. ם׳איז ןרויס אץ נױ״יןרק ן ביכל .א־ך לןך 6ץ דער װעלט• 6ץ ןנקעל םעם <ס. ליםבין). ** װי.רער זשורנןל .נײע װעגך״ סײלס מים הןס דעם 13-סן ןקםןבעי נעדןד6ס •ן־קיםען אין רװינסק ן כןרןםוננ 6ץ די סוערם 6ןר דעם ײיישן װיםנשן6םלעכן אינסםיסוט. בכלל איז דער אינסערעם ױם ײרישן װים. איגםםיםום שםןרק געײןקםן די לעבםע עײס אין סןרשידענע לעניער םרן*. ■. שניאורסןן הןס געלײענס אץ ■ןייז?!•*םלעז אין ז-ן נישס 6ןיז6גשלעכשז בוך *;קפה״עײם״. ** ■רץ הירשנײן װײלס איגס אין •ןריז. ער איז רן־ס עשלעכע מןל ןרויםנעהרןסן םיס םןר״ םדןגן. דער ײדישער װיםנשאסשלעכער אינםשיםוז איז נןרײכערט בזװןרן םיס ן :רױסן אונר. דע־ מוזײ א. נ. ©זין אסחר״־ח״ קומינסקי איז דירך די ױישיס אידן קאפינםקן אץ ו־נמונס סירקןװ אינער׳ געגעבן געװןרן אין רשות •ו.ם ײר. װיס. אינסשי״ םוס, װעלכער הןם ניעה אויסנוםײלן ן נןזונדער בימעד 6ןר רעם פוזײ. נידוע, אןרמןנם רער מוזײ 6*ל אינשעדעסןנסע מןטעריןלן זו דער געשיכסע 6ין ײרישן סעוסער. װעגן דעם םוזײ איז בעדריקס געװען ןן ןרםיקל אץ נ. כײזיל אין די .ליט. נל.״ גים. 89 .עובןסם בײ אירו קןםינםקי*. ^יםי אץ ן רײ שסעס הןש כ. שעובער געהןלסן ן רעסערןס .30 יןר ניונײם״~(םי#ן אץ נילדער ■ין 5!״סן עיוניסםישן קןנגרעס). .**י ס׳רעישײנס אין נױ״יןרק ן זןמלונג דער• *ײלונגען אין סקיגן 6ץ ןסעריקונער לענן ■ץ יהרן 1עלרמןן-.דורך סעג אין געכס״. ל י ט ע ר א ט ו ר .**י ס׳איז נעקומען קײן ■ײלן דער כוקןנסער שרי6םשסעלער אץ ■עדןנןנ לײניש לעהרער, דער מחבר •ץ די *װײ װיכסיקע װערק אין ײדיש .די ■סיכן״ןניע 6ץ ליטערןסור״ און .די מןרערנע ײדישע שו5״. אץ די .ליס. כלעסער״ איז נעמען געדרוקס ל. לעהרערס אינשערעםןנסער ןרשיקל ״קינםםלער אץ געניםער״. י. לעהדעי איז אויך אײנער 6ץ די םיכסיקםשע סיער 6ונם ײדישן װיסב״ שןוסלעכן אינססיסוס־־ןמעריקןנער!•סײלונג. םיר בןגריסן דעס חבר ל. לעה־עי עו זײן קימען קײן ■ו־לי. װי ס׳איז שוין בעמןלרן, ג*ט ןדױם *ןר• לןנ .מענדעלע״ (גײ *ענשרןל) װזײ בינער נום זעבםן מעגדעלע יןרנײם: 1) פעשות װענן מ ע נ ד ע ל ע ן, — אץ כוך גײען ןרײן םעשות, זכרונית סון שלוס״עליכם, ש. ןגסקי, ש ל. עיסרןן, י. ח. רןװנינקי, ד״ר ױסף קלויזנער, יעקכ םיכגיאץ א. קןגן:ןװםקי, ז. שביאיר א א.2)מענרעלע- םורעס — ן זןםלוגג ןרטיקלען ■ץ ■יץ, מ. י. נערדיסשעװסקי, ש. גינזכורנ, ש. דוננןוז, יעקב דינעזןי, י. ד. נערקןװיסש, מ. םיעקסןר, א. װײ• סער, נ. ■רילונק*, נ. אױסלעברער, י. דןכרושין, משה גןריר, משה גרןס, ני םייזיל א. א רי כײדע ביכער װערן *ו:וי6געשסעלס און רערןקסירס רודך נחפן פײזיל. דער נױ״יןרקער זשורגול ,אייסקום״ הןש ןרגןניזירס דלם ט3״שן סעעסערנער ן גרויםן ןװנס נוס ןנדענק 6ץ םןריס רןזענ6עלד. ןלס רערנער זענען ןנגעםערקס: ש. נינער, ש עפשםײן, א,רײזען און ק. מרםר. ו״ס סןרלײעבער 6ן ס. רןזענועלדס לידער: י. ןעןסןשו, ה. לײװיק, ב. לויץ, א. לע״ יןלעם, ז. װײנוער, ס. בןרײשן, יעקב גלןדשסײן׳ א. ניםענזןן. םןרזינער-כ. י. ביןלןםםןנקי. דער ןועשער שסןס״רןס הןס נןשלןסן ןננורו■[ די רעכטיןרגע״גןס, װו ם׳הןס געװוינם און נעשן6ן ן לעבגערע *ײס מענדעלע מ1׳ם, א1יפן נןפען 6ץ מעגדעלען. ס׳איז אױך נןשלןסן געװןרן *ו גריגדן ן יערלעבע םס־ועבדיע א1ים נןמען 6ץ םענדעלע מו״ם. נום 30 יןריקן ױבל 6 ן ״בינד״ הןס די װןרשעװער ,םןלקס״נײסונב״ ןרויםבעבעבן מןנסןב דעס 17<ן ןקםןנער ן גרױסן ױנילײ״נומער םיש 6יל ןרטיקלען, זכרונות, גןסינן, לידער, דערנײלינ־ גען לנבוד דעם ױבל. אויך דאר ״ױנגס״װעקער״-ןרנןן געװיר״ מעס רי איגסערעס ■ין דער ןרכעסער״ױגנט-הןס ןרויםגיגעבן זום סג־יןריקן ױבל םץ ״בונר״ ו גו• םער ג װידמעס דעם ױבילײ. ** ם־אין רערשינען אץ ריבע רער נומ. 1 םץ דעם גײעס זשורנןל .די װןך״—ליסערןטור, קונםד, •עןסער אץ ■ונליניססיק. אין גיסער: ױדל מןרק- מעגן ןײדישן קולפור-מןנד; רןמול כוטן-דער סקולוסןר זשןק ליושיץ; א שסײן-די ןלטע אץ גײע װעגן םץ ײײשן ■עןיערן ם. שןץ—סםיל אץ געזעישנסס; א. קןנןנןװסקי-איי די ערשסע סעג; א. 6רייקץ —שסןרננדיקע שסעס; ד. סשןרגי — ן קןויסל פץ .פסיחה-כרןגיקױ י• נורלו -?וג|< י. רןזנבױם—נװײ ■רעמיערעס, ליסערןרישע כרןניק. דער בוםער םןכס ן גוםן אײנדרוק. םיר װינסשן