Literarishe bleter · 1927-05-27 · 21 (27.5.1927) · p. Seite 407

407 ליםער*רישע בלעסער 21 זא 17 םעאטער און קונםט נליטאסןי הןס ױןם ײרישע סזןןטער כ*קו- מען ןן ן סיער זןרנער ״ון #*רוןרנער. ויע הןיסן וויעס *ין *רנעסן מעסים םןדן ײריסן טעןסער. מען סײים סםיעעס רעם סעןסער, םען סםײם סםןל אין אײזן |*רן ײריסן טעןסער, מען רערקיערס זיך אין יינע רעם ײדיסן סעןסער. אין דןס *יץ—אין... די װ*י-א־י6רי6ן.'װען ם׳הןס עוריק מיס עםיענע װןנן נ*ו*ר6ס עיעם-װןם םון 6*ר רעם װיקס אין װ*ר' סע, הןס םען עװיסן די הינרערםער ײדיסע .ייםטעס׳-קןנרירןסן ניסט נעקןנט נינויסנעפען * מנין ״דן, װןם זןין * סרןנט סין, װי אי נן• סעםטיקן דעם אײנזיקן ױריסן דרןטןסיסן םעןםער אץ װןרסע. ,םםי ײדיס טע*טער איז, מסםעות, ניסס קײן ענין סין ערסםן נענרייך. אין סרלידן אין אין יײרן •*גײם פען זיך ןן ײדיס םעןםער. *ט הןט דער װ*י-6ינער אין װןרסע *יננןנזן *•געסיןנן דעם *•עסיט •ים ײדיסן םע*םער, אין עסיענע סענ הןס דןם סעןטער איננונגן ניסס נעסוייט. דער נוקןנסער ײדיסער םקייםםןר אנרהם *םםזסענא הןם •*קיםען זיויף דער אויםסםעיינג סון דער װארסעװער .זןנענסן״ דעם ■ריז 6ין דער נע- זעיס*סט ,זןנענםן ססיק ■■ענקניך־ 500 ניידן 6*ר זזדן םקײססור .דער נניא״, (רעירןדיאירס אין ,ייס. ניעטער׳ (׳ 8 (147) 6ין 1927). .*■י דער ױייסער איקיויניסער מייכה-טעןסער הןט גןסטרןיירט אין ןדעם 6ינם 5-טן *■דיי נחן 1-טן מןי. ס׳זענען אייסגעסירם געװןרן .■ורים- סויי״, .קוימענקערער״, .סנתאי-זנ'־ אין *נדערע 6ינם 5-םן מןי ססיים דער טע*טער אין קיעװ. ** ם׳איז נעס*6ן נעװןרן אין יײיזינ ו ײדי- סע םע*םער-טרו*ע. ם׳װערט נעס*יים .סחייה׳ אין די *■ערעסע .די *סעריקןנער רנינן־. *רטיסט־נם סע*ם, פןסקןװיץ, נוים, םןרכעװק*. *רסיססן םןסקןװיץ, סידיןװער, ק*ימ*נןװ א. א. סא^ דער 6*רײן 8ין ײדיסע ייםערןטן אין זסורנןייססן אין װיינע הןם *רונזסירט ינניד דעם .װיקס״ * נןנקעט. נײ * נעהיינענער סטיםוננ הןבן רי ייסערןסן אין *רםיםסן םורנרןנס עטיענע סעה אין זיך *ניסי אייסנערעדם אין אייםנעזיננען דןם חןרץ. נןך 6 װןכן סייין אין יעפנערג הןנן יןנןס טירקןװ אין דיןנן ניוםע6עיד **:ײם זײערע נןםטרןין אינער נןייאיען. זײ הןנן נןזינט ניןד, זיןטסעװ, טןרנןוןי א• א. װ. ** יירן וןטןעקו הוינט ןן די נןסטרןיירן םיס ןן *נםןפנל אין װיינער 6ןיקם-םע*סער. ,**י אונזערע קיײנקינסס-נינעם מערן אין סרינ- ■ערן זיף אץ ניוייםסןק-גייןרינע, אין נרןדנע — םימנעװעסןסן, אין ■ינםק — *ספדאי. רעי־• נחמן מײזיל ר א ב י ▼ וערנןמניקו (נרןזיייען), װו ס׳הןס אים נןנעננם * דעיענןזיע *ונם ןרסיקן ײדיסן קיינ. מיםן זעיניקן סיף םןרם-פים ז. מיםד. די ניידיננם-ןוסײיוננ אין ןדעם הןס ןנ• נעכערקס ו ■׳■ןנרןם םין ■*רנרעםערן די נעץ ײדי- סע קײםור-ןנסםןיטן אין *דעס. •װיסן *נדערן איז *ננעטערקס •י פונן אין ןדעם ײריסן םעןטער םים * רעוערטיןר, װןס זןי •יגעוןםט זײן •ו דער •ײס און װןם זןי סטײן אייף * נעהעריקער קינסם- יעריסער הייך. קופענדיקן װינסער װעין אויך גע- עסנט װערן סענניקומם 6*ר ײדיסע *רנעםער. עם איז א1יך נןססיפס נעװןרן •י עסענען בײם ןדעםער אינ״יערםיסעס * קןםעדרע *י סטידירן די ײדיסע קויםור. אין מןטקװע הןס זיך געעסנס ן נרויסע ■רעםע-אויססםעייננ, װןס איז נעװידםעם דעם 15- יןריקן יונייײ סון .ורןװ. *־. — די אויםסטעיונג 6*רנעפס 6 *יפערן סין ■רעםע-הויז. * נןזינדער *יסער םןינעמט די .סרןװד*'. * װינקי — ,דער װעג *ו ,■רןװדן׳ דעפןנססרירם די היםטןריסע עטןון 6ון דער *רנעסער-סרעםע אין נןװײזט רי ערססע טריס 6ון דער ריסיענדיסער אומלענןיער סןרםײ-ייםערןסור און ורעטע. אין ן נןזונדערער װיטרינע זענען אייוגעהןננעי די זסענעװער אוים■ נונן 8ון די 70-ער יןרן און דערנןך די אויסנןנן, װןם זענען *רויםגעיןזן נעװןרן אין רוסיןנד. דעד םירןזס 6ון דער ,■רוװדן״ איז 6*ר די יע*טע יןרן ססןרק אייםנעװוקסן. אין 1914-1912 יןרן הןט ,■רןװדן״ נעהןם * םירןזס 6ין 40—50 סויזנס, אין 85-1913 סױזנס, אין 1921—243 ס., 308-1924 םױזנם און אי*ס-609 םױזנס. אין די אינעריקע *יםערן זענען אױסנעססעיס זמעס *יע אױסנןנן םין די 8*רסײדענע סןריןגן און נונ- הןנדיוננען, װןם *רנעסן אין םןםקװע. אױף דער *ויםססעײננ *ןרנעםס *ן ןננעזעען ןרס די װיםרי- נע 6ין .סײ *ײ ניך׳. זי נןװײזס דעם װוקם 6ין ײדיסןר 6*ריעגעריסעד םעטיקײט 6*ר די יע*סע יייז• ** ם׳ערסײנם בקרונ דןם ביך ,וער קדוס וין סירנא״ — דערעײיוננ 6ונם ײדיסן יענן א״ן 16-סן י׳ה סינם יינגן סריסטססעיער ס רןסססײן. ** קײן ניו-יןרק איז ןננעקימען * דעיענןגיע סין דער *דיסער װיסנסןסס-נעזעיסןום אין ייסע, *די *ו נןקענען די *מעריקןנער ײדן מים דעם ײדיס-קויםורעין יענן אין ייםע. ** * רױ ןננעזעענע ייריסע סדיוםסטעיער אין ניי-יןרק הןנן 6*רע8נסלעכט *ן אויסרוף- *רןםעסט קענן די װיידע םןרםען, װןס דער ברידער• קןמף 6ין ױדיסע *רנעטער אין *פעריקע הןס יעעםנס ןננענימען. ,ןן אויםװענ מיז נןלד נע6ינען װערןו״-ענדיקן די *םעריקןנער קןיעגן. א־ן קיסענ• דיקן נומער 1רעננען םיר דעם 8וין םעקסם 6ונם אויםיוף. ער איז איננןנזן אויך ןננעמןםסן םןר אינזערע חיגע בןבייננען סין *רבעטער *י *ר*עטער ונ6רס נײ דער סדרה װןין. ס׳איז סױן דערסינען אין קיע*קין-ס*ריןנ ,די רױד 6ין נודן״ —,אינערדערעײים אױף ײדיס םיס ןן *רײנסיר וין *. *ימי. דןס איז די ערססע *ר*עם אין ײדיס, װןס ניס * סײססענדיקע 6ןר- סטעיוע װענן 1ידן *ון זײן רעליגיע. כ ל־־1 י ט ע ר א ט ו ר -*■ דער יונד - *וזןמענםןר 6ין דער ײדיסער ■רעםע *ין ■ױין װעט םןדקיפען אין װיינע דע■ 12—14-טן ייני. דער דןזיקער םערסין װעם אין קײן ם*ל ניסס נעענדערט װערן. דער *וז*מענ6ןר װעס 6ןדקימען אין ננין סין דער װיינער ײדיסעד קהיה• *ין זעינן ננין װערם אײך אױננעןרדנס *ן *ויכ- סםעיונג 6ון דער ײדיסער םרןסע אין דער גןנעע־ װעים. יױס * סןרססענדיקינג מיסן נןן-םיניססער- יים װעין די דעלענןסן נעניסן םון * הנחה 8ין 66 *רןד. אױף *יר־קװענם. *ויםער די אויסנערעננ• םע *ין *ירקויןר נ׳ 2 (.ייס ניעס.״ נ׳ 19) װעין נעלײענם װערן רעסעראטן 6ין ס. נינער —.סןרזי- נערונג 8ון זסורנןייסםן *ין סןי טון קרןנקהײם אין סױם־ און נחמן מײױי — .ד*ס ײדיסע ניך *ין נן• דער װעלם׳. ע** ויםער קןעיזנע *רנעט אי*ט אויף * נרױסן רןמןן ,סטןיקע אין סװןכע*. .א■* װיינע הןט * גוסן זברון: דער .װיינינ׳ הןס אײנגעןידנם י״נ נעומר *ים נעבורםס-סןג םין י. י. ■רץ * 8ײעריעכן *נדענק-ןװנם• *■* ם׳איז דערסינען *ין נױ-יןרק דורך דעם ,סןג׳ ,ײדיסע געסינסע׳ 8ין ס. ר|זענ6גיד אין *װײ סױין. י*חק קאגענעיםןן הןס אין יןדז געיױענם זײנס * נײ װערק .קיביץ ניױת־. ** דער װיינער .םןנ״ נרײט זיך אי*ס *ו זײן 2500-סן ניפער. די ,ה*נדים-*ײסוננ', װןם איז דערסי- נען זינס עסיענע יןרן אין װ*רסע, הןט זיך *•- נעססעיס. אין 8*רי*נ ,סוי *ין ניך׳, מןסקװע, -ערסײנס *יננינן א. קירזסניעעס 3-טער אין 4-םער נןנד סין .דעם ױדלסן *רבעטער׳, כרעםטןםןםיע בו דער נעסינסע 6ון דער ײדיסער *רזעםער- .־ןװעגינג. דער נעזונס - *יססןנד 8ין דעם ײדיסן :יוןזןף הענרי נערנםןן הןס זיך נןדױםנד םןר- בעםערם• ^■י ס. *נםקים .דבוק־ *יז דערסינען אױף יניעראנ•*. די איבערזעבונג איז געמןגט 6ין יסראי יױזערןװיםס *ון דןס נוך *יז *רויםנענעבן *ין קדןקע דירנן 6*רי*נ .ני1ייןסעקן נעיעסריםטיקן*.?4₪ אין װיינע הןט די געזעיסןםט י. *. ם. (ײדיסע *רנעםער-םרױ) נעװןים *ױנןרדנען * 8*ר- לעזיננ װעגן *. װײםער. די וןריעזוננ *יז *ין דער ־עבסער סינום דירך דער םןנס ניסם דעריוינם. ₪₪ *ין דעם *װײסן נימער ,6רײע סרי6םן״ *יז *■נעדריקס * נרעסער *רםיקי װענן ם• קויבןקם ־ןנסאנ׳ םין •. *ינזער. ₪₪ *רײסיק דעם 20-סן ה• ח. איז *ין װןרסע וירסינען * נרױסע נױע װןננסרי6ס .אונזער יען׳ ייס 8: איםזיססער נײי*גע.*ינזער הןנדים-עײםיננ״. דער ערססער ניפער הןים 16 זײסן, רעדןקםןר — נ. װײסנןרד. ₪₪ *ויםן װענ קױן ורנענסינע הןס זיך זרונני *•נעססעיס אויף עסיעכע סעח אין *ןרס רע*י6ע■