Literarishe bleter · 1927-04-29 · 17 (29.4.1927) · p. Seite 314

17 זא ליטערארישע גלעטעו־ 314 דער אלטער ײדישער בית-עלמין אין טשערנאװײז דר• מאקס דיאמאנט / טשערנאװיץ. שסיםםן נעשםןק, װןם הזןש נעשס*םש שין זייער ײוי*ן ג?<יל. די אות 1ת זענען נישס קײן נתם כייםע ביהשםןנן, נ$ר זײ װערן לעבעדיקע, אין זײ לינן אוםענרלעכע!*נױנגען, די שכ נה אלײן רום אויף זײ און שײנס פין זײ *ראע. ארום דעד שרי6ס קומט 6ןר א געראנגל שון רי דעקןראטיװע עלעםענםן. דער אײנדריק פונם קונםםװערק איז אײנה־־םלעך, ביכשסאב אין דעקאראניע גיסן זיך נינויף, דער נױעק 6ין דער מנבה אי; די שײנקײט, װעלכע דער קינםשלער לײנש;רײנ ה׳ןימאנױן קוקט םען זיך * < נו דער מנבה 6ין יהשע ם*לק (נים• 1) ז$ס מען די םסיל־עלע׳ םענפן 9ון דער םשע'■ נןןװיצער ש;ל אין א קלןורער, שאר6ער 6ןים. אין די א1תי1ת װעדכע זענען בולט א1יסגעהאקם דינם א יחב1ת אין כח און אײננײבלק א1יך א שײנ■ קײם, װאס פילם א1יס די נאננע םזבה. דער םעקסם אלז ארוםנעני• פען 6ון א ז1יפ, װעל• כע הארפןןגירט םיס דער אןןרם 6ון דער שריפס. די םנבה 6ון יחזקאל בן ח״ם ונים. 2) איז ג;ד.}לשן אין א אײנפאכער, כבעס אס■ קעםישער שארם. די. א1תי1ת זןנען נארט מים• 1) ארום דער םנבה שלענגלען;יך אײנפלכי ליניעם און א1יך די אותי1ת םים רעם רעכל זענ;ן יןםיק פ*ר זײ. די מגב1ת (ניפ. 3) באװײזן א װײסערע אנםװיקלוננ סין דעם זעלבן קינססלערישן געדאנק; דער סעקסם איז ארומגענו■ םעי מ־ט א אינאםענםײלן שנוק• די עלםערע פנבה פין ד;ם יאר ת׳ך האם דעם דאזילן געדאנק נאך רײנער אװעקנעשסעלס, דער םעקםם איז ארוםגענומען םון א רעבל און א ארנאםעגסאין פארנידוננ, װעלכע װערם געסראנן 6ין נװײ זײלן• א1יף דעם ארנאסענסאלן א1יבערסײל איו א1יסגעהאקס דאם יאר. דער קינ■ סשלער האם זיך באנונם םים די א1תיות אלם דעקאיאניע אינם ר1ים, םײ די לײבן, םײ די בלוםען און םײבעלעך 6ין דעם אויבערשסן ר1ים זענען נישש רעאליםםיש, נאר אבםסראקם. בײ דער דערנעבנדיקער םנבה, װעלכע אױ כפןט םיס הינדערם יאר ױנגער, סאלט א1יף דעם ערשםן בליק די קרא6ט און כח1תדיקײם פין די א1תי1ת■ דער סעקסס איז ארוםגענוםען 6ין א רעםל, װאם איז ארנאםענםאל. די 6ארנירונג איז א1י6געזענס, װי א נײער בנין א1יף דער אײגנסלעצער םנבה, קיקט םאן זיך נו נו דעם א1יבערשטן סײל, זעס םען א מינ• דער נאםען סשערנאװיץ איז בןקאנם דעם ײדײשן לײע■ נער־ע1לם א דאנק דער ײדישער שפראכקאנ6ערענץ, אבער כםעם קײנעם־נישס און אפילו דעם םשערנאװינער ײדישן ע1לם גיפא איז נישש בעװיסם, אז דא אין סשערנאװיץ ליגן פארבא■ האלשן אונרות פון ײדישער קינםם. נישס װײם סין דעם סשערנאװינער װאקזאל, דארס װי דער װענ שלענגלס זיך נו דער שסאס, נים זיך נעבן די נאן■ רעלםן דער אלשער ײדישער בית-עלםין, אריפנענוימס סין א ד.1יכן הילנערנעם פאיקאן. ם־איז אײנער פון די פילע ײדי- שע בית-עלםינם אין אונזער נעגנס, װאס גײען לאיבוד. די פנבית, װאס ם׳זעס דארט, װײזן א; א1יף א אוםבאקאנםער שיל פין באדײסנויקע ײדישע קינססלער, װעםענס שא6ן עס ה$ס א גרויסע באדײסיננ. םים װאס םאר א גרויםע ליבע די םנב1ת-קרינער האבן זיך באנייגן ג• זײעיע שאפינגען קען םען ארייסזען דערסין, װאס נױישן די קר1ב נװעלף הינדערט םנבות, װאס שסײען א1יף דעם סשערנאװינער בית-עלםין אין װעיכע געהערן ני א נײש 6ין גװ-י-הינדערס יאר, אױ אײן םנבה כשעס נישש גלײך נו דעי נװייםער. *1יסער נװײ םנב1ת 6ון ארבײשן םײש-פארל, װעלכע זענען פשום און אן א שום דעקאיאניעס, איז קײן שים ששײן אין דער דעקאיאשיװער אויסארבעכיננ נישש גדײך איינער נים נױ׳יםן, אין א בליק א1יף די הינדעי• םער מנב1ת, באװיזש די לעבהאפםיקםסע װאריאציעם א1יף אײן אין דער זעלביקגר סעשע; תםיד איז די איבעס געבינדען אין דער םראד ניאנעלער םאים פון דער םנבר., און נאר פאר א1יםערנעתענסלעכע פערזענלעכקײםן זענען געװעזן דעילויבס י1נאים-םן-הכלל. ם־ששודירס בכלל די קילסור פין א 6אלק ל1ים זײנע קבײם און סנבית, די פיראםידן זענען םנב1ת, אין דןם נע• אנדעיסאל הןם םען נעםינען א םענסשלעכן קבר און דערםין אםנעלערנס די ד1ר1ת-געשיכםע פון אגיוננער עפאכע. ששעלם םען זין אװעק אין בית־עלםין אויף א ר1 כן פונקס, אנספלעקם זין 8ארן א1יג א בילד םיש נענדליק,ר װערק 6ון א1יסערגעװענלעכער שײנקײש און אייסנעהאלטע.ער קינםש, װעלכעס דאם א1יג איז נישש אימששאנד ארוםצוכאסן. יעדער ששײן, א יעדע םנבד., שסעלס םיש זיך פאר עפעס נײ• עס. םעדקױלרדיק זענען די פילע װאריאנ/עס 6ין איתיות. װעל• כע נעשינען זיך א־ינע נעבן די אנדערע• און אז1י א1יך - די װאריאגיעש 6ין א־נאםקנסל• אי1י, למשי, מאכ איך אנגענײלם 52 פא־שײדנא־םיקע מ 1־ה פאי־נירונגען װעםען ם־איז א1יסנעקיםען צו זען דעם אישן פראגער ביח־עלםין, האש םשתשא געפינען, אז דארם איז די םנבה אײעק• נעששעלש כדי ני באהאדםן לזכר1ן דעם נאםען 6ין דעש נפשר אק זיין פערוענלעכקײס. עש נעפינען דך א1-ך דאדס םצב1ת, םיס דעקאיאסיװע םאםענשן. נעפם םען 6ין זײ אבעי אװעק ד• ײדישע אות־1ת, איז אינם דעקאראסיװן םײל שװער צי גע• 6ונען װאסעי ס׳נ־שס איז עלעםענםן, װאס זאלן לאזן רעדן װענן א םפעניפישער ײדישער קונסכ. יענע האנן אין זינען געהאס נאר דעם סעקסס לשם םעקשם, די פארנײםיקע םנבה־קרינער פין דער סשערנאװי• צער שיל האבן געהאס אין זינען אײננייסיק םיםן א1יםקריצן 6ין דעם סעקסס, נו פארםירן דעם א1יבער6לאך נאך א בא• ־ד׳ ׳ײײז י <