Literarishe bleter · 1927-04-15 · 15-16 (15.4.1927) · p. [Seite]

ליםערארישע בלעטער 16- 5* ז 7! טעאטער און הונםט ,■ײ *בת, דעם 9-סן •*ריי *יז אין קזפינהקי. טע*טער סןרגעקופע; * סײעריעכע סןרמטעיונג עיס 5 -י*ריקן ױני פין דעס *רסיסס *ו*יף 1ערס*ן בערס*ן *יז פין וי **•ויערסטע *רטיםסן *ינם *יסן ײוישן סע*םער *ין ײיין. מ׳ה*ט *ויםנעסירט * רײ םזענקעס פין )*רשיוענע *־עסעם. *ױ וער פײערוננ ה*ט זיך!*סײייקט דער 1*װוססער *וייי- שער *קס-*ר *יעקם*נוער זעיװער*װיטש, װעיכער ה*ס •*נריםט דעב •עי-ױני, *ין זיך *ויך עעקושט *ויף דער 1ינע. .שוין 1לים-ד,*ס ער געז*נס-*ז די בינע ז*י װערן די טרינינע פ*ר ם*רברידערינג םון פעיקער׳. ׳ע■, *ין ל*דז ה*ס זיך נעעפנט די ניידער- *ויםשםעיוננ פ־נם 1*װיססן ױוישן קינםסיער מ*רק שװ*רץ. ע■, די פ*רשטעיינגען פין װ.י.ק.ס. *ין י*רז זענען *דירך מים נרוים דערפ*ינ. דײינ ועם, װ*ס ד*ם סע*סער *יז *ויף װײטער פ*רדוננען, ס*רס װ.י.ק.ס. *ין ר*ר*ם, יוניין *. *נד- -<■*, דער ייננער ױדישער *מעריק*נער קינםט- יער, עלי*ס נר**מ*ן, װעינער ה*ס זיך שוין קונה- שם נעװען םים זײנע *ויסשםעייננען פין ניו-י*רק, מ*נס *יעם * שםיויום-רײזע *ינער *ים*ייען, מ*ינדיק ה1י*סזעניעך *יסע ײדישע קװ*רס*ין *ין ױוישע מערקװירויקױםן. עיי*כ נר*םמ*ן *יז פןד- נעשסעיס דורנן *מעריק*נער 1*סש*פםער *ין ר1ים דעם *יסזייענישן *רעמיער״מיניםסער מיס*ייני, װעמעס •*רסרעס ער מ*לס *ינם. .■װ *ין ם*ריס שװ*ר*ם קינםט-סע*םער װערט *ויפנעםירם *םי■ דימ*װם .מענסשז-שסוי•', דעק*• ר*1יעס-1. *ר*נס*ן, מיזיק-װי. חפץ. .*■י *־ן יעקנ 1ן-עמיס קינסם-םע*םער גײס *י1ם פ. ד*סס*יעװסקיס .דער *יוי*ם־ — רעזשי י. סניענ*װ. .*ײ *ז ם־*יז ניש־* קײן 1ר*נפן, ר ע ד ם מען מנח נר*נפן• דער ײוישער רר*מ*סישער סע*. םער *ין רינע *יז *ו־םגעיײזט (ם'װ*ים בעװען גע- װינםשן 1י ה*בן * ■•נקםיענן *ין *ביעקםיװן נ*- ריכם *ין *■ש*1יננ װענן דעם *ויפנ*ננ *ין *ינ- םערנ*ננ ■ינם סע*סער מים * מײנה-םינםױיע) ר ע ד ס מען *ינם ו*רס װ ע ג ן סע*םער... פ*ריקע װ*ך ה*ס ס*קע ח׳ י. ר*זננ1ים נעה*יסן *ין ךיגע * רעםער*ט װענן ײדישן םע*סער. װ*רשע *נער װיי *םילי נישס ר ע ד ן װעגן םע*סער, נ*נר*1ן, פ*רי,י**ם *ין *ן עק. קױן ■י*ס נישס: .■ד וער װיניעער ױבייײ-ק*מיםעס םין *. ג*יופ*דן ד.*ס *רויסנעי*זס * גיעסי .סצ י*ר ױויש סע*סער״ 1926-1876. *ין נױ-י*רק *יז נעעפנט נעװ*רן די ער- שםע ױדישע קינסם-*ויסשסעייננ. 20 ב*וױסנדע ײויש-*מעריק*נער קינססיער, מ*יער *ין סקיל*ם*רן!*סױייקן זיך *ין וער *ויסשםעײננ. די *ויסשסע• יוננ ש*יגיס *■ וי ה1י*ט-שסר*מען *ין דער ײוי• שער ■־. *ססישער קינםם *ין *נסה*יס פיי *ױגנ- *רסיקע יוישע קונסם-װערק. די עפעניננ *ױ גע• וײערס געװ*רן דירך דער ײלישעד נעזעיש**■ *ין ניי-י*רק, װי * נרויסער קײסיר י1ם-ס1נ. יעיײ נחמו מײזיל ר א ב י ▼ םנרקןװיסע ןנבזגהוינן דריקן *רםיקלען אינעד ײדישער סילןלןניע. דער ערעסער *רםיקל איז געװידםעס דנם ,מעשה״בוך״ (* לים*ר*ריש״סילןלן״ גיענ *ינסערזיכינג). ** אין זעלבן .מריכלןרגן״ דריקס זיך א גרע״ סןרע ארבעס 6ין י. ח. רןװגיץקי—.מאנדעלא מ1כר״ םפרים נײ זײן ארנעט״(איבערגעזענס םין .הע1ים״). אץ דעם נעבסרןלן 6עלקער־6אי-לאנ 6ין פ. ם. ם. ר. איז דערסינען מ. אלססילערס .העגןדע 6ןר גלויבער איץ ןייקןרסים״. ,*■י מןנ?ןג דעם 28 מערץ איז אין מןסקװע גזגםײערס געװןרן דער ערססער יןיםןג 6 ן דער ײריזוער ןיםײלינג בײם פעדאגןגיסן םןקילםעס גײם ג״סן םליכה-איניװערזיסעס. עס זענען געװען יןר״ שםײער סץ ןרגןניזןניעס אץ ןנשטןלסן״ ײדישע קילסיר״סיער, שרײבער א. ןנד. אין װילנע איז יליניס געשסןרנן דער בןקןנסער דריקער אץ ביכהענדלער יילייס (י1אל) סירקין. ^י אין װן^שע איז סןרנעקימען ן ז*ניננ םין ןן איניניןסיװ״גרײע, מיםן נװעק ני גריגדן ו קליב 6ין די קןרעספןנדענסן סין דער אײסלענדיעער ײריפע*, ■רעסע אין ■ײלן: די אויפגןבע 6ין קליב איז ני שסײן אץ קןנסןקס מיס די געהעריקע 6ןק״ סןרן 6ין דער רןכט אין 6י; דער געזעלשןפס, נרי ני 6ןרלײכסערן די אײסלענדישע ײרישע קןרעס״ ■ןגדעבסן זײער ןרנעס. דער רײכער אײםןנרןסןיאונר 6ץ ד־ר אברהס שװןדרןן איז אינערגעגענן געװןרן דער איגיװערםיסעס-כיבליןםעק אין ירישלים. ** אין ן רײ יידישע נײסינבען זעגען!■נעי דריקס נןסינן װעגן יננה״ז. ,*■י דער נריסקער רןסמןן מעגןכןװסקי הןם דעם 24״סן מערץ ןיבערגעלייעגס אין שסןס-דןס די דעקלןדןניע 6ין דער .■1עלי ניין״ םרןקניע אין ײדיש אץ דערנןך אין ■ײליש. די ײדישע רעדע הןס בעדײערט ן הןלבע שעה. א1יף רערועל• בער זינינג איו מיס ן מערהײס םין 19 שסימען קעגן 2, נײ 4 ןפבעהןלסענע, ןנגענימען נעװןרן דער פןרשלןג, ןז ןלע ם1דע1ת 6ץ דעס שטןט״רןס זןלן זײן אויך אין ײדיש. ס׳איז דערשינען רער םעיץ-בימער םץ דעם קינדןר״זשירנןל, װןם דערשײנס אין קעשענעװ ,פןרן ײרישן קינד״, רעדןקניע ז. רןזעגסןל. ** ח׳ ישיי־אל סיכער 8ין הןרןרעבקן מןכס אינז אוי6מערקזןם, ןז א. גרןנןך איז נעבײרן נישס אין ןרדעגקן, װי ס׳איז ןבגעװיזן אין די ,לים. בל.״ גימ. 12, נןר אץ ה ן ר ן ד ע נ ק ן. ** ס׳אח שײן דערשינען דןס ערשסע הע6ט םין ברוך גלןזמןגם רןמון .י1יף ןן יינזל״ װןם איז סןנןנדערבעשיקס נעװןרן וי ןנןנענסן, װעלכע הןנן דך ןנןנירס אײף דער .רןמןנען״ביבליןםעק״. דער רןסןן *אײף ןן אינזל״ װעס הןלסן ו 25-20 דרוק״נײגן, ד. ה. ן 6 הע6סן. 8ין •שלים״על*כם ביך- זענען א ן קןן■ ,נינער״ ןננעקי&ען ן נןגרעגענסע זןל עקז. כ ל י ט ע ר א ט ו ר ,..י יויס דעם *ויססראנ *ון וער נענםרןוזר -ויסער סײ-*רג*ניז*1יע *ין ■ויין ניס פ*רי*נ קלעזקין *רוים ■רנעם .ס-נע זניינות• גזקירנס מןר ייגנס. 1. י. ס. *. װעס * סײי *יכער פ*נ*נ- ערסיקן די ײריסע סיין *ין ■ויין• רער 50-י*ריקער ױבייײ פין 1*ק*:םן -ע*סער-קריסיקער *ון זסירנ*ייםס, ו-ר *. פוקװני .*יעקס*נדער קןועי) *יז געסײערס געיו*רן דעם סנ-םן םערץ *ין נױ-י*רק *ין ■*1ייק-םע*סער. *יע ײויסע םע*םער-קרײזן ה*בן *נםױי גענוםען *ין יעם יום-סוב. יענוד ױר * מיקדוניס ױבייײ גים וער ק*מיםעם *ר1יס * ניך פון זײנע *רםיקיען *ון עסײען *יבער סעזםער *ין * ספעעיעין ױנייײ-1יך מיס *רשיקיען *ין נ*נריסיננען סון *רםינםן, סריפסססעיער *ון סע**ער-דירעקם*רן. .■■י *ין פ*רי*נ 1. קיעעקין *יז *ויסנע<ע1ס וער!װײםער 1*נו סין *. ג*סי*נערם װערק, װ*ס עמ רע רסײנען נ*ך *םח. דוד ה*ססםײן ה*ס!יגעגרױס * נוך .*ו־ף י־נסיקע ריינען*, װ*ם דערסײנם נקרונ *ין .סוי *ץ ביו״. דער *וקר*יניסער װיםנס*פמיענער *ױ, נכיםיס ה*ס *רויםנעגענן (*1יף *וקר*יניס) 2 דעפסן פין ס. ב*ר*װי-סקי1ן פין דער געס־נסע ס־:ם ײויסן 1יך *ין *יקר*־נע. ,ס. 1*ר*װיס *ר. נעשן—סרײנס ם. נורססױן *ין .עמעס־—ם*רפ*גם סכ־עננע דןקומענסירםקײש פין פןקס, ב*ה*װנסקײס *•; דער ייםער*םיר, װ*ס ה*ט * סײכית 1י דער עז*נע, ם*רסס*נד *ון יי1ע עים ױריסן ניך *ים * קולסור-וערס-ניגנ־. ■■ ור*פ. פ סניעורםןן ה*ס נ*זיכס װיינע, װו ער הןס נעהןיםן * רױ רעסער*סן• *ין פ*רי*ג .סוי *ון ביך* דרוקט זיך *־זם *. קירזסנינעס - .דער ״דיסער *ר1*טעי־*ו ד-סער *ין פערסער נןנד. •■■ *ין .סוי *ין נוך״ דערסײגם *. גורייןנוס *ין ס. הערס רוסיס-ײויסער װערםער-בוך. .■ױ די ײדיסע סרײנער פין קיעװ ה*נן ןרנ*• נ־זייס * פ*ריין פון ײויסע רעװןיוזיןנערע סרײי נע־. דער סורױן ססעים זיך פ*ר * 1יי 1י נןקע- נ־:־ די נרױםע מ*סן סים די דערגרײנינגען פין דער י־־סער ליסערןםור *1יף *וקרןינע, דער פ*רײן ד•-; זיך פןרעינדן סיס *נדערע עניענע ייםערורי■ ע־ סןריניקונגען, װעם *רויסגעבן * ז*סי-ניך > זז. װ. *ץ דער זײםװײייקער פןרװןיסינג זע• ני• *״סגעװײיס די ■ןעסן ד. הןפססײן, *יזיק ע־ולי *ין *נדערע. + ס*רק רןקןװסקי הןס ■ינערנענעבן 1ים 'י נ- סיןנערם .סןיןמנן׳ *ון זינעםרעסן *יבער- י זן פיןנערם .מןדןם נןװןרי׳. .*ײ 1. *ײסירןװיסס נרױם 1ים דרוק *ין י ע -* װענ-װײזער *יבער זןקןיןנע *ין די •'ז״נע־נ, סײ •ויליסע, םײ ססעביסע. רער ■־יזער װעס נענן די פעניענקױם יעדן *ײנע■ 1 ־ייגן *ויססײנן *ינער וי סןסרען ןן * סיס -ד. •■•י *ין רינער .•ריפןרגן• ה*ס *ר*פ. נ. ■ער•