Literarishe bleter · 1927-04-08 · 14 (8.4.1927) · p. Seite 283

283 ליסןרזרישןנלעפן ר 14 א 7. טעאטער אין. הרנסט דער קןםינסקי־טעוםער״ דןרס װי ם׳רןט נעסיילס רײנסיקן סעזןן װ,י.ק.ס., ■יסטעװעס הײנ״ סיקע װןך. עם איז װי ן שסימעי- ■רןםעסס, ן שװײננריקער אין כײסנדיקער קענן דעם ײדימן ע1לס אין ײדיסער געזעלסן6ם םןר איר גלײכבילסיקײס *י ןן ערנםסן ײדיסן םעןסער. בקר1ב װעס ןנרוינן רןרס סי׳־לן ןן ןיערעםע. זןל עס כןסס נ־־סס זײן קײן שרײענדיקער ■רןסעםס קענן דעס ײדיפן ע1לם א ןז. װ. ** ס׳א-ז *וריקנעקימען קײן װןרשע די בן• קןנםע ןרסיםסין קלןרן םעגןלןװיסש, ײןם רןס עסלעכע חדשים געשםילם אין ריגער ײדישן םעןסער זמרה זעליגםעלד אין :ל. ק**ניס גיבן בקר1ב ן רײ קןנזערסן אין ריגע. ** אין מערץ 1927 שסעלמ דער מןסקױער ײדישער• קןמער״םעןםער .מסעות בנימין הסלישי״ לוים מענדעלע מוכר ם6רים׳ קןמםןזיגיע — ןל. גרןנןװסקי, קינסםלער — םןלק, קןמסןזיסןר — לעװ ■ילװער. די סעקםסן — לויס מענדעלעם װערק — י. דןנרישין. אין םןי װעס דער םעןםער א1י66ירן ן נײע ■יעםע םין ליסע רעזגיק—.דער אויםשסןנד״. זימער םןרס דער סעןסער ניס ערשסן מןל אויף נןססרןלן, און נןך ןן!■^״^00^^ סרעס ער ני נו נװײ ברויםע ןרבעסן: \> .דער בירנער אין .ןדלסום״ 6ין מןליער אין גרןנןװסקים בןןרנעסינג. דןס װעס זיין די ערשםע ןרבעס 6ונם םעןםער איבער ןן אײרןועישן קלןסיקער 2> ן סאעקסןקל *י די ןקסןנער״&ײערינגען. נןך די ןקםןבער״ פײערינבען *ןרס דער םעןטער ןװעק אין ןן אויס״ ל^גדישן םורגע קײן אװרן*ע און ןמעריקע. עס נרײםן זיך אויף ריסיש ן רײ ביכער װעגן דעס ײדישן מלוכה״סעןםער. די מליכה״ןקןדעמיע 6ין קינסס״װיסנשןםסן גיס ןרויס ן בוך ״גרןנןװםקי אין דער םןסקװער מליכישער ײדישער םעןסער״. ■ מןרקןװ הןם סןרענדיקם ן בוך ״די מןםקן 6ין ײדישן סעןסער״. .ןגןגיןק״ ניס ןרוים דײסשס ן ניך: .נרןגןװםקי אין זײנע קןמעדיןנםן״. ל. ןנדרעיעװס לענםע דרןמע .דער הינ״ סישער װןלף• װערס אוי6גע6ירם אין ניי״יןרקער ײדישער דרןמןטישער םסידיע נײם ןרבעסער םען״ סער״6ןרבןנד. די •עג װערס אץ לןנדןנער סעןםער אוי6געםירס ש. ןנסקים .דביק״ אין ענגליש. די דרןמע ױערס אוי8גע8ירס דירך אײנעס 6ין די בן״ ריםססםע ענגלישע ןרםיססן, רןנערס עסקין. די הויםם״רןלן שםילן בןװיססע ענגלישע ןרסיססן. יעדער םין די ןקסיןרן ־-' הןם געזןגס ר. עםקין — איז םמש ןנסניקס סין זײן רןלע אין םין דער דרןמע בכלל. אין קןװנע איז ןדירך דעיי סעןםער״סעזןן אינםער דער קינסםלערישער לײםיגג םינס ןרסיסס לעןניד סןעןלןװ. ס׳זענעץ אוי6גע6ירס געװןרן נ.א. .סביה דער מילכיקער״ אין #דער זינגער םין זײן סרויער״ 6ין ןסי■ דיסןװ. די *יעסן זעבען נעבןנבען אין קןװנע אין אויף דער ןריםיקער ■רןװינץ נענ״ דליקעי- סןל. סןקןלןװ קלוינס זיך קײן *ןריז, װו ער איז ןנגןזשירס אויף ן רײ 6ןרשסעליננען. יעי•: נחמו מײזיל ר א ב י ▼ אין 9עמעס״ איז ן*נעדריקס ן *ך״הנל 6ין ן יןר ןרבע■ סין דער ײדישער ליסערןריש״ לינגװיססישער ן*םײלינג םינס ■עד6ןך כײס מןס• קװער *װײסן מלוכה״איניװערזיסעס. דער סיםסעמן״ סישער קורם 6ין ײדישער ליסערןסור ױערס געסײלט: געשיכסע סין ןלס״ײדיש״װערק סין מיסלןלםער אין סןלקלןר—ןנםירער י. דןברישין. םין דער השנלה״ תקי6ה במ דער ןגסשסײינג 6ון רער ײרישער קלן״ סיק און 6ין די קלןםיקער ניז די שרײבער סון אונזער נײם-י. נוסינןװ, די נײסםע ײדישע ליסע״ רןסור 8ין דעס ןקםןנער״#עריןד-י. דןברושין. די םעב דערשײנס דןס דריסע העם.־ 6ין אלנסנדר םןיגן .םײן שםענרער״. .מײן שסענ־ער״ ױערס 6ין אינס ןן ן ■עריןדישע אייםגןנע. .*•י אין *ןריזער .הײגם״ איז ןנןנםירם זרובבלס ן רע6ערןם איגם ײדישן ןרבעסער״םןרכןנד אין סרןנקרײך *סון ■רנן ביז לײװיק״״ די ײדישע!■סײליננ 8ון אינװײםקולס ןמינסק) גרײס ניס דריק דעס נװײסן בןנד ,נײס- שריסס*. **י י1אל מןססבויס קלײבם זיך אינגיכן נו מןכן ן רײזע איבער אױרןסע אין ןםעריקע. ס׳דרוקס זיך און אינביכן װעס דערשײנען אין םןרלןג י. א. ניקער ס. ■ןליןקןװס כןקןנםער רןמןן .שנתי כבי״. ײדיש—ש. זןקס. ־ע■^ לנב1ד דעם דערשײנען םין א. לעיעלעס בוך .שלםה םולכו״ הןס ה. לײװיק אײנגעןרדנס בײ זיך אין הויז ן נןנקעס. ם׳הןבן גערעדט װעגן רעם װערק ה. לײװיק, י.!■ןסןשו, מלך ענשםײן, שכנא עושסײן, ם. ןלגין, י. גלןדשסײן״ ק. מרמר, ח. אויערבןך, מנחם, אלקװים, 6ײנגערג, י. ד. בערקן״ װיסש אין דער נעל״שמחה-א. לעיעלעס. .**י ה. סעקלער הןס 6ןרענריקס ן נײע דרןמע ,קעגיג אשםדאי־. די דרןמע איז געגוים אויף רער תלםוד״לעגענדע סון שלמה המלך און אשמדאי. דער .ײדישער ןרנעסער״סנקס״ איז אין לויף סון די ערשםע 2 װןכן 6ןרקוי6ס געװןרן אין 590 עקז. בײ אינסיקן ביכער״קריזיס איז עס ן רעקןרד״ניסער. ע. זןלןם רןמןן .זשערםיגןל״ דערשײנש אינגיכן אין *ןרלןג ש. גןלד6ןרב, ײדיש-א. ססרד. ** װ. םןרגעריסס רןמןן 9חו.:״ (6ין דער סרילןגיע .די נחורסע״) דערשײנם בקרוב אין ש. גןלר6ןרנ״6ןרלןג, ײדיש-סיעה רןקןװסקן. ס׳איו רערשינען די נװײסע אוי6לןנע סון א. םירגעגיעװם .רידין״, ײדיש—א. זןק. ** עס זענען דערשינען אין קןן■. .ביכער״ ד״ר מןקס װײנרײכס .שרײב ןן גרײזן״, ן הןנם״ ניכל סןר ןלע, װןם װילן ריכסיק אויםלײגן ײדיש און סועניעל די הענרעישע עלעמעגסן אין דער ײדישער שורןך, אין נװײ אויסגןנעס—6ןרן ליס״ װ י ש ן דיןלעקם אין ■ןרן ■ 1 י ל י ש ן דיןלעקס. ** רחל 6ײגגכערג הןם די סעג געלײעבס סןר ן גרוסע שרײגער איר גײע דרןמע .שװעסםער״. װעגן ע1זר װןרשןװםקים .שנים-נײס״ איז געדרוקס ןרסיקלען אין לעםנערנער .נןװי דזשענביק״ אין אין זןםלבוך .װןרנלען״. ל י ד ע ר א ט ו ר | יכנה״ז 1 *ין עיםזר 8<ן 9> יןר *יז *ין מינסק ןזזןל•;: :עסםןרנן וער נ*ק*נםער הזנרעימער ,י-ןדדהעלער יננה־ז (ישעיה ניסן הנהן נזלינערג).?ר ,״;ענוירן ״ין 1858 *ין מינסקער נובערניע. •ײנ? ע-עסע *רבעסן זענען נעדריקס ״ין 1878 ן*י—ק ריס 50 יזי׳ *ין .הק1ל״. *ין ש׳ע .ייויעער 1ןלעס-נ־נ־י*םעק• ה*ס ער נעדריקס * סעליעסןן .נר- סין דיסע קײן *מעריקע־. יננה״ז *יז נעװען 4ײ ױ •-*דוקסיװססע װדיש-הענרעישע שריסם- וזזיז■ ער ה*ם *ין זײן לענן *מעשרינן הונ- דזרנער דעדנײלוננען, כקינן *ין םעליעט*נען• יזןס-.נ ה*ס ער נ*קימען * ססינענד־ע סין דער ־ינ׳-יס-ענדישער מלינה. *ין סינםק ה*ס םען זיך נעקלינן *ױיסניגענן זײנע געז*םלסע שריסםן. 1 וק פינסק הןם יננה׳ז געלענס 01) •*-, װו ער *יז נעװען שסןרק נןנילער | ז־־ז־ דער ײדישער נ*6עלקערינג. 9 דער דענישער •*רלןמענם ה*ס נ*שסימס 1 ןב־װה-יענסיע ״ין דער הויך סין 3.000 דענישע קיןנען יערלעך 8*ר דער *למנה סינם נישם לןנג• |!ןיעדןדיעכעם נעןרנ נרןנדעם. 9 דער ײריסער קילסור-ר*ם 6ון רער קילםור- | זזינסס6*ר-*לטינג נײם ״ינערן-סיניסםעריים *ין סס• סרעס עו *ױיסעינענן * ײרישן ניילעסען | *ע*:זד זןל *נשיינלען די סעסיקײס 6ין דער 1 ״לני־-י-טןנןמיע 6ונם ײדישן םיעוס *ין עםסי. * ס׳ירוקם זיך >ין *יננינן דערשײנט *ין 61*רל*נ נ• קלעעקין .די רײד םין ניד*״ דערנײלס 1*'ז■ ״ו-ס ױיי קןריס סים *ן *רײנ6יר םון *. ןיי־׳ ■< די ודײ רעסערןסן םין •ר*6- 6. שני״ור- |:1' *ין ל'סזי*סן-6*רײן הןנן עינעעױגן * גר1יסן |דדכ זוהערער.?* די גןריםסע וענישע שױ8עשםעלערין |י:,״ז יינןע־ים ״יז נעװען עוגוסמ *ין װןרשע *ון ח-ייינס יעם ידישן ליםער*םן-6*רײן, װי זי *יז |:־ז־לזך *")נעניסען נעװןרן דורך די 6*ר?דנם- ־לנוידזד. *י י־ -דישע *•םװליננ נײם ״ינםםיסוס ס*ר 'ײ״לזנ־יםער קילשיר הן• *רייסנענענן * ניי- |!:" װעגן *•ר *רבעס• דער נױדזשעם ס*ר דער '"״י ויל״ליננ 8*רן 6*רנ*ננענעם יןר *יז!־יז 23,771 רו*ל. 0 :•׳•■*רקער ,סרײהײם״ 8ײערס ״יעם דעם |ל יןרסלנ זין *יר דערשײנען. די .6רײהײס־ נ,"'ז' זיעיען * רײ שרײנער: ״ברהם רײז״ן, ״ײנעלנןי, ססה נןדיר, מנחם 1*רײשן, ם*ני _־■ ־■ *■ ־*'•ערין, נרוך נל*זמ*ן. * םלול ״יז י י,ײ * .־*דװערסם״ *ין 6ין ,ס*נ־. *'־'■^ז דערשײנם *ין װןרשע * ביך ״! * ״לסי .6*ר די לינם*. :ז*רל*נ .שיל *ין ניך״ (םןסקװע) י סענ ״ין ײדיש דער רןסון 6ונם י "*! "י־שםשטעלער ם גלןדקןװ—.נעפענס*.