Literarishe bleter · 1927-03-25 · 12 (25.3.1927) · p. Seite 239

239 ליסזרן ןריעז בלןסער 12 זא 9 קע װערק זײגע, ה$בן נ$ך ביז הײנסיקן סןג 9 גרויםע **רײםינג אין ה$נן 9 **דײםנדן קרײז-לעזער אין םןװיעס*ריס?אנד״. רער באװיססער קרי1יקער לע*שניעװ שסעלס ז*ך אין דער .•ראװדא־ הוי*טזע:לעך *ויף יישקע״יטשעם ר$מא• .עםיזןןדן/ אין װעלכן עס װערם *געסילדערס די ע*$כע םין כירבעי׳יקריג, אין זןגס: .יישקעװיששעס לעצסער ר$מאן הןס באװיזן, ןז זײן שעפזרישער םןלןנס הןס גןרנישש איםגעסריקנם, אין װען ער װןלם בןך געלע*ס׳ װןלט ער בןך מער ןננעהויבן *י סןרשסײן אין מיםפילן דעם גײעם לע*ן, װןס עס ןנטװיקיס זיך אין כן״ װיעם-ריסלןנד״. אין ן קןרעםםןנדענץ אין ריבער .םרי־ מןרגן״ םין ארץ־ישראל לללענען מיר *װישן ןנדערן ןזעלכע שירות: .שסירמװינטן בעמען *י סון דער װעלס גרויסע לײס״,-ןזוי דערנײלן די ןלסע לײס, און ן שםיק אםת איז בןהןלסן אין די רלךד. דער שסירם הןם םין ארץ״ישראל ןװעקגערויבס אללנעס םון די שעגםסע סרוימער אין שעםער, דעם קןמ*ןזיסןר ־יואל ענגעל... אין סיםן סרויער איז סןרגעקומען די לויה. קײן הםידים, קײן קרענץ (ןזוי איז נעװען דער םןרלןנג םין נםסר), עם הןם גערעגנס״ די היםלען שװןרץ, םינססער אין דער װיגם הןט אומברחמנותדיק געברומט אין געריסן...״ .*■י ס׳איז אי*ס געװןרן 25 יןר זיגס ס׳איז געשטןרגן אין װןו סע דער *ןװיםסער העברעישער און ײדישער שריםששסעדער א. ש. םרידנערג, דער מח*ר םין םיל ןרסיקלען און װערק אין דער העב״ רעישער און ײריםער *־עסע און ליסערןשיר. א. ש. םרידבערג הןם *ןןר*עס אין העכרעיש דעם רןפןן .עשק הארזים־ אין ער איז בןזיגוערס *ןרימש גע״ װןרן ן דןנק זיי־ן ,זכרוגות לבית דור־ (נישם לןנג דערשינען אין ײריש, *ן*ר*עס רורך ש. עררבערג.. א. ש. םײרבערנ הןס געדרוקט ם*ל ן־טיקלען אין .הױז״םרײגס״, ,ױד״ אוןאין ן^דערע דרי*ע אד־םגןבן טן*אטער אוז קונסט דער •ױןםעטיןנעלןר רןט גײם £ן* רײן *ו; ײדישן ליט^ר*.*( אין זבזורנודיהסן אןן װ*דשע םןל. עם, *נ עי־ א־ז ב*£ילם^כס־ק^ טון שלום *ש *ױש*ים$נ*ן ם*;ם*$ט, 8£~ זײגע •*עסן. װןם װערן ג^שסילם אי{ *זילן/ און אױך אין *יבעריקן אײרןטע• דירעקטןרן װןןרן ר^דיגעד *וי£גע£*ר*דש, אײרעי- ז־י שטעלן ןשט שי#םן, זיך שריע- *ו £%רשט)גריקן טיסן *רןס. ד*ש(װ*דשע, םר*. םועקע ע1)• װענן ם. אלגינש רדןשע ״איד £*-► גיןק״. װןם גײט ג־י םןרים ש,ז*״*ןא*ן גױ״ יןרק, שרײגם א. נל*גק אי־, .םןנ״׳• .א*ך װבס גישט *וריג װןם ם. ןלנלן הןט ןגג^ש-יםן און גןלןזם אױםטירן *ז• םי^םע װן, ן־ װײזס דװקא אררם אױםגעשטרןסןגע דרןםןשישן םןלקײםן״. **י אלןנױ-יןדק איזגןגרינד^ם אקןטיטןם •יו 1*־דײ *י1 ז:ג$*יק. —ק״ין ע־ה זןל נןד נישם ש*םן1> ײדישן שריטששש^ר און קינ״ סםלןר *ו ןרגןניזלרן * סאנקעם לגבור דעם גרינדןר שג.ם קינםש״םעאשןר םן-לם שװארץ *ו די*ם 10*םן יןרםןנ. זינם רןס שןושןױ אלז דורך אים געגרלנדעש. יעי•־ נחמז מײזיל ר א ב י ▼ *ץ די ײדן אין ןרןגיען *ןר דעם איםלןם״. די ד*םערםן*יע איז *ןרםדידיקס געװןרן םןר ן גר1י• םער אױדיסןריע סץ ■רן&עסןרן, זשורנןליססו, ה1יכע בןןמםע. רי קןירער ןרןוישע אץ ײדישע ס־עסע *ןיײכנם מים *וסרידגקײס דעם *ןקס סץ ײדיש״ןרןנישער מיםןרבעט א1י*ן װיםנשןוסלעכן געכיס. ם׳איז דערשינען רער נומ. 7 (•ײיס״נוםער^ סץ די ,גרינינקע ב1יםעלעך• אונםער דער רעדןק*יע םון ש כןססןמסקי. ** יין נױ״יןרקער ,סןג״ דרוקס זיך אין המשכים א. ראובנים ן רןמןן 8ונם ײדישן לע*ן אין *ןלעססינע .כלוס און שןנד״. אין *ניםין הןרץ־סןרלןג (בערלין״װץ) איז דערשינען ן דײשש-העכרעישער װערםערנוך 6ון ש. ם. לןזער און ה. םןרםשיגער, װןס הןלס 724 זײםן. רןמען רןלןנס װערק: ,דןם לעכן *ון *יקעליןנדזשעלן״ װערס איבערגעזעגס סון םרןנ*1י״ ויש דורך י. רן*ן*ןרם. אין ,הײנם״ הןס זיך ן:געהריבן\רוקן אין הסשכיס י. י. זינגערס גײער גרױסער רןמןן ,שסןל און אײזן״, אױף װעלכן זינגער הןס געןר• *עס עסלעכע יןר. נןך די ןלע סענסןגיןנעלע אין .ס*ע*יעל געמןנסע״ דןסןגען, אויף װעלכע די מחבריס הןבן אםילו זיך געשעםס שסעלן זײער א&תן נןמען, איז *ו *ןגריסן, װןס מ׳דרוקס ן מעוק סיס ןסןסן. דער רןמןן נעמס ןרום דןס ײדישע לעבן סון זינס דעם םלחמה״אױסברוך ביז דער רוםלענדישער רעװןלוגיע. ** ס׳איז ןר1יס 6ון דרוק ד״ר מ. *עקערס זשורנןל .דן• קינר״ גום. 2 (38) םים ןרסיקלען סון ד״ר ם. *עקער, ד״ר י. קןרטשןק, ד״ר י. רו״ כינסשיק, ק מןלןוןװסקן א. אנר. ** נחמה עישט־ין הןלס ן *יקל רעםערןסן װעבן דער?ידישער ליסערןםור-סןרגןנגענהײם און *וקונ6ס 6ון דער ײדישער ליסערןסור—אין װילגער 6רױען״6ןר?ין. דער *ןװוססער רוסישער ליסערןסור״ קריסיקער, דער אױ&ןר 8ון ״געשיכסע סון די מערב״ אײרן*עי*ע ליםערןסורן״ *רן6. 6. קןגאן ערײבס *װישן ןגדערן תעגן סןרשסןר*עגעש ש. ױשקעװיסש: ״זײ געזעלשןזסלעכער *ןסןס, זײן העיע שילדע״ רוננ דעס ןסשןל 6ון וער געזעלשןסס, די װעלס *ון קנזגגיס, *רןססיסוסקעס. *רב׳עשער א ן רןס אינעריקע ןרעמקײ*, זײן ניסערער הןם *ו געװןלד״ סןס, װעלכע הןס זיך געקןנס דורכרײםן א6*לו דורך די יײסן םון דער **דישער *עגזור—הן*ן איס א1יסגעםײלם ס ן דעי־ גרעםסער סייל רוסישע שרדנער, װעלכע זענען אין די יןרן סון רעןקגיע ארײגנע6ןלן א*ן םיסשי*יזס, סימנןליזס אץ עססע״ סיזם אי זײן װערק ^יעװרעאי״ (ײרן) הןס ער םןנאגדערגעװיקלס ן שױרערלעכן בילד סון ײרישע *ןגרןמען אץ *ץ דעד ײדישער ןרעםקײם. זײן *יעסע .קןראל/ אין װעלכער ער הןט קעגנגעשסעיס די ײדישע בורזשוןזיע קעגן דער ל־דישער ןרעמ״ קײס, הןס געהןס דעס גדעססן דערסןלג או ף דער *:גע אין גןנץ רוסלןנד. זײגע ו *יעםע ,מיזעדער״ איז םיס נרױס דער6ןיג בעגןגגען א1יף דער גיגע 6זן םןסקװעד קונסס״סעןשעד, װןס דןס ןלײן איז עױן ן בןװײז אױף איר ליסערןרישן װערס. אײגי׳י ל י מ ע ר א ט ו ר קײן װערעע *יז ניקומען זו6>רן ור|£. םניזוורםןן. יזניםורסןן *יז 1*ק*נס דעם ײדימן •ײענער 8ון זײן וזעדק .חײם גיא־־־נזנר׳ (2 נענדיר), װןם ש־לרערם *1יף * נײעם *'8ן די י,::־ע:ישן 6ון ן חסירימן חבדיסן עילוי, װןס *יז נ״ןק■ געמןרן *זן ן:נעד,וי1ן זוכן נײע װענן_ עניזוי־נןן הןם *1יך ןנגעשרינן ו רײ *ינרזערע- נז:נע װערק *ין ײדיע, רוסים, רליםם *ון הענרע- ןיז)-ענן פסיכןלןניע *ון דעדעיקר — װענן דעס יסינ-שן נו״סןנד 5ונפ קינד כעוז די קןסןםםרן- נ,וע :עסעעניפן 8ון דער װעים-סיחמה *ון ביר-;זי-ק-ינ. *ין װןרםע *ון *1יך *ין ונדערע עסעס זי־ <װין װעם ם. שניאורפןן יײענען רעוערןנזן װענן וער נײער *סרעםוננ -םענם*-נעזעיען1ס־, ־ןב עןרנענזם *יענו דעם נעדןנק אין ןננעזעענע דענקער *ין דײנזפיןנד. *ין קונזענדיקן נופער װעין ביר נענן ו ש&ועס מיס דעם חסיבן גןםס. ** דער ח׳ זרובני פןרס *ינם קײן ןונענסינע *ין *יװזוח *ון דער עענםרןיער ײדי- עוו עוי-ןרנןנ־זןניע *ין *ױין. זרונבי *יז *ינס )וןוי פןיייערססע *ון נןיינסםםע ■ערזעניעבקײנון נץ די ײײש-סןניןליססיעע *ון קויםור-קינסםיע- י־זז קרײזן *ין פ1יין. ער *יז דער סירער פון תו ױעלי-ניוץ נןװענוננ, דער װינע םןרזיזער #.ץ ועי ז. י. *. ן., ער נעמם ןן ןקמיװן ןנסײל *ין ױ לויע־סםי** קולםור-*ינםסיסוזיעס *ון *יז *1יך יונס 6ץ דער מןדעעװער ײדיעער קהיה. זרונכי וןס ו עננע נוזױננ זו דער ײיישער קײסור, ייסערןסור *ון סעןסעו, זײנע רע&ערןסן, װעינע ז־ יײענס נסדר *ין װןרעע *ון *ין דער ■1ייי- עזו ירןװינץ, *ון װעינע הןנן גר1יסן דערפןיג, ־נזן ן)ס געװידמעם רי *רןניעמען סון דער נייזי ײד־עער ייסערןסור *ון דעם סןדערנעם מיי *ייסער זײנע *רםיקלען *ץ דער •ןרםיי- י־זנז, רןס ער יעזסנם #ןרעפנסיעכס ן *ויםסיר- יזכז :ן:ןגרןסיע סון נער נןרןנןװ *ון זונויס- :זזסעלס דעם גרןנדיעזן זןסינוך זי דער נעסיכסע *יו יעי ■•ע׳ז-נןװענוננ ״ײדיסער ןרנעםער ■נקס/ ײננל *יז ןנןענסעד םיםןדנעםער םון די .ייס. נלזזזר־. מיר װינםסן *ים ער6ןלנ יין זײן רײזע. דער ןנןנס װענן דער נײער *רעםיע 6ון ײ וליז. נלעסער״ — ,רןסןנען-ניבליןםעק• — *ץ■ ײי זרעםער רײ—נרוך ניןזמןנס ןריגינעיער *•ן *־.זזדזס*:סער רןם*ן .*1יף *ן *ינזי״ — הןס •י״סנזריסן *ן *ינסערעס בײ *ונזערע יעזערי 'נייזן ןן ד*נק-נריװ *ץ םארזינערוננען, *ז די י־זסיז רעס ה|1ן ניעם קײן קלענעין דער6ןלנ, ײי ,זיון קריססןף,. •י *ין נעריין *יז דערעינען ן נײ בוךז ,די ־יזי'על־: ־ןילעסיװיסעם-םעןריע׳ סין ס1ניה ע*יים, יז ־״ןרם 6ון ןלנערם *יינעסלדן. דןס נוך זץ 11 קוייסלען *ון, װי ס׳װערס נע■ י־ןסיעקס .ניס עס יין ו •!■ילערער ייינ-סזעםלעכער םןרם, םים מןםעבלןסיסע *ון געןסעסרישע סינורן ן קיןרן 11- יזי יןזיקער שיםה *ון *יר יןניען נ)ז:־יב 5י׳י! *־־ |:ע- ױ־: 1־ץי *ו; * *ין רער עגייסישער *וניװערזיסעס הןס |י״>דד'?זי ססזוענס ישר*י 1ן-ז*נ נןקוסען דעם יו־נןי סןד ז״ין דיסערםןזיע־. ,די נעשיכסז