Literarishe bleter · 1927-03-11 · 10 (11.3.1927) · p. Seite 198

סז זא ל י ס ז ר * ר י *ו נלןסור 198 אזוי הארציק-אײגגעגעסן דעם לעזער. ער איז מיטגעגאנגען כ־ש דעם מאדערנעם רוםישן מענטשן, דך געפלאגט אץ געפײניקט גי. זאמען םיט אים, און דאך דערהויבן די װערק פון סתם-כראנ־ק, םון אײנדרוקס־ליטעראטור. דעם געראנגל פון פאן און װײב, די פארפרעפדקײט, װאס לויערט אויף דיער געמײנזאם, בשותםותדיק לעבן האט ארציבאשעװ באהאנדלט אויך אין זײנע דראםען, װעלנע זענען םיט ערפאלג אלאנגע צײט אויפגעפירט געװארן אויף דער רוסישער און אויך אנדערע (ובתוכם — ײדישע) בינעס. ארציבאשעװ איז געבוירן אץ יאר 1878 אין איזיום, כאר> קאװער גוב״ געענדיקט גיפנאזיע און ארײננעטראטן אין דער כאדקאװער מאלערײ-שול. דערנאך פארט ער אריבער' קײן פעטער. בורג,"װו ער האט בדעה םארטצוזעצן זײנע מאלערײ״שטודיען אין דער קונסט־אקאדעמיע. אבער אין פעטערבורג װערט ער ארײנגע־ צויגן אין דער ליטעראטור. זיגס 1923 האט ם. ארציבאשעװ געװוינט אין װארשע, װו ער האט פיטגעארבעט אין דעי צײטונג ,זא סװאבאדו׳ און א־יך געשריבן ארײ דערצײלונגען, דראפען• געששארבן איז ער אין דער פרעמד, ״אין גלות/ אויף זײן לויה האבן אים באגלײט זײנע םארערער און פרײנט. די לויה איז געװען א סרויעריקע, טראגי■ שע: אן אײנזאמער אין דער םרעםד. מ• א בריװ אױ רעדאמציע השובער ח׳ דעדאקשאר! דעדלויבם א שםיקל אדט אין די .ריטע־איישע בלןםער* אונזןר בריװל: האלטנדיק זיך בײם פרינצי■, *ז *לן םודעות און א.י*יןלע ארויבםרןטוננען טון ק־אקןװער ילדישן טןאטןר םוזן זין אױף ײדיש, דערקלערן םיר דןרםיט, אז םיד טראנן נישט קײן שום אחרױת, 6*ד דער צײטשדיםם: ־6ח81ז1פ76 1ס4סוחס1>8ז/*\. (״טןאםןר ידיןוח,), ארויסנןנןבן, אן אונזןד װיסן און הםבםה, דורך דעד ארטיםםישןד קאםיםוע בײם ײדישן טעאםער אלן קראק־. םיר האלטן, אז די .טבלוטדשםן• צװײשפדאכיקים איז נישם טער, װי *ן אױםדרוק ■ון אםיםילאצלן פון אלזנםיקן קאםיםןט און חם באװײזט בולם דןד םאקט, אז אויף נאנזנן 12 זללםן ■ויללשןילםעקסנו םאלן קױם קאדנע * זײםלעך אויף ידלש,-א#נים בלױז ם*ר ,לוצא״ ולןנן םלט בכוד ד*ר םשה קאנםןר אבדהם זײנםןלד .5 .ק ד׳ר ט. קאנםןד בן■ נאך םעםטצושטןלן, אז ן־ י־ז ארױםנןטדעטן םײ םון קאםלטעט םי םון דןר ארםלטיםשער קאם־םיז יון טראנט, אזוי ארום, נישט קײן שום אחרױת אױך םארן תוכן םון דןד דןרטאנםער .צײטשריפט*, _ פאר דער ײדישער גימנאזיע געיד־יט־רשימז־ץ נימ• @ ג<6ץ 5 . דחל פ״׳געגבערג . 5 . ה׳ לעװין, באדזאנאוז . 5 . דוד נײהויז, לארז . נילדן 15 רשיםור״ נום׳ 8—1 828 * 843 א. צוקער, װארשע פ א ר ל א ג י. פאדערט — אונזער אומזיםטז מאטאלאג —־ םרן די גײעםטן יידישן #*ן העגיןאישע גיכןד אדרעס: .18 סת21£1ס $23%11־וס**\ ,ז€!>1ט0 .$2 ס1חזס9^1צ^ | מ. 3. ארציבאשעװי! אין װארשע איז איצס געשטארבן דער באװוסטער רוםישער ראםאגיסט מ. פ. ארציבאשעװל ארציבאשעװ איז שטארק פאפולער אויך בײם ײדישן לייענער. זײנע װערק זענען שוין פין לאנג ארײן אין דער ײדישער ליטעראטור דורך די אי• בערזעצונגען, װאס זענען דערשינען אץ אמעריקע (״סאגיך, .דער לעצטער ששריך*, ״מיליאנעך, ,פרוי• ען׳*, ״די פרויל װאס שטײט אין מיטן*, ״דאס לעבן פארן פאלק/ ״די געפא• לענע און די רעטער״ און די דראםע ״אײפערזוכט־). ארציבאשעװ איז ב װוםט געװארן דעם ברײטן לײע־ נער*עולם נאך םון זײנע ערששע דערצײלונגען, װעל• כע ער האט פארעפנטלעכט אין די אנגעזעענסטע רוסישע זאםלביכער א־ן זשורנאלן אין די יארן 1900 און װײטער, אבער אגרויסן רום האס אים םארשאפט אין גאגץ רוסלאנד זײן ראםאן ״סאנין/ װאס ״איז דערשיגען אין 1907. עס איז געװען דאן״די צײט נאך דער רוסישער רעװאלוציע, דאס גאנצע געזעלשאפסלעכע לעבן האט דאן געגעבן א האסטיקן קער אין די עננע, שמאלע געםלעך פונם אײגענעם ,איך/ ם׳איז דאן געגאנגען די גרויסע אויםניכטערונג נאך דער אלגעםײנער פארשכי־רונג םון די יארן 1905—1906. איבערהויפט די ױגגט הזןט זיך ״געכאפט/״אז ם׳דארף טראכטן און איגזינען״האבן זיך, ס׳איז דאן אװעק א סדרה פון קאריעריזם, פון שלאגן זיך על חסא םאר די לאיבוד״אװעקגײענדיקע יארן און מ׳האט אנגעהויבן דור• שטיק גענ־סן פונם טאג. און אט—אויף דעם םאן איז ארציבאשעװס ראםאן ,סאנין׳ געשאפן געװארן,—ער איז געװען דער אמתער אויםדרוק םון די אלגעמײנע״שסיםונגען. אלע האבן דורשסיק זיך געװארפן צו די רײצנדיקע בלעטלעך פון דעם 'לעבעדיק־אויפגע־ םאסטן ראמאן. ״סאנין׳ איז געװען אאינטערעסאנס װערק, דאס לעבן און״די טיפן פון יענער צײט זענען גלענצנד געשילדערט אין אים, און די ״לערע/ װןןס סאנין האט געפרעדיקט, די פאלגן, צו װעלכע אש די ״לעבנס׳פילןןזאפיע־ האט געפירט, איז געװען אלעםען זײער נאענט, און דעריבער האט' דאס װערק אזוי אויפ• גערודערם די דעמאלסדיקע געזעלשאפטל ס׳איז דאן געשאפן גע• װארן א גאנצע ליטעראטור ארום בוך, דאם װערק איז געװזךן אן ןןביעקט סון פיל רעסעראטן, דיםקוםיעם,"ס'האט געהאט םארטײ• דיקער און קעגנער. דער ױנגער ארציבאשעװ (דאן אלט געװען קוים 30 יאר) האס םיטאמאל פארנוםען אן אנגעזעענעם ארט צװישן די גדויסע און עלטערע״ םאר אים רוסישע שריסטשטעלער מ. גארקי, א. קופ• רין, אי• בונץ, ל. אנדרעיעװ א. אנד. זײנע װערק האבן זיך געדרוקש אין די זאםלביכער ״זעםליא׳ און אין די בעםטערוסישע זשורגאלן, און זענען דערשינען אין פיל אויפלאגעס. ער איז גע• װען א גלעגצנדער שילדערער, און חוץ זײן באאבאכטונגס-קראפט, האט ער געװוסט װי צוצוגעבן זײנע װערק א שפאנענדיקן כאראק• טער. זײנע טיפן זענען שטענדיק געװען פארװעבט מיט די אקסו־ עלםטע פראגן און פראבלעמען פון דער צײט, און זײ האבן סאר• מאגם דעם געראגגל פון םענטשלעכע כאראקטערן, דעם "געראנגל פון דעם ״ער־ און ״ד/ דאס שטרעבן ארויסצופלאנטערן זיך פונם לעבנס-פלאנטער, אץ דערבײ די נאטירלעכקײט און אויםריכטיקײט םונם שרײבן; — דאס אלץ האט צוגעגעבן ארציבאשעװס װערק א רײץ, זײ זענען דעריבער געװארן אזוי נאענט, אזוי באליבט,