Literarishe bleter · 1927-01-11 · 6 (11.1.1927) · p. Seite 119

ליסזרןריזז בלעסזר 6 ז1א כ ר א ב י ־ד ס טעאטער א'ון קרבםט .**• דוד אינסקים .רער או*ר אץ װ.י.ק.ה. הןט אויסגעגומען גישט גןי ג-י דער *רעסע׳ נןר אויך נײם עילס. משמעיה, אז רער אײז סין גלײפגילסי״ קײט גים ײר*שן טעאסעי־ װערט אייםגעברןכן. עס שטרןמען א*ן םעאסער מאסן מענםשן 6ין םארסידענע שיכטן. רער װ.י.ק.ט גר?לט איעט א נײע אייםס״ריננ. דער גןמען םין דער ■יעסע-אין קימענריקן נימער. ■** דער ניי״יןרקער קינסטירינג הןט נןך ן *יעננע־־ע סטיריע אײ6געם*רט מסר נןרירס םאסירע ״רי נראגעדיע פין נ$־ב*שט־,אײ6בע6*רש רירך דעס קינסטלער בר ך אי־ןנסןן, נײ רער מ*ט**ירקיגג 6ין דריב עיץה. ר םאקין (באי־עטן, *־אזאר װײגעד ינלוזיק). ײלױם *דלער הןט *נגעהײנן 1י שיילן אין רןדז. ער הןט ברעה עי םארבלײבן אין יןין א לענגערע עײט. הליא־י אין מאקע זיך נעמען נו נײער סנענישער ןרבעסי זיגמוגס טירקןװ הןט גאסטרןלירט אץ קאליש אין אץ לןמזשע אץ די םיעסן .געדןנק״ אין *גורל•. מיט איס הןבן מיסגעשםילט די ד,י.ק.ט.־ אקטיןרן סןניע אלסנױם, מ. מעלמאן אין י. גרוד• נערג. ** אין םן*ע םון כיןרים שױארנםקינסש״טעסטער זענען אויסגעשסערס רי בױססן 6.ץ מענדעלע םי־ם און י. ל. םרץ-די ארגעט 6ינם סקולםסןר אײזנבערנ, די נייםטן םון א. גןלרסארן און י. בןררין—6ין א. גודלמאן, אין דער נױסט םון יעקב *דלער- םון בן- ריס כלײ, ס־הענגט דןרט אויך דןס נילד 6ונם טעאטער״היםסןריקער—ב. נןרין. דער אלסער *ידישער אקטיןר ױלייס ןסקאר (אץ ***רשען איז ארינסערגעםאלן אונסער אן אויסן און זיך נעברןכן ן 6יס. ער ליבס אינס אין שםיסןל, װי בןקאנש הןס ער לענםנם געשםילס אץ װ.י.ק.ס, ןרײסנעטרןטן אין יגןלדן לןנד* אץ ,אונר־. םין גרןדנע שרײבט מען אונז, ןז לײםן ןיראך מיסן דןרסיקן מןניססרןט הןס מען נוקי״ מען םןר ײדישע םןרשטעלונגען 8 מןל א חודש דעם סעאםע־־. דןס איז מים גרוים מי אויסגעקעמ6ט בע־ װןרן. לײדער װערט עס בישס אויסגעגונס. א גוסע דרןםןטישע סרויע—שרײנט מען — װןלס געװים געהאט א מןרןלישן און מןטעריעלן ערםןלג. זײ בעםן זיך מ׳זןל ןרנןניזירן א גוטן ארסיםםן״אנסאמנל םאר גרןדנע. די אײסםירינג םין .ײלױס נעזןר־ דורך די װילנער ײדישע גימנןזיסטן הןט ןרויםגעריםן * ריי לויב-נןשינן אין דער היגער ײדישער *רעסע. ־**^ אין קרןקעװער ײדישן סעאסער (קינססלע״ רישע לײסונג יןנןס סירקןיס גײס 6ון 5״סן ה. ח. ג. קײזערס ״6ון 6רימןרגן גיז הןלנער נןכט* (אי• נערזענט-ינחק טורקןװ!. גןך דער אוי6#ירונג *ון טןלערס .הינקעמאן״, איז די דןזיקע *רעמיערע * גײע געשעעניש אין קרןקעװער ײדישן םעאםער״ װעלסל. יעי• נחמן מײזיק־, .קלוגע״ װערםער: .איך שעץ נןר דעם אלםן ײדן אין רער קןנןסע, ײןס איז בןך נישס זןנגעשטעקם מיס יײרןיעישער קולםור״... .איך חןנ נישט ליב דעם מיש״מןש 6ון װערםער 6ון סןישידעגע ש**ןכן, װןס ד.?דםם זשןרבןן... איך קען נןר רעםאמת, לויט מײן מײנינג, טאלענסירסן ײדישן וינסעי מןרקיש״. װאזשנע ןריגיבע* אין םיףז י. טיכים הןלם בןך רערני, ןז די אסימילןניע איז איממעג״ לעך, און ע ר איז שטןלץ, װי ער זןבט, 6ץ זײן העברעיש-קלינגעבדיקן 6ןמיליען-נןמען... מיר זע״ נען נןרנישט ןז,ײ שםןלץ מיס אים. רער ,רײענניק״׳ װעס, א*:*ם, נרעננען נןך אײניקע שמיעםן מ־ס *ויליטע?רײנע־ םין .ײדישן יחים״ ןנער הץ,וי **ןלסן זײ גע־־־ען מער איבערקלײבע־יש אין בישט אינערגענן אות נא*ת א־ע נןרישקײסן, **ןס ןזא א?לנעד זןנסי די ,ליסערןרישע בלעסער״ רריקן ײך אינט אין 4300 עקז. ניז;יל-יןר הןבן זײ ײך געדרוקט אין ס< 28 עקז. 6ןר די לענטע עשלענע װןכן איז דער סירןזש געװןקסן אײף ססצ1 עקז., דןס ה?זסט אויף העכער װי ס5 *רןנ. שבת, דעם 5-סן ה. ח. איז אין קןמ־נסקי טעןסער םןרגעקוםען די ערש^ע ןקןדעפיע םון רער ערשס״בעגרינדעםער ױגגס׳ליגע נו נןקעמםן רי *סימילןניע. נןך די עשלעבע געזןנג״נומערן 6ון דעם שניאור׳כןר, זעגען געהןלסן געױןרן רעדעס װעגן די אויסגןבג םון דער ױדישער יוגנס םןר דער ײרישער קולםור, לימעראסור, שול און טעןםער, דורך ר*ר י. שי*ער, ש. װןלקןװ־טש, *חמן מײז־ל, אדחנן. נײסלין, אהרן!?לםלין און רןזעבבוים. אין די רע- דעס זעגען נ&ה&נרלס בעױןרן די ןקסועלע *רןנ- לעמען סונם ײדישן בעלעלשאסםלעכן און ק-לטור- לעכ;, אײף דער ןקןדעמיע איז בעװען ן םןרש־דעבע ױגנס אין נןל סון עסלעכע הובדערט מענסשן. שנת, דעם 9(״סן םעברוןר ןרדנס אײן רער װילנער װײניג $ דינ*ום: .די ײדישע סםו״ דענסגשןשש און איר רןלע אין דער געזעלשןםטי*. ס׳איז מןדנע: טרויער׳ןװבסן *ום ןנדענק םון יהואש זענען אײבגעןרדנס געױןרן אומעםום און דורך סןרשידענע קןלעקםיװן און קרײזן, אויםער... םון דעס װןרשעײער ײדישן ליםערןטן׳םןרדי. ײןם ה?לםט עסן *** קײן ױןרשע א*ז געקומען נוסןרן די נ•׳ קןנסע העכרעישע דיכסערין אלישבע. װי בןװוסס איז די דיכםערין ן קריסםין, און אין עלטער םון עסלעכע און נרדןנניק יןר הןש זי זיך אויסגעלערנס ײדיש און העברעיש, איבערזענם םריער אויף ריסיש *ריי לילער און נןתעלן און דערגןך ןלײן ןנגע״ ה1יבן שרײבן העברעיש. אלישבע הןש זיך נןם?י״ ליקס אין .התקופה״ אץ אין אנרערע העגרעישע אויסגןבן. איר קליין לידער״ביכל .נוס קסגה״ איז אין לויף 6ון עסלעכע װןכן סןרשארײמ געװןרן אץ ססכז עקו. אץ *וילן װעס די דיכסערין ם*ר״ כללינן ן *ןר חרשים, די םעג דערשײגס אץ מ. רןקןװסקי״ נ־גליןסעק דןס בןרימטע װערק 6ון מןרםעל *רע־ װן .מןרמןזעל זשןם־־״. אין זעלנן םןרלןג װערמ ״עזעגט דןס נון םונס סרןגוויזישן *רןסעסןר קושו: .קריססוס און זײן סוד/ װןס הןט ןגגעמאכס ן רושם אץ 6רןגקרײך. ל י מ ע ר א ט ו ר לויםן במריכס װןם דער װןרשעװער לי״ -ע־ןםן און זשורנןליםםן״םןרײן הןם איזם *רײס געגענן, *ױלס דעד סןיױן צום 31״םן דעצעמבער .(291-192 מישגלידער. םון זײ װײנען אץ װןרשע 107, אין לןדז-16, װילנע-5, לעמבערג - 7, אין #**ײשער *רןװיגץ—23, אץ בױ״יןרק—12, *ןלעס׳ שינ?-19, *רגעגטיגע - 3,דײטשלןנד 5, עסטרײך— 2, סרןנקרײך—6, רוסלמנד- 3, םןרש. לענדער — 3. פון די װןרשעװער נײסגלידער געהערן 1ים זשײ*:ןליםםן׳םינדיקןס-87, צום ליםערןסן׳קלוב' 30 ןש־• זױ סז וום םיגײקןס און אײך וים קלוב/ 4ין ל**ף ם*ן יןר 1926 הןס דער םןרױן ןרגןניז־־רס 113 אינשעינעמונגען, דעדםין 84 סןרלעזונגען, 22 פןדיײען ןװנםן זמיס סעבץ^ אין 7 נןגקעסן (מיט א•; ןן שענץ.). *װישן די 1 8 פןרלעױננען זענען 21 געױען קןלעקסיװע אין 11 אויך םיס ריםקוס־עם אין די םןרלעזונגען הןבן זיך בןסײליקס 62 רער״ נער, דןס רוב *ו עסלעכע מןל. אויף די אונםער״;עמיננען זזגנען םןרקויסס געװןרן 17,868 נילעטן. ** דער בןװוסםער׳ליטערןסור״קריםיקער און היכטןריקער בעןרג נרןגדעס איז איוט ןלם;ע״ןרן כ8 יןר. ער הןס נוקימען בןגריםונגען םון גן־ דער ױעלם. ש. גילבערם הןס סןרענדיקס * נײע דר*מע .אין קעלער־. ער הןס די טעג בעלידענש זי םןר ןק־ײז ןרסיססן און שרײבער״ דער סױזשעס: סונם קע׳ער״לעבן. לויסן ןםיגיעלן בןריכש געפינען זיך אין איקיןינע 0סס,6כל,1 ײרן. ם׳געםיגען זיך א**ם ׳.43 שילן מיס 2146 לערער ןון 68,087 שילער,?1 שעכנישע שילן און 10 םןנריק״שולן, 1 מוזיקן־ לישע ןקןדעמיע, 1 קונסס׳ןקןרעמיע, ו ןגריקולסור״ מ־לע״ 4 *עדןגןגישע טעכניקוסס, 1 ןרגעטער- #*קײשעט, 1 ײדישער דעסןרטןמעגט בײס רער־ *ױננס״אינססיסוט און 1 דעיןרכןמעגס בײ דער איקרןינישער ןקןדעמיע. ־** אין ברעסלוי איז אין עלםער םון 79 יןר נעששןרנן ד״ר סרןנץ ירעטןרױם, *רןם. םון םע״ ם־מ־שער םילןלןגיע. דער סןרששןרבעגער הןס זיך שן־־יםען םיש כיבל-קריטיק. ״״ דער םןרקןג ,גןלרעגער הןרן״, װןס הןס *•״*סנעגעבן דעס אײנןקטער ,*ורים״שסיר״ סון ד. סןלןדןנװ, גיס *רדיס בקריב א זימלונג ןדינינעזע קינדער״לידער און שםילן;מיט נןסן> סון יעקב נ ל * ד ש ס ײ ן—ק#ר*הןד. דער $״סער בומער ,גרינינקע בײמעלעך״ איז -עױידמעס יהואשן. אין גופער זעגען ןרײן ״לג־קע לידער און בריװ םון יה1אש. ... דער *װײםער גוםער םונם סןויןליםםישן חידע זשירנןל ,די גיי־ע געזעלשןסס״ ערשײגס די פזגג• ״ין נוםער ן־סיקלען סון ןדלער, משה גרןס, •ישײ הןליסשקער, י. ם. גײםןן^רןעןיןרס א. 1. דער װ־לגער ,װילביב״־ הןס ןרגן״יזירס *יל עםערמשן אין רער װילגער *רןװיגץ. *ץ דער רונריק ,אינסערתױען מיס •;■י״ לימז זיײנער 6ון ױרישער!•שסןמוגג״ גיס אי״ נז' ־ער .דזיעבגיק װןרשןװסקי״ * שםועס מיט י,ל** שובימ. נװ. ןנד. זןגם י. טוביס ןזעלכע מיני