Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. [Seite]

פרײז 0*5 גיזשן (30 זײטן) פרײטיק׳ 4 נמברואר 1027 דםגןףארזזזע א־־ופטדירטני װאעשדיפמ פאד ־יכלעדאייוד 1■ טעאטעדאוןקונםט יזדריד פארהל:<ג ^קקעעקין,װארשע דער ררייםער פלעה אויר דער רראנט ישראל שטערן/ווארשע בײם םענםסער און װאס מײנסטװ דער װײסער םענטש קיקט אקוראט צו מיר אין שויב ארײן און װי:קט. װוןס סוט מעןז אין װעל עס נישט איבערהאלטן. און איך װײס נאך עד-הי ם נישט װי אזוי עס איז געשען. װי א משיגענער בין איך ארויסגעלןןםן און דערלאנגט א כאפ דעם בר-םינן םארן האלדז. ערשט װאם— גארנישס. אזא הולשאי, פנחס דער װײםער, װאם הןט געקאלכט דעם גאנצן הויף שטיבער אויף ױםיטוב, האט א שמיר געסןןן םיטן פענזל איבער דער גאנצער לענג םון דער װאנט.—דא ה$ט דער אלטער געשװיגן אפאר פינוט—אבער גלאטיק, םײן קינד, איז עס נישט געװען. װאס שפעטער איז געשען... פון דרײצן קינדער, זעקס זין און זיבן טעכטער, איז פיר געבליבן בלויז דײן פאםע צו לאנגע יןן־, און דןןס אויך םיט נסים... םיט אונז קוםט פןןר דןןס אײגענע, װען םיר גײען אין טעאטער. די עלעםענטן ליגן אין בוזעם םון דער װעלט און װארטן אויף א געלעגנהײס, אז אפןןל אין א שאטנםולער, געשפענםסישער נאכט זןןלן זײ ארויםשירינגען םון זײער באהעלטעניש, זיך אװעק• שטעלן און אונז אזוי ארײנשװײגן אין פנים, אז אלע נערװן אונ• זערע זןןלן סארציטערט װערן. םיר זענען ארופגעגארטלט םיט אופזיכערקײטן. מיליאנען רגעס קוקן אויף אונז, װי די םיליןןגען אויגן םון פלאך הםות. אײביק פילן מיד אויף זיך די דרןןונג סון לעבן. און אלט װןןם ארום אונז סילן זי אויך. און װילן ױך ראסעװען. די גאסן, װעלכע זענען פיט שטײנער צוגעקלאפט צו דער ערר, װי סיט טשװעקעס, ברעכןידורך די קלעם, אנטלויםן אין ציען זיך ערגעץ װײט... און אין די װינקלען סון די גערטגער בליט אזוי סיל פורא, אז די בויפער רײםן זיך ארויף, װילן ארויס ם.-ן זײער קוןרע, און קענען זײ עס נישט, בלײבן זײ העננען אין דער לוםטן פים אויסגעשטרעקטע הענט און בעטן ערגעץ, בעטן... און װןןס זאלן סון מענמשן? אויך בעטן? זײ טוען טאקע אװי. אלע בעטן. װער ביחידות א־ן װער בצבור, װער אין רעש און װער אין שטילקײט, װער אין געזאנג און װער אין קאפף. אלע, אלע בעטן און װילן גערײניקט זײן, װילן באסרײט זײן, װילן געהײליקס זײן. גאר אויב אמאל גײט שוין איבעד די םאס, אויב אםןןל איך קלער םיר אמןןל אװי: װןןס איז טעאטערז—ד׳אם אנסלויסן םון דרןןונג צו סבנה, כדי זיך צו באםרײען פון דער ד ר >) ו ג זג װ$ס בין איך דערםים םכװןו פײן זײדע הןןס םיר אפאל דערצײלס: אםאל, $, שוין א סך יןןרן׳ די ערשסע נאכם פסח. שױן ןזבגעריכט דעם סדר, די חד• גדיאם ןןסגעזןןגם, שיר השירים שוין אויך. די בןןבע ליגט מיטן קאפ אויסן סיש. אגאנצן טןןג געארבעט, געװאשן, געשןןבן, גע• שײערס, געקאשערט, איז זי נעבעך אײנגעשלןןםן, אםילו דעם אסיקוםן נישס געגעםן. גו, בין איך אזוי װי אלײן אין שטוב, דו ביסט נאך געװען אויםן דאך. נןןר דײן טאטעיםאמע האבן שוין געװױנס אין אן אגדער גאס. די איבריקע קינדער, װער אין א ישיבה״ װער בײ שװער און שװיגער. טג איך אוים די ברילן, לײג ארײן אין דער הגדה, סו אן דן$ס היטל אויף דער יארםלקע און גײ ארויס אין הויף. א שײנע נאכט, א פחיה. אזא טײערע לבנה, פען זעט בחוש, אז אױבן איז אויך ױם׳טוב... שפאציר איך פיר אזוי ארום אהין, אהער. אין מיסן דערינען בלײב איך שטײן— איך קען םיך נישס רירן םזן ןןרט. דןןס הארץ קלאפס װי בײ א גזלן. טרעף װאם? בײ ראובן דעם בעל־עגלהס שטאל שטײס א םענסש אנגעםון אין תכריכים פיט א װײסער םיץ אויםן קןןפ און קוקט גלײך צו פיר. װי א דוגער בין איך ארײנגעםאלן אין שטוב. איך װיל װעקן דער באבען, איז םיר אבער אזא רחפנות, ערב ױם׳טוב זיך אזױ;ןנגעהארעװעט. װןןם טוט םען? איך הויב ןןן זןןגן תהילים. םאלס מיר ןןבער אײן, אז בײנאכט טןןר םען קײן תהילים נישט זןןגן. אגב, קען איך קײן װןןרס נישט ארוים• רעדן. עפעם הןןט דך םיר סארלײגט אין האלדז, איך װעל בער• שסיקס װערן. םארגעם איך שוין אלצדינג, איך נעם זי טןןרען בײם ארבל, איך רײם ד און שרײ פיט די לעצטע עוחות: לאה, לאהי. נןןר די באבע דײנע שלןןםס װי אגעהרגעטע. א חידוש אביסל, נןןך אזא פראצע? לױף איך ארום איבערן שסוב און עס קופס מיר א רעױן: גײ שױן, שוטה, װןןס שרעקסטו זיך? הײנט הןןבן שדים און רוחות סײ-װי־םײ קײן שליםה נישט, ס׳איז דןןך עפעם ליל שיפורים. און קריאת-שפע לײעגס פען נןןר די ערשםע פרשה. װער איך אביסל רויקער. נןןר איך קען גישט. פאװןןלי גײ איך צום םענסטער, פאםעלעכסשיק הויב איך אויף א פוירהאנגל