Literarishe bleter · 1926-12-31 · 139 (31.12.1926) · p. Seite 878

139 זא ליםערארישע פלעטער 878 מאנטמארטראון מאנטפארנאם יצחק דייכטענזטײן ׳ פאר?ז עס איז געװיס קײן אי6*ל נישס, װןם אוסרילןז איז גע• קוס־ן אין דער זעדגער עײם םיס ןון @נד;רן רןםאנםיקער, א מער עקספיעסיװן — מיס מןדיליןני םןדידי&ני איז * ש:איק-אי סגעשפראכענער היפוך עו אישײל*. די גװיי קינסםלער םיזן אסשר *קי סכירן פןראלעל אין אײן אין דער זעלבער עײם• זײ קענען ז ך גישס גאנענע• נען אליף א־ין און דער זעלכער ליניע—פונקם װי םאגםםארכר םיז ליגן אליף אײן עק און םןןנספארנאס א1־ס; צװײסן ברענ 6ון דער סע־ן. פאראלעלן, װ$ס באגעגענען זיך בלויז אין װ־זיןזנערער פערסםעקסיװ[. אושיילא און מאדיליאני זענען שסורקקריבהשע נשםית בײדע ם־דע, סארםםטע• בײרע בןןש׳דענז, הןןרציקע נוןרקאסי׳ קע־. אוסרילאם נוף ראננלס זיך נןך ביז איבס פיסן שעסערישן גײסם. מאדיליאני הןס נישם אויםגעהןלסן דעם שװעין ק*רף פ־ם אײניקע יוןר עוריק איז מאדעל־אני געשדןדבן. א־בערנע• לאזם א סײנע קינססלערישע ירושה. אין דעי בײס םין עקספיעסיןניזם הןש זיך אוסוילא אוםנעקערם בו א באשײדענעם אימפרעס־ןניזם מאדידיאני הןןס זיך אייך אימנעקנרם, ןבער ערגעץ *נדערש, אין װײכ-סיפערע געגנסן. מאדיליאני איז *װעק צזם נראסעבק. א בודמען װןלם זייער נום געקענם סארשכיין מןדיליאנים קינכס. עס זענען סאראן אײגיקע כקולבסװן פון מןדיליאגי, זזןס דערםןינען אין די נענרזןפלאסםיק — פונקס װי מען םרע6ם אייך *יי• כענונגען בײ אים, וד ס זענען באזירס א1יף די ג ר א ס א גר א6יק. אוטרילא א־ז א פראנצוײ• םוןדיליאגי איז א ײר 8<ן איםגליען. אפשר װעלן די 6ארעידענע ראסן־טעגריעס םים דער צײס א1 סםײסשן אויף א גןןװיסן אי6ן די װענדוננע; 6ון די צװײ קעגנזאצן. יעדעם סוןל װען איך באגעגן די װערק סון אוסריל* און םאדיליאני, יעדעס מאל װען איך סראנט װענן די בװײ סראגישע קיננסלער, קוםם םיר א1יפן נעדאנק א דרינער, א נישם׳װײניקער סראגישע פערזעגלעכקייס. איך דערםאן זיך 19 סולוז־לאםרעק. זײן איםפולסיװער, הארציקער גײסם םיס דעם צעקריפלסן גוף איז װי א רינג אין דער אוםענדלעכע קינםסלער׳קײס, װאס ציס זיך שלעננלדיק סון דור*ד1ר1ת. טולוז-לאםרעק א גײם• םיקער ברודער 6ון אדע אוםרולקע א1יף די בײדע זײסן סון ריםםיש• 6ליסנדן סעין. טולוז-לאםרעק לעבס שוין לאנג נישם. א סך סאנסםאר• םריסםן האבן א־בערגעלעבס זײער רום. ער אבער. סולוזלאסרןנק, דער לײדנשאסםלעבער םאן .אייף די קרוםע, קורץ און דינע קינדעי.6יםלעך', דער קארליק םיםן 6אלשסענדיק<אנכוויקלםן פענער-גוף זתי פען 6לעגס עס זאנן) איז אװעק 6ון מאננפארסר 6ריצײםיק - פינקס װי םאדיליאני. אין מאדיליאניס צײםן האס געשװעבס א־בערן סננכפאר• נאס א גרויסע הא6עגוננ. סען האס נעהא6ט א1יף א סך ב־ סע• רע נאך׳םלחםח־צײםן, וױ עס איז אין דער מירקלןכקײס. םא• דיליאני זעם איצם נישס, װי די עקככרעפ־ואדיקאלע רןװא• לוציאנערע װענדוננען װערן איצס 6ארשאכעום. מי פען בײם איצס דאס א1יס, א1י6ן םאנספארנאס, דאס 6ײנססע און נײס* סיקסשע א1יף... װער הײ.ס א1יף װאס— אז םען קוסס קײן פאריז איז אומםעגלעך א1יםצוםײדן די ,רא■ פאנד־ — א קא6ע סים א םאננעביסער אײננ־ שאסש. ,יאסאנד* םײנס: .סאנטפארנאס*, פ־נקס װי מפאל ,שאשנואר* חאס באדײס םאנם• מ ורםר. 6אר דע־ םלחבה שלעגס זיך אין דער ,־אשא;ד' 6ארזאםלען א םנין ײד־שע קינסש• לער אין א1יך אײניקע נישש־ײדן. איצס איז ,ראסאנד׳ א מ;1ם 6ין אלע קינסשלעריש גע• נײגטעקאסםאפאליםישע םעסעארן, װאס סאלן איאפ אן א1י.6הער אין פאייז. רא^אין״דער קאסע, זענען געביירן נעװןרן דל אלע 6אר• שװערוגגען ק,נן דער קאנאײזירס ר קינסס, די ראדיקאיססע עקססרעפלשסן האבן 6ון דאנען פראקלאםלרם ז־יערע דרײססססע אידעען. דאס איז געחען אפאל. - צײםן בייסן זיך אבער םים א שנעלן סעםפא. איצם איז ךי ,ראסאנר׳ א גענוג-לאננװײליק ארם, װו יערער אײנער קוםם א1י6צוזוכן זײנס א לאנדסםאן. און װען אלשע סרײנם באנעגענען זיך רא, גײם םען אװעק אין א קלײן ששיל קא6ע םים א זי6ץ: ,?ארשװינין די אםא־ ליקע ,ראהאנד׳. אםאל האש :יך די פא־יזןר קינסם קאנצענם ירס א1י6ן םאנשפארשר. איצש — אױף פאנספארגאס. סון די אמאליקע, װאס האבן ז ך גרופירם ארום ר,ם ,שאשנואר׳ איז, שײנם מיר, ש1ין קיינער נישש סארבליבן. די אםאליקע װע־ן א־צם װאס אםאל זעלםענער דערםאנס. דער םאנספארנאס װײסש אבער זײער גים, אז די םאנם• םארםריססן האב; א1י£נעאקערם א־ן סא־זײס דעם איצסיקן םאנטפארנאש. הײגש דריפלס דער ראסא:טיש־6ארחל1ססער פאנסםארסר־ װער װײםש, עס װעש א£שר קיםען א נײן דערװאכינג. גע־ שיכסע חזרם זיך דאך אז1י אשס איבער. רער בעםשער בײשפיל איז דער װירערגעבורם פון איםפרעםיאניזם אין דער סארם סון א ו ם ר י ל א ס בילדער. םים יא־ן צוריק, װען דער סיםירױש, קיניזם און עקם• ארעסיאניזם האבן אז1י ששארק באאײנסליסם און נעװידקש, האס דער אײנזאםער קראגקער אוסרילא באשײרן נעםאלט אויף אנזיכסס־קארםלעך זײנע ששילע פאריזער געסלעך. אוסרילא האם זיך אןשר נישש נערעכש אויף אזא קאלאסאלן ע־סאלג. איצס א־ז אזםרילא א״נער פון די אנגעזעענסםע לאנדשאסכם םאלער. םערקװירדיק באשײדן זענען אוסרילאס בילדער. שײן, זארנסיל און םים א גר1יםן געשםאק געםאלם• $ס זענען םעלאנכאליש• אייסגעזונגענע לידער װענן שםילע סארגליװערסע אלםע הײזער״ לידער װעגן אארװארםענע אלםע געםלעך, אוסרילא דערםאנם אתז דעם אםאליקן םאנםםארםר — יצחק ליכטנשטײן (*1ים*8*רטרעט)