Literarishe bleter · 1926-11-19 · 133 (19.11.1926) · p. Seite 783

783 לימערארישע בלעטער 133 זא ה טעאטער אװ קוגםט י** מ. ק־כניס אין ז. זער-גםעלד ה>כן יעזםנם נעמאכם * קזנכערם-םור אינער * ר״ שםעס *ון שםעםיעך. זדר ה*נן 1*זונם רןװנע, יועק, קןװנע, ם*רני, יונינעץ, נ*ר*נ*װיםש, נעםװיעזש. ם*ריקע װ*ך ה*נן זײ גענענן ק*נזערטן *ין נענרין, סשענם• ט*נ*װ, ם*ס:*װיץ *. *. װ. די ק*נ1ערםן ה*נן *ומעטום נר׳ים ערם*ינ. *ין םר*נד*ם — * רײ נױע ז*נן. די דװײםע װ*ך נײם *ין ק*מינםקי-סע*- םער ר*מען ר*י*נס ״ װ ע י ף *. וי ■יעםע ה*ם נעה*ט ערס*ינ *ין מ*רים שװארזם טע*סער• די הכנות זו דער םיעםע זענען *ין םוין ג*ננ. **■ *ין ■ר*נר*ם 6ון .*זאזעי״ *יז *רלדן מ• ק-ינים .<*ן מעזענ*ם״, װ*ס װערט *ויסגעפירט דורך ש. י*:ד1י *ון ■*ם*שינםקי• ס׳װערס געדרוקם *ין ם*רי*ג 1. קיעעקין .ײדיש טע*סער״, * 3 ה1דש-זשורנ*י ם*ר טע*סער• םראנן, רעד*נירס דורך ס װײכערט. *ין נומער *ר- טיקיען םון *. םײםעינוים, ד״ר י. שיםער, *. יונ*- סירסקי *. *. ערשם נישם י*ננ ה*ם כוענ*ס-*ײרעס מים גרויס כ*גײםםערוננ נעםײערט ד*ס עםענען דעם ײוישן ם*יקס-טע*סעי, װ*ם *יז געםם*1ם נעװ*רן דורך * טע*סער-נעזעיש*#ם, *ון, ש1ין הערן מיר שיענםע גרוםן. *ין .די ■רעםע״ זעען מיר *[ *ר• םיקי: .ר*טעװעם ו*ס געזעיש*סטיעכע ײדישע סע• *םער״. וי נ*גײםםערםע םוער 6ון ײדישן םע*םער װעין מסיומ* נישם י*זן 6*ין דעם םע*םער, װ*ס װערס *נגעםירם דורך ועם ם*י*נםסוין ר. ז*סי*װ• םקי. ,•*■ זונםיק דעם 4 ז-םן ה*ם נעז*ים ס*רקומען *ין רינע די ע6ענוננ םון ײוישן טע*סער *ין ריגע *ונטער דער רעזשי סון *. מ*רעװסקי מיס *יסער ק*1יזנעם ,דער דונוס׳. די דעק*ר*ניעם — סון סי• נ*עי י*. דער רינער ע1ים ה*ס *רויסנעװיזן * 1*• זונוערן *ינםערעס *ון *ײ6מערקז*מקײס *ו די *ר• םיסםן, װ*ס זענען נעקוסען סון *ויין. מיר שיקן םון ד*נעט * ה*ר*יקע *רנה די *יע *רםיסםן *ון סע*םער-סוער. הנם מיר ד*רסן םירן * נר1נז 8*ר• װ*ס זײ ה*נן נ*נזיס ■ײין סים נונעסען *רםיססן סון ד*נעם. .ה ניסהי ה*ם 6*רענויקם *ירע נ*סט• ר*ין *ין *ײר**ע מים *ײניקע #*רשסעיוננען *ין ה*מ1ורנ, װו זלד ה*נן נעה*ם * נר1יםן ערס*ינ. *ין ניו-י*רק ה1י1ן זיך *ן די 6*רשטעיונגען ס1ןו נ*• װעסנער. אי, די *מעריק*נער ײדישע זײםוננען!*געגענען מיר ש1ין נ*םי1ן, *רסיקיען װענן *ון *רום .הנימה״. ,<*■ מיר ה*נן נ*קומען 3 נומערן םון * װ*ננ• ני*ס .די װ*ך/ *רויסגעגענן םון ײדישן נעזעי• ש*םםיענן ס*יקס-סע*םער *ין *רגענםינע, 6ידן *ון ז1ינער *רויסנעגענן, מים קורנע *רסיקעיעך *ון עיידלעך. *ונזערע הינע סע*םערן ה*נן געמעגס זיך *■יערנען םון די נוענ*ס-*ײרעסער םע*םעד-מענםשן. יעד-: נחמן מײזיל־1 ר א נ י ײדיש-*םעריק*נישן יענן. * נרײטער יײװנס, *ויף װעיבן ס׳װערן *דורננעםירם םון * עדיק ניז *ן עכט-*מעריק*נישן 6ערער םון *מעריק*נער *ינדוס• םריעיע *רנעםער, 6ון * געזעלש*סטיעכע סוערין ניז * ■־*םסיםוסין, — *1יסגעקוסענע, י1רוי6, ד*ם *ים*", *רםיסםישע װעיס, — *יץ *ין דער ר*ם 6ץ ײדישן *ון *סעריק*נישן יענן. ■רץ ס*רקיש ה*ס יעעסנם געה*יםן * רײ רע8ער*סן *ין קיעװ *ון *ין *נדערע שםעס םון *וקר*ינע. •**, *ין 1װײטן נומעד .נרינ־נקע נײמעיעך״ ונ*װעמנער-נומער) *יז 1. *. *■נעורוקם * ייד 6ון יהו*ש-מיס * ניידערנעם קרונ, *ון משה נר*דער- ז*ן — דער פעסער שנלדער ו*ז* קינדער-ש*יי). רער נומער ה*ים 16 זלןםיעך (6ון נרעסערן ם*ר- ס*ס). ס*ר * חודש-זשורנאי *יז עם עו מ*נער. 1ײ דעם מ*נני *ין נדדער קינדעריייסעראםור, װ*ים וער זשורנאי 1*ד*ר6ם זײן דיקער, סויער, רדינער. *רעמקײם *יז ניסט קײן ש*נר, *בער * װײטיק. ח׳ ש. נ*סט*מסקי — דער דעעעסנער-נומער — סוי זדדן יכי ה*ח1ה ם*וידיק! ** דער ק***ער*סיװ .1ינער״ *יז 1ונעםר*פן *רויםנוגענן ר*סען ר*י*נם 1*ר-מס װערק .זש*ן קריסם*ף״ *ץ 10 נענרער■ •**, די ניו-י*רקער י• ם. *. שיקם ס*נ*נרער *ץ די *דר**עישע *ײסיננען *:* מין .ריכםיקע׳ 1רײסיענע *שורה םון *מעריקע:.י*םסק*װסקי, װעי- נער *יז נ*װוסם *ים *דנער 6ון רי נרעסםע ײדישן **ריענער *ץ *1יין, *יז געקומען קדן *מעריקע *ץ די *עסערעםן סון דעם ײדישן 6*רי*נ ח. נזש*- ז*, װעיכער (ד. ה. ער, י*ססק*װסקי דער גרעסטער *. *. װ.) גיוינם, *ז די םענוח װענן *ונסערנ*נג 8ץ ײדישן *וך *ין *מעריקע *. *. װ., *. *. װ,* *ת עם קרומער-ש*יני-הומ*ריםס-ק׳' געװען םריער * ם-מ**םישער פ*ריענער ש. י*םשק*זסקי, ה*ס ער 6*רק1יסס זדן 6*רי*נ ח. נזש*ז*. *ון ער, דער ס*מ**םישער ש. י*םשק*װםקי, װ1ינס *ין װ*רשע. רעקי*ם *יז רעקי*ם, *כער נו װ*ס רוקס זיך י.ס.*. *ין *זעיכע מעשיות? <**י *ין ס*רי*נ 1. קיעעקין װערן *י01 נע- זעעם ק*דיע מ*י*ד*װסקיס * נ*נד יידער. נ. מײזיי װעס ה*יסן * 1יקי־יע6ער*סן װענן דער נדער ײרישער ייטער*סור *ין *ר*6, ס*רײן סץ די םעקססיי-*רנעסער — דער ערששער רעםער*ם—שבת, דעם 20-םן ה. ח. ה*ינ 3 נ■ ם. .***- ם ש ה ג ר * ם *יז געקומען 1וס*רן קדן םװין, װו ער װעס 6*רברעננען * •*ר װ*כן. *ין װ*רשע װעס ער ה*יסן * רע6ער*ם. <**י די ■*ריזער ,*רנעםער ששימע־, װ*ס ער• שײנס יעדע װ*ך, ה*ש *י1ש *דנגעםירם * ם*עעיעיע זדם ם*ר ,ייםער*סור ױן קונסם׳. ־***. די *ימנה סון דוו 6רישמ*ן — יייי פריש ■ מ*ן - *ח **נע6*רן קדן *מעריקע 1ו ה*יסן ד*רס 6*ריעזונגען: .װ*ס *יז נ*ך נישם וערעײים געװ*רן װענן דוד 6רישס*ן״. *1יסן װעג קײן *מעריקע װעם זי ה*יסן #*ריעזונגען *ין נעריין, **ריז *ון י*ני*ז ,■*י * ה ר ן 1 י י ט י י ן ה*ש ם*רענדיקם * דר*מע .יעקב 6ר*נק״ (.שװ*רץיסדער״) *ין 3 *קםן סים * *ר*י*ג. די דר*מע װעס *ינגינן *1ים- נעפירס װערן *ץ ,װיקס׳. כ ללטעראטור ** דער •רץ׳ערייבער-ם*ר?לן אין גיי״יןרק ה$ס באסלןסן עו באםטימען נװײ ליסעראריםע •רעמיעס יעדן יןר ןו ס1יזנס און 6ינף הונדערם דןזלאר 6אר די גװיל װיכטיקססע װערק אץ ײדיש: פאר!עלעסריסט-ק און ס*רן װיכטיקסםן װערק נוון װיסנש*6סלעך׳ייבלי1יססימן כאר&קסער. די םראבע״ 1י די •רעמיעס זןלן זיין באפסימם נאר 6אר דער ײדישער ליםעראםור אין *מעריקא, אדער א1יך אין אגדערע לעבדער — װעס די סעב נאססימם װערן•— אץ!וזאמענהאנב םיסן סז״יאריקן ױבילײ םון ליסע׳ ראסן סארײן אין װארסע, װןלם נישס געװען קײן עװלה, עס ז$ל א1יך דן עסעם בעםין װערן אין דער ריכסוגג. א6סר װןלם אזא מין קןנקורם * מס1יס בע- םון עו ערנססער ארבעס. בוענןס״אײרעס קןן גישס נןר םײן א1יםנע- מען ױדיפע שרײנעי, נןר א1יך זײ םײן אר1יםבא• בלײסן. אין דער בוענןסיאײרעסער .״די סרעםע״ לײענען מיר װעגן * רד נעזעגנוננס״ןװגסן, װןס זעגען געמאכס גע-זןרן דעם דיכםער ל. מלאך 6*־ זײן ןספןרן קײן עסץ-אמעריקע. משםע1ת, אז 6ןר די 4 יןר סון זײן פןרברענגען אין ארגענםיגע, הןס ל. מלאך װירקלעך בןװיזן םיל אויםעוסין סןר דער?ירישער ליסערןםיר, סרעסע און סעןםער אין ןרגענסינע. י** אײנע סון די גרעססע ײדימע ביבליןםעקן אין רןסנ8ןרבןנד איז איעס די ײדימע מלוכה-כי״ נליןסעק א1יסן גןמען סון פ. װינסשעװםקי אין קיעװ. זי סןרמןנס ביז 50 ס1יזנס ביכער אין םןר. *ידענע שסרןכן. זי הןס העכער סס1.5 לעזער. די ביבליןםעק הןם א1יך ן רײכן ןרכיװ. אין א1ים- שסעלן די נינליןסעק הןס געהןס ן גר1יסן חלק דער סרןביש-אוםנעקוסענער מרדכי שענכערג, װעלכער הןס עסלעכע יןר םיס ן בןזונרערער מסירת״נ6ש געןרנעש 6ןר דער ניבליןסעק. מיס דער ביבליןסעק סןרװןלסעט ח׳ ל?ינןװיםש װי מיר הןנן שײן געמןלדן, הןם דעם ירח סןר די ייעםע סון עננליש״ײדישן לעבן א1יסן קןנקורם סון דער *ײדישער דרןמע״ליגע״ אין לןנ״ דןן געװונען נח עלשסײן סןר זײן ייעסע #ישראל אין קיך* (אין ענגליש). דער סחנר איז ןלס 26 יןר, ער איז געב1ירן אין שארדיסש, לןנדןן, גע- לערגס אין סןנסשעססערער שול, געװען ן שיק׳ ײנבל, ן םןבריק-ןרבעסער, ן הןסעל-בןןמםער, ן סןלדןס א. א. װ. אינס שיילם ער 6ידל אץ ן ןרקעסםער. די ייעסע װעס א1יםגעסירס װערן דורך דער .ײדישער דרןמע-ליגע״ (אץ ײדיש?) ׳אי^ זרובבל הןס אין װןרשע -אין .אונזער הײם״ געהןלסן ן סןרםרןג א. ר. ם. .די ײײשע ליסערןםור, איר כןרןקסער און אח־םבןנן״ (*ו דער דיסקוסיע 8ון ןלגין״ניגער אץ שײכות םיס די 6רןגן װןם ד. נערגעלםןן הןס אײסגעה1יבן אין .אץ שיןן• װעגן דער ןריענסןניע 8ון ײדישער ליםערןסור). דער רע6ערןס הןס ןר1יסגערו6ן ן גרײםן איגסערעם. דער רע6ערןס װעס אין ברייסערער 6ןרם אינער״ חזרס װערן אץ ליסערןסן-םןריץ. ** ם נ ח ם ס סןעמע .דער גלגול״ װערם אינם געזענם אץ װעס גקר1ב דערשײנען אין קלמקץ סןרלןג י. ןיןסןשו סןרענדיקס אינס א רןמןן #ײ סעננערץ״. ס׳איז ן סןניןלןר רןמןן םון