Literarishe bleter · 1926-11-12 · 132 (12.11.1926) · p. Seite 762

132 זא ליטערארישע בלעטער 762 ה טעאטער אדז קונסט דזגר . װ י ק ס * אין גרלדס די סענ * נײע א1י88ירונג: רןןמען ר$ל*נס ,די װעלף׳ ♦ <##/ דער ,סמנסיון״ (סק*לא> גיס הידנטיקן פרײסיק א נײ *ר$גר*ס. ד$ס ערשטע סרןןגראם ה$ס געהאס אן א1יסערגעװײנלעכן ערס$לג, זוגעעייגן ביז 40 ס1יזנם באװבער.?*/ ,ןזאזעי״ ה$ס אײנגעלאדן דעם באקאנסן ײדישן *רסיכס ס. ל ן נ ד 1 י. ** אין יעקב נן״עמים ,קינסס״סעאסער״ װעריס אייסגעפירס ,שמעי־ן און דלילה״ סון סװען ל*נגע (ײריש ל. קריסטאל) אין ם״װערס געגרייס סרץ הירש״ בללנס ״גריגע 6עלדער״. ייליום *דלער םיס זײן סרײע ה1ינס ןןן ני ג*ססר$לירן אץ װילנע. אנסקיס ״דביק/ װ$ס איז געשסילס נעװ$ון מיסן גרעססן דערפ^לג אין ײדיש, העברעיש, מײליע, ענגליש, דײטש, איז איגס איבערגעזענט אץ 6ראנ' נ1יזיש דורך ה׳ סאסם אין אינגיכן װעם ער א1יםגע- 6ירס װערן אין 6 פאריזער סעאטער. די באקאנםע ארםיססין ש1שנה אביבית װעם שיילן אץ םר*ננױזיש די ה1יפם״רןלע. דער באקאנסער ײדישעי מ$לער ם * נ ע ק א ץ װ$ס װ1ינש זינס עטלעכע י$ר אין פןריז, קומם אינגיכן קײן פ1ילן. דער ײדישער זינגער יעקב לערמאן טרעס אינם אר1יס אױף ק$ננערסן אין פאריז. //$/ אונםער דער רעראקניע 8ין י ר$זנב1ים הױבס *ו רערשײנען אץ ריגע א נװלי״װ^כנשריםס ,אונזער סעאסער״. געװידמעם דיסראגן און סעאםער, קונסס אץ מוזיק. מיר װינםשן דער נײער װןןכנשרי6ס אריכ1ת״ימיס ושנים! דער נוענ$ס״אײרעסער ״פ$לקס״סע#סער־ נים אײן פרעמיערע נ$ך רער אנדערער. עם גײם ערשט .געװאלד, װען שסארגט ער?״ און ס׳װע־ס שױן א נדע דראמע ,דער געפאלענער גדיק״ םון יעקב ב$ם$ש*ונסקי, געבױט א1יף דער געשיכסע םיז ליעװער רבץ (ר׳ ישראל ריזשינעדם א זי,). איז דעמזעלבן טעאסער װערם אױך אױסגע5*רם לע$ניד אנדרעיעװס ,דער געדאנק״. ^/ דער באקאנםער ײדישער קינססלער יששכר גער ר י ב א ק ה$ס איבש א-ױסגע^זס א קונםם- אלכאם ,א1יף די ײדישע סעלדער םון אוקראינע״׳ אײנדריקן אין װןרט און אין בילד סון דער לעןטער רײזע 8ונם קינםטלער דורך די ײדישע קאלאניעס אץ כערהאן און קרים. אין דער הקדמה שרײבס י.ב. רינאק ע. א.: #פאי פיד, אקינססלער, װאס האס 6ון קינדװײז $ן אי־ום זיך קלײנשםעסלדיקע אױסגע׳ דארסע םארזארגסע מאס בלאסע פנימער, זענען אס די שװארץ״6ארברענסע םון דעס סטעפ״װיגס א פ ג ע״ פ ר י ש ט ע שסאלצע ײדישע פױערן געװען א בא*׳ זונדער פרלד־ מיר זענען בוגעקופען נײע סארנן״..* אין לענינגראד ה1יבס״אן עו שפילן א שסענ״ דיק יידיש סעאטער. רעי-: נחמן מײזיל־־, כ י ר א נ י ״נלעטלעך פין * ניים״ װעגן זידן טעאסרזןלער *ין ליםערארישער טעטיקײט יין סעטע־נורג *לם רע׳ ר*קט*ר פין .םעאםי *י *יסקורטװ*״. ס׳איז ערשינען אין ריסיש מ*קסים נ*רקיס * נײער ר*מ*ן ,דעל* *רט*ס*נ*װיך״. ׳***. ם׳װערס פארענדיקס אין ז*ץ אין 6*רל*נ נ• קלעזקין משהנאדיױסאנוך ,מײנע הענט ה*נן פארנאסן ד*ם דאזיקע נלוס״. גום גוך זענען ניגענענן *ײך די *רםיקלען, װ*ם מ. נאדיר ה*ם נעשרינן װעגן שרײנער אין ניכער. — נללדכנײםיק װערט געזענם .6ין מענסש נו מענםש* דערנאננס סים פיל נײע ז*כן. .**, אין פ*רל*נ ב. קלענקין װעדס נעדרוקם רער נװײםער ג*נד .נ*ענטע אין װײטע״ 6ון נחמן מײזיל. אין ניך נײען *רװן *רטיקלען אינער 29 װדישע שרײכער, *נגעהײבן 6ין מענדעלע נל״ם ביז איזי כ*ריק. ס׳װערם 8*רענדיקס אין דריק אין 6*רל*נ נ. קלענקין דער דר־סער נ*נד פין *. ק*נ*נס .נע- שיכםע סון די מערב-אײר*6עישע ליטער*םורן״. .זאר ס׳איז דערשינען * נװער נימער (8-9) .ד*ם קינד״ אין* פ*רנרעםערסן 6*רס*פ. נװישן *נרערע געפינען מיר ד*יס *ן אינטערעס*נ- סע נאשרײנינג פין ק ם*ל*ד*װסק* װענן איר נ*• זיך אין יתימיס-ה)יז *ין װילפאריזי (נײ פאריז); *ן *רסיקל פון ד־ר י. ^רידױננ װעגן דער נעשלעכט- לעכער אײםקיערונג םון קינדער; אײך אינםערעסאנטע ידיעית װעגן 6*רשידענע דערנייננס-ס־ססעסען, װי אײך * רײבע נראניק, סראקםישע מעדינינישע עניזז א■ א. * ספעניעלן אינםערעם ה*ם די גײלאנע נים זשורנאל 6ין לענן און ש*פן פון קינדער. .*יי *ייף * לידיס*ניע *ין ל*נד*ן ה*ם םען ב*נ*לס 1,500 םינט 5*ר * נתב-יד םון ט*מ*ס ה*רדי. ד*ס *יז דעד העכסטער פרײז, װ*ס מ'ה*ט ב*ז*לס אין ענגלאנד 6*ר * םאנוסקדיפס 6ין * לענעדיקן שרװבער. //%/ דעם באקאנםן הימאריסם םטעפאן ל*ק*קס פריי איז נעשטארנן אײף * קרעבם. אונטער דעם ש-יערן אײנדרוק פין דעם סײס ה*ט ל*ק*ק נעשןנ- קען *לע זײנע ה*נ*ר*רן דער געזעלשןפם נו קעספן םיםן קרענס. .*י עס זענען ערשינען *םקװינס זנרינית א. נ. .8ו6זיק י*ר פארלןמענטארישע םעטיקװם,'. /// געןרג ענגעל, * דװםש־ײדישער דיכםער, ה*ם ני זײן 0 -יעריקן נעבירסםםןנ נ*קימען נװישן *נדערן * ב*גריסיננם - טעלענר*מע פון הינרענבורנן און *ן *לנוס, אין װעלבן ם׳נעפינען זיך ב*נריסונ- נען אין פרןזע, און פערז פון ה*ופסס*ן, 6ילד* א.א. .נ*י * נרײסעױ סײל פון *מונדםענס װיסנש*8ם■ לעכן מ*סערי*ל, אינער זײן רײזע נום ג6)ן.פ*ל, איז זזגעננבעם נעװןרן. .*פר אין װןרשע איז דערשינען דער ערשסער נימער .סרײער געד*נק', *רג*ן פין דער דעמןקר*- סיש-6*לקיםסישער פןרסײ• די נײע זװטשרי6ם װעס רערשײנען *לע זװײ װןכן. אײנער סין רי 6רוכטב*רםםע שרײנער אײף דער װעלט איז נעװען דימ*, רער פןטער. אין י*ר 1845 ה*ם ער *ננעהײבן נו דרוקן נלװכנײםיק אין פינף זײטשריפסן פינף_לענגערע רןמןנען. כ ליטעראטור דער גןוקאנטער ײדיעער דיכסער נ 5 ת ל י נרןס איז געקוגלען 6ץ גױ״י$רק קײן ס1יק. דעם 1״םן נ$װעמבער איז אץ זײן הלךם-שסןם ק$ל$םײ אײנגע$רדנס געװארן לנב1ד דעם נאםט * קבלת״סנים, מיס ןונטלךל סין ס$רשס?ךער 5ץ קילםור״ אזין געזעל״ שאססלעכע אינססיטיניעס. של1ם אש ה#ס ןפגעדרוקס אין .הײנס״ אן ןסעבעם כריװ נים מארשאל ייזעף סילםײ־סקי װעגן דער שװערער עקזול#מישער לאגע סין די ײדן אץ *ױלן דער .5$עבער בריװ״ הןס *רױסגע״ רר5ן א רלך *רםיקלק אץ דער פױלישער פרעסע.?%£ אברהס רײזען *רבעם אינס א1יף זײנע זכרונ1ת, װעלכע װעלן זיך *גהויבן ני דריקן אין פרײהײם־. אי, ל$דז ה$ס *נגעהויבן נו דערשײנען א װעבנםלעכע ארנעםער-נײטונב ,״ל^דזער װעקעי״־. .**•סי אין תל״אביב אײ דערשינען א ײדיש זאםל״ הע6ס ,אינזער *רבעסער״שטימע•', זורויסגעגעבז פ.ן דער ארץ״ישראלדיקער ארב. סארסײ (_פ1עלי״ני1ן).?#/ ז. סעג*ל$װיסש ה$ם ב*ז*כם א ריי שטעס, װו ער הןם מים גרױס ער$6לנ געהאלסן רע6ע- ראטן אץ רעניםירס זײנע װערק. .*#©י ל. מלאך, װעלכער ה$ם געלעבס עסלעכע י$ר אץ ארבענםינע, ס$רט איצט אריבער קײן זסץ״ *מעריקע. םאר זיין $פ$6ר אײ #רגאניזירס בעװ^רן א 6ײערלעכע פןןרששעלינג, א1יף װעלכער מ׳ה$ס ארי8געפירם ל. מלאכס דראמאסישע װערק. דעם 17״סן *קטאבער ד.$ס אין נױ-יארק געזןולם פארקומען א דעגאשע ,רארף די ליטעי־אטור זײן סראלעסאריג?• עס באםלךליקן זך מ. א״גץ אין ש. ניגער. ^/ אויף דעם $#שײד-$װנס פין נדיך גלאזמאן אץ נױ״י$רק ה$ם ב בלאזמאן געהאלםן א רע6עראס אויף דער סעמע: ,נױ״י^רק, װארשע, מאסקװע״— ױעלכע פץ $ש די דרײ לענדער בעהערש די העגע״ ר$ניע אין דער ײד־שער ליסעראסיר? .**י ראיבן ברײבין איז נוריקבעקיכיען 6ון זײן רײזע איבער דער װעלס נוריק קײן נױ י$רק. .*#ו די נױ״י$רקער ״6רײע ארבעטער״שסימע״ האם באשלאסן ענדערן בײ זיך די ןורטאגראפיע לױט די נללים, װ$ס זעבען אױסגעארבעם דורך דעם ערשםן שול׳ניזאמעגפ$ר אץ סױלן. <די $רט$גר*8יע, ױ$ס איז $נגענומען דורך נמעט אלע אײר#סעישע פארלאנן אץ א רײ נללסונגען אין נײםשריםטן). אבב, װ$לס אפשר דער ליטעראסן״פארײן א טראכס געסון װעבן פארללנהילסלעכן די $רס$נראפיע אין פ1ילן? ד^נערשטיק דעס 1״ס, נ$װעמבער איז ער״ שינען אין לעפבערג דער נומ׳ 1 פץ * לעמבערגעד מ*גבל*ס .דער מ $ רג ן״. דער רעדאקניע״ק^מי״ סעס: דעפ. ד״ר א. אינזלער, דעפ. מ. סר^םסיב, םענ. ד־ר 6. ר^זענשםרליך, סענ. ד״ר מ. רינגעל. .**י ש. ױשקעװיטשעס ר$ם*ן .לע$ן דרײ״ דרוקס זיך אין רמשכים אין .ל$דזער סןובעכלאס״. ^/ דער באקאנםער רוסיש״ײדישער טעאסער׳ קריסיקער א. ר. ק ו ב ע ל (,ה$מןו נ^װוס״) ה$ס אינס *ר1יסבעל$זס א בוך ערינערונגען אץ ריסיש