Literarishe bleter · 1926-10-15 · 128 (15.10.1926) · p. Seite 691

691 ליטערזזרישע בלעמער 128 זא כ ר א נ י ס םישער ססיויע מ• וו$יסשם#ס רןס געה1ןם * רײ ק#נעערםן םין לענעריקן װ#רט *ין דער *ר#װינץ. .**ך *ין קר#קע װערט *ין # קינ#-םעוןםער ב#- ױיזן שלום-עליכמס ,ײדישע נליקן* (מנחם מענדל). װעלן מיר זובה-זײן א6שר, #ז א1יך אין װ#רשע ז#ל זײן רער 6ילם אין דער אייםם־ריננ םון מ#םקױער יידישן ק#מער-םע#טער? ,##ד דער ב#ק#נטער #דםיםם װיקם#ר בענקין נעשיילס םריער אין דעם רים־שן .נל-ען 6ײנל' טרעם א-עם אײף אין רינע או-ף # ק#:נערם. עװ־שן #נדערן זינגם ער אײך חם-דישע ל־דער. אין .נלויע ן סיינל איז ער ב#רימם געװען מיט זדנע #רמענישע לידער. דער גלגול 6ין #ן #רם-םם! אין ריגע װערן געמ#בם די *יגרױפוננען נו עסענען # יידישן קינסטלער-שן פע#םער. עם ח#ם זיך נעבילדעט # טע#םעי־-געזעלש#סם, ױ#ס ה#ם נענימען אײף זיך די #רבעם פץ או-םשטעלן # יידישן נ#ע־#נ#לן ם#לקס םע#םער. דער ב#שט#נד םון דער סריסע אין דער רעםערטו#ר ױעם די םענ קל#ר װערן. יווד דער װ#רשװער -סמבםײן״ נײ .םק#ל#' שי־לט נ#ך #לץ 1ײ סול-געס#קסע ז#לן דעם ערשםן םר#גר#פ. ס׳זענען שײן געװען העגער 30 םײזנט מענטשן. ד#ם 1װדטע יר#נר#ם װערם א־דם שלײםיק נעגרײט. עו דעם #ריערדיקן יערם#:#ל איי עוגעקימען די יונגע #רםיםםן םר. נ#זעל, װעלבע איז מיט דערס#לג אײסנעסר#טן אין .#ז#זעל*. ** א־ן דעם #נס#מ1ל םון זינמינד טורק#װס .יידישן קינםט-סע#םער״ נעמען 1. #נד. #נםדלז ־1ניע #לטבײם, 6רידע לוריע-שי־נל, נ#ם. ליפמ#ן, קל#ר# סענ#ל#װיסש, א־ד# ק#מינסקא, חנה קעלען, אסיור ר#פעל, ר#ז# שושנד,, אדם דעמב, זלמן הירש- 6עלד, זיגמונד טירק#ײ, משה ליימ#ן, דוד לעדער- מ#ן א. #נד. דער ד*רעקט#ר—אברהפ ה#ליערין. דער קר#קעװעי יידישער דר#מ#טישער םע#םער אינםע־ דער 8ירינב םין י # נ # ס ם י ר- ק # װ הײבס-#ן זײנע #8רשטעלונבען 8ין 23-טן #קט#בער. ס׳זענען #נ#נזש־רט גע־#רן # רלו *י־ םיססן און דעם יײלישן םע#טער. ד#ם טע#םער איז נעש#םן לײט דער א*ני1י#טיװ סון *. זדנםעלד, ד״ר מ. ק#נ6ער, בער ח#ר#װיטש א #:ד. ,•ןי דער ם#רז־1ער סון דער פ#רװ#לטיננ (דער דירעקשןר) 8ין דעם םע#טער .הבימה* נ. ל. עמח ה0# ז־ך #םנעז#נט פןרסעוזעען די װײטערדיקע #רבעם אין דער ם#רװ#לטיננ אין בלײבט אין טע#- םער נ#ר #לם #קט־#ר אין זײנע ר#לען פין דעם עךיק (.העדיק*), װ#נדערער (היהודי הנעחי) און אדם (.חלום-־עקב״). ד#ס םע#םער װערס #:נעם־רט דורך # ם#'״אל- םיננ װ#ם באשםלדט םץ 5 #6לגנדע .הב־מה״-#קט־#-ן: א6רחי-טשעםשיק, בן-חײם, ב. סשעמערינםקי, א. סעםקין אין ש. סר־דקין- #לם ליטער#רישער ילוםער 6ין .הפימהי איז אײננעלאדן דער דינטער ז, שנ־אור, װ#ס װעט זיך 6ון אעינד #ן באטײליקן אין דער ליטעראר־שער #ר1עט םץ אײםבעפערן דעם #לטן און!יברלדטן־דעם נײעס רעיערטואר 6ונם טעאטער• אץ דללסשלאנד װעט .הפימה׳ שי־לן בײן סנ-סן נןװעמבער. סין דללסשלאנר 4#6ט די ,הא־מה׳ או־סן ג#נז1 װינטער-סעז#ן קדן #מעריקע. סין דעם נױעם ח1דש-זשירנאל ס#ר ליםעראםיר אין קולםור-ענינים .דער אויסקים*, רעד#קםירט דירך ז. װ ײ נ ו ע ר. אין די נימערן באטללליקן זיך עװישן #נד. ל. םײנכערנ, ז. װײניער, א. לעיעלעם, ײנה ראזנםעלד, ד־ר י. שיעקי, ב. ל#י־ן, יעקב נאלדשםללן, ל לערער, א. אלמי, דוד י־נםקי, א. ניםנזאן א. #נד. ׳וײ, לעיטנם ה#ט אין װ־לנע נעסײערט זײן 30-־#ריקע ליטערארישע םעטיקײט דער פוילישער שריסםשםעלער אין ײ1לי1יםס םשעםלאװ י#נק#ײםקי. עס זענען 1י דער םײערוננ אײננעלאדן געװ#רן #6רשטללער סץ יידישן ליסער#סן-#8רללן אץ װילנע ש. ל. 1יםר#ן אין זלםן רײזען. דער #6יללן ה#ס נעשיקם # װ#רעמע!#גריסינג. ץיי, עם איז שארקײםט נעװארן # ב י 1 ל, װ#ם איז נעדרוקס נעװ#רן דורך דעס דער6ינדער 8ון דריקערײ נוסעניערנ, #8ר 275 םײזנם ד#ל#ר. ,יײ אין אײניסט-נומער סון ,נײע ערעייננ״ (#רג#ן סין #נסשללדענע שול-רעםארמער) איז פ#ר- עםנםלעכם #ן #רטיקל 6ין י. ריבץ "עג[ימ#־ם־'#- ל#ג 8ין יידישן שיל-װעזן. ,ײי אין ערשם דערשינענעם דײטשן בוך סין ד״ר י. רײין: .קל״נק־נד אין ערװאקסענער (מיט #ן #נרער אינהאלס םין דעם 6ר־ער דערשינענעם אין ײדיש װערק סין זעלב־קן ממנר אינטער דעם אללנענעם נ#מען) איז ם#ר#ן # םיעעיעלער ק#ייםל װעגן קינד אין חנ־ך אין חלמוד. ,ייי #6רל#נ קלעעקץ אײ עונעטר#םן עו זעען משה נןדירם חערק. עס װערס בעברײט 1ים דרוק ד#ם בוך .מײנע הענט ה#בן ם#רנ#סן ד#ס ד#זיקע בלום־, דערניניט מים נילע #רטיקלען. יי^ אביבדור שפ־יעער, דער מחבר 6ין דער דר#מע ,אײב׳ ה#ט ס#רענדיקס # דר#מ#טישע פ#עמע. דער סייזשעט—םין מנלח רות. .ײיי װי דער ר־נער ,ם־ימ#רג;״ טײלט מים, איז דע־ לעסישער דיכםער י. רללנ־ם—# ק#:דיד#ט אײף דער נ#בל-ירעמיע. טעאטער אױ קרנםט דןס ל1יסן 6ון די ײדישע *רסיסםן סין י׳י׳ן נעמט*ןן אן עי״דעמימן כמרןןקםער. מען ס*״יס מים 6״,* װילנע, אז די ײדישע ארםיסםן 6ר1י נתביה, כאש און קאדיש זענען אגאנזשירס א1יםן מיגסער־םעזןן קײן כיקארעמס, װו זלי ײעלן א1ים״ סרעסן מיט די באקאבסע ארםיםסן, רדןס ש*ילן איגס אין יןדז, 6ר1י לערנער, קיםגער אץ זײדערמןן. ** די הכנ1ת םזן זיגמונד סורקןװ *ו דער *רעמיערע אין זײן טעןסער זענען אין 6ולן גןגג• זןל דער װאר^עװער ע1לם א1יך ןנה1יכן נאעײםנס זיך גרילםן אין מיסש*6ן מיס דעם נײעס דרןמןסישן סעןסער. ** אין כוענןס-אײרעםער 6ןלקם*סעןסער אח סןרגעקוסען די םרעפיערע 6ון ל. מלאכס ייעסע *איבערגוס״. די *יעסע װערם רעזשיסירם דורך ר זאסלןװסק/ װעלכער ש*ילס א1יך די ה1י*ס״רןלע. ** אץ יעסריקןװ איז א1יסגעסירס געװןרן דוד ■*נםקים אײנןקטער ,קןליקעם״, װןם זעגען געדרוקס געװען אין די .ליס. *לעסער*. דער פילער סון דער װןרשעױער דרןמן־• ללטעראטור .יײ- דזר ׳םירסט ק#ר#ל דא ר#ה#ן, ואר נרינ- דער 6ון #ן אינטערנ1#י#:#לער ם#נ#טשריפם .אײר#יעישע רעװי״, ה#ט זיך געװענום 1י בער• נ#רד ש#י מיט וער בקשה ער ז#ל מים#רבעםן אץ זשורנ#ל. בערנירו ש#י ה#ט אים נעענט6ערט, #ז .אײפ ער װיל וי 1ײםשרי8ט ז#ל ה#פן דער#8לנ, מוז זי נעשריבן װערן דורך ייננע און זי מוז #ט#■ קירן,די #לסע• .6רענס נישם קײן מדנונגען אץ פירבעס נישס 1ים םיט#רבעםן מענםשן, 'װ#ם זענען עלםער טין 38 י#ר. זעם, הים אײך,' װי װײם מענלעך, #6ר עלסערע מענסשן, װײל אײב זײ װעלן #רויםװױזן # שסיקל נסיה עו אײך, װעם איר נישס ק#נען אײף זױ #נפ#לן. ז#ל דער דערס#לג 8ון אײער!ײםשריסס #יהענגען 6ין דעם מים, מיט װעלכן איר װעם װ#ר6ן די ל#זיננ ,אויפן בײועם די #לע #לטע לײם*. איר מוזס זיך מ#נן # גענע- ר#ל-שם#ב 8ון יוננע לױנן. אץ װען זױ װעלן אײך #נהײבן מיך 1י #ט#;ירן, װעל איך, לנל-היחוח, ה1#ן # ם#םי6יק1#יע, #ז זױ ס#לגן םױן עבה*. שי^ אין פינסקער װײםריםישן #נרי-קילםור- אינםסיטוט װערס גענרינועס ן ק#טעדרע ס#י ײדישע לםודים. .*■י װענן זלמן רײזענם .לעקםיקן;• זענען לעעםנם #ינעדריקם #רטיקלזץ אין זשורניל .אונזער ביך״ 6ץ ק. מרםר (# גרעםערע #*ה#נולוננ׳, אין ,םןרנן־ זשורנןל״ 6ין ד*ר א. מוקװני, אין .ײדישן ם#נע' 1לןט• םין נ. זעליק#װיםש. ײי דער ב#ק#נםער ^הענרעישער נעלערסער פרן8. 1 ב י ח י 1 ת 8ױערם איעס זײן 50-טן גענירםם-ס#ג. ער איז נ#ק#נס מיט זײנע #רנעםן אין וער 1י1ל-קריטיק. ,ייי דער נ1#ל-8ןנד קןי־טןל נןטרעטט אי1ט העכער 30 מילי#ן שװעדישע קר#ן. דער *ר1#ענס דערסין װערס געסױלם אײף 5 פרעמיעס אץ הײ- יןר װעס עס נןפרעםן ו הןינן פילי#ו קר#ז• שי^ עום ענגלישן שרײבער ה. ג. װעלמ, װ#ס הןס װ טענ געסױערס זױן 60-סן נעבורםם-ם#נ. ה#נן זיך נעװענרעס #קולסיםסישע קרײזלעך, ער ז#ל זיך #רויסזןנן װעגן דער 1יקינ8ם 8ין דעם #קײסיזם. װעלם ר#ס נעענטםערט, #ז דער #קולטיזם הןם ס#ר זיך # גרייםע 1יקינ8ס. אץ דעפ ןקילםיים לינן נײע מ־,1רים סון דערקענען די מענפשלעכע נשסה אין וי נײע 6יזיק. װעלפ #רבעט אי1ט אינער # ר#מ#ן, װ#ס װעט זיך נ#שעםםיקן מיטן אײנ6לים 8ון יענער װעלט אײף אונזער דןזײן. ייז דער קןמיבעס 1י נ#ערן דעם #נדעקען 8ין י#ן קןסירןװ״טשן ה#ט זיך נעװענדעס מיס #ן אײ6רוף 1י #לע יײלישע אי;סטיםי1יעפ א״נעין־ד- נען ןק#דעמיעם 1ים ןנוענק םון ק#ס*ר#װיםשן אין ז#מלען נעלס אויף #פעיקוישן ד#ס הײז, אין װעלכן קוסירןװיםש ה#ס לעעםנס געװײנם אין נעטטןר![, •די וןרם אײנװןרדנען *ן ן*רו-#רס #8ר יוילישע שרױנער. נענן דעם הײז, װ#ס נעסינט זיך אין די סןטוץ, װעם זיך אײך נעסינען דער קבר 6ון ק#ם- *ךןוייםשן. אי^ נ6חלי גרןס, דער נ#ק#נטער יידישער #מעריק#נער דיכטער, איז #רײסנע#8רן א1יף # רײזע קײן *ױרןיע. מיר הןכן #1קומען װ ערשסע דריי נומערן