Literarishe bleter · 1926-09-17 · 124 (17.9.1926) · p. Seite 623

623 ליטערארישע בלעטער 124 זא ה * ״מײבע ליבע .אײניקלעך״, די ,״יינגע היםםןדיקער״ נים דאנק ס>ר דער (ורײבסיעכער װידמינג״. ס׳זעעם זיך אין בקר1ב ערשײנם ,מײן שסענדער״ רעסס 2 — 6ין אלעקס*נדער ם א ר כ ** שבת, ר. 8ז״סן ה. ח. דעס ד״ר י. קר י ק הןןלסן 9 רע6ער#ט איץ די*רשעװער ייש7ר*סז-ס*י?יז א. ד. ס.: ,ישראל זאנגװיל — די סר*געדיע 6ון מןרערגעם געסן״סרוימער־. טעאטער אײ קוגסט .*■י זונםןג, דעם 12-סן ר. ח. א-ז פזיגעקינלען ד- עפעגיננ םין 8-םן עיזוומענפןןר 8ון די ײד-שע *רםיםטן *ין ײיין סיזענען נעקיסען 25 דעיעג*םן *ין * גרויסע ע*י *רםיססן *ין *1יך געםם. נ*ך דער ערעפנונג זענען *ויםנעהערט געװ*רן ב*נריםינ- נען, מ'ה*ם נעלײענס דעם 1*ריבט *ון ם'*-ז עיגע- פר*טן עי ב*טר*כטן ם*רשײדענע £ר*נן *1יסן סדר-הי1ם שטדען 6יל ברענענדיקע םר*נן *ין יידישן טע*םער-*ין *רטיסטן-לעבן. *ן *לנעמדנעם ב*ריבט *ין *■ש*זינג סון זיז*מענס*ר — *ין קוסענדיקן ניםער. *•״ דעי .םמבפי1ן-סע*טער' *ין װ*רשע ש*יים װ*ס װדטער *לץ מים נרעםערן ערפ*לנ. ד*ם ערשסע •ר*נר*ם 1ים *לץ * 6יל-נע**קטן סע*טער *ון װעט םסתמ* נדן 1יז *יבער *לע י1ם-םונים. ד*ך *יז נעװונטשן, זד ז*ין נ*עדסנם!ינרײםן ד*ם ײדסעדדיקע ■ד*נר*ם דער *מחער םרי1יר-שסײן *יז די *װײטע *1יםםירונג. נד דער ג*נעער *רעמ- קײט םין *ינזער רר*ם*סישער נר*טעםק-ליטעד*טוד ק*ן מען געסינען נענינ 6דנע ז*םן. דעי ערם*לג םין ערשסן *ר*נר*ם *יז פחײנ. *•״. *ין ניענ*ס-*דרעסער *רעםע זענען **נע- דריקס *רטיקלען װעגן דער *1ים6ירוננ פין *לסער ק*1יזנעם .דיניס,. ■׳■>״*. נןמנערנ פ*רט *װעק *1יף * לענגערע זײס קײן ל*נד*ן, װי ער װעט ש*ילן *ין דעם ד*רטיקן יידישן טע*םער. *•״, .* ז * ז ע ל״ *יז נעקיםען קדן װ*רשע *ויף עטלעבע 6*רשםע־יננען מיס * נדעם *ר*גר*ם. נ■ *ין ר*טנ6*רב*נד ה*ם מען נישס ל*נג ס*רעסנם'עכט * ק*נקירם *ויף * ם*לקס-דר*מע- זים ק*נקירס זענען זינעשיקס געװ*רן 140 דר*מעם• זװישן די מחנרים זענען י* 45 *1-ערן, 13 *ר- נעםער, 12 לערער, יי *יבעריקע — 1**מסע, *רפיםטן, סטודענטן. קדן *דן דר*מע ה*ס די *רעמ- יע נישם ב*קימען. 22 דר*מעם זעגען 1*שטיפס נעװ*רן *ויםזישטעלן *ין טע*טער. עװ״ *ין ,ם*װרעמענניע ז**יםקי״ (ם*ריז) * ז *פגעדריקם זים ערשטן מ*ל * םראנעדיע פין ל. *נדרעיעױ ,שמשון *ין קײסן״, נעשריגן *ין 1916. די קריס-ק *נערקענם די ד*זיקע סר*נעדיע *ים ד*ס זדטיקסטע װערק 6ון *נדרעיעװן. ן* מעןו(׳ טש**לין גרײס זיך *וים. זיפירן די ר*ל םון בריםםיםן *ין 6ילם ,כריםסיסעס לענן׳, *ינסזענױירט לויםן װערק פון דז*װ*ננ- ■*•יני. די ר*ל 6ון דער ם*ד*ננע װעס *וי66ירן די ב*רימסע סילם-*רטיסםין ר. מעלער. ר א נ י אר װאס קל1יבן מאטעריאל *• ד<ד געשיכטא םין דאר ןלסאי ײדיששר ליסשראסיר. * וױןנוזין הןס סאראנדיקס ןן נײשם רןמ*ן ״עװ*״. נחום ש ס י ף ה$ם נןקוימען $ן אױס• סראג איכערנמענן א1יף ײדיש רעס בעזענן״ ק$רעקס 6ון ר$סנסארנ>נד. אין נוק*רעשס איז דערשינען דער ערשטער נרמער ״ס ס ו ד ע נ ס ןיס ר י נ י נ ע״׳ $רגאן 6ין דער ר*דיק$לער יידישער ססידענסן״גרייע .י. ל. ■יז״• רגיאל סשארני נרילס זום רררק א ניך .רער נײער לעבנסשסײגער אין ס$װעס• רוסלאנד״ (ד$ס שםעטל, די קןלןניע, ד$ס יידישע געריכס, די נילע ער1יו1ג׳ די נײע ליטערןןםיר א.א.). ד$ס ר1כ ארסיקלען זענען געװען •ובליקירס אין ,סןןג״, .״!יקינפט״ א. א. די ביכלעך יעלסערן״כיבליןטעק״׳ װןם עס גיס *ר1יס ם*רל#ג ,קינד״ אין בערלין הןבן גררים ער6ןלג. אץ ניי״יןרקער ימרײע *רבעםער שסימע־ איז!■געדרוקס *ן *רסיקל װעגן די ערשסע *װיל בינלעך פין י. דינין. ,**י אין 6*רל*ג ,די װעלס״ ערשללנם * ביך םון יעקב ■*ס — ,1ינדיססן״׳ * ,1יך געשיכסן גע״ קליבן און געלײםערס די דןזיקע הערלעכע געשיבסן װעגן ישרםע בוגדיסםן איעער די שסעס אין שסעס״ לעך סון י1ילן און ליסע*. ם׳איז ערשינען *ין ס*י6*ב .ןריענס״ דער לעזסער (4*סער ב*נד) 6ון װל. סס. ר לל ס ן נ ם ס ״י1יערן״, ײדיש שלמה רןזענבערג. דער פארליג יןריעגם״ גרײס עים רריק 4 בענד אױסדערװלילסע װערק סוי א. ם ש ע כ ן װ, ײדיש מ. נלידין. אין רי ערביראש״השנה נומערן סון .הײבס״ און יװ*רשאװער עקםירעס״ זענען ןיגעדריקס אײ בערזיכסן װעגן ײדישן 1יך אץ 6*רג*נגענעס יןר• ס׳איז ערשינען ״ביכער<דעס״׳ עללסשריסם נעװידמעס דעס ײדישן כוך, ירײסגעגעען רורך ,קולסיר״ליגע״, װןרשע אין פראגקרײך עקזיסטירס $ סירילן 6ון ליסעריסן, װעלכע הןבן אבםײל גענומען אץ דער װעלם״םלחפה. דער דןזיקער ס*ריין הןס איצם *רױסבעבעבן אץ צ וענדער ין *נסןלןגיע סין שריססשסעלער און ליסער*םן׳ װןם זעבען געהרגעס געװןרן אין דער סלחפה. 1עת דער מלחפה זענען אץ אילן םרינקרײך אוםגעקומען 491 ליסעראסן. .**י די שסןם״םןרװאלסוננ אין םרינקפורם בײם מײן הןם בישסיםם 10 ם1יזנס מארק $לס ירעמיע סאר שרי&סשסעלער אוי6ן נןמען 6ין געםע. די ירעסענדעגסן זענעךםןמאס םין, גערהירר ה1ייסמאן׳ רילקע און װערסל. .*■י װי ביװוםם״ זעגען די שריססן 6ון סעסי- נ*ר 8*ר ײדישער געשיכטע יױנגער היםסןריקער״ נעװידמעס *דעס זײדן סון דער מןדערנער ײדישער געשיכסע״6ןרשונג, שפעץ דובגןװ״. ש. דובנןד הןס זוגעשיקס דער רעד*קציע .די װעלםנעשיכםע 8ון ײדישן *ןלק״ (אץ דללםש> מיס ין או*סשרי6ס: כ ליטעראטור .***■ ש 5 ו ם * ש *ױ נ*ך * הססקה םין הזננשר * י*ר גזקימען זי6*רן ק?ין װ*רשז■ רער ב״״יסטער ענגלישער דיכטער ר• ק י * ל י נ ג ה*ס *ק * רעדע דערקלערם, *ז פין *לע שרײבער *ון דיכטער, װעלנע ה*נן נעלענט 16? פ*ר זװײ סויזנם י*ר ק*ן פען *ויסדעכענען בלייז ן םױן, װעלנע זענען **רנליזן *יםשסערנלעך *ין װןס זײער השועה דויערט נןך עד-הי1ם. די ,ניי. יןרקער סולפס׳ ה*ס *רויסגעשיקש *נפרןגן זו די נרעםסע ליסערןרישע קריטיקער *ין 6ין די ענט6ערט ד,*ם זיך נןקומען *ז* סין רשימה: שעקםייר, ד*נ. סע, ה*פער, װירגיל, ז*לז*ק, סערװונסעס, נעםע, מ*ליער, *ל*ס*ן, דיקענם, װ*יסער *ון םילס*ן. די נרעםסע ז*ל שםימען ה*ס געה*ם שעקספיר. *ינס?יסערןרישן *לס*נ*ך .* י ק ר * י - נ ע ״ (קיעװ), זונויפ^עשסעלם דורך * *ם*זי*זיע סון ײדישע שרײ1ער *ין *וקר*ינע, זענען נ*םװליקס 1. *. ד. װ*לקענשטײן, *.'םע6ער, *. קייניס, ל• קװיסק*, ךער נסחר, נ. לורי*, נ. םליזקי *. *. .■*• ס*קס נר*דס -דוד ראונני״ דרוקט זיך *יזס *ין הפשכים *ויף *ויליש *ין װ*רשעװער .נ*ש •שענל*נד-, *ין דער ירושליםער נ*1י*נ*ל-נינלי*סעק *ױ *נגעקוםען * בריװ נעשרינן *ללננהןנסיק 6ין ל. נ. ם * ל ס ס * י *ין מעיץ 1901 1ים 1>ר ניקןל*" 11 מיס * םעמןרןנדום װעגן רער לןנע 6ץ ריסישן סןלק. .*ור ס'*ױ *יזס געװןרן נ יןר זינס סי*ױ גע- גוײנדעם געװןרן דער ס*רל*ג .שיל *ון ביך׳ *ין טןסקװע■ **״ מןרסעל פרעװן, דער בןװוססער 6ר*נז1י. זישער רןמןניסט הןם למסגס *רייסנעגענן ן ר*ס*ן .*יך *ון זלין געליבסע׳, װ*ס די ה1י*ם-העלדין *יז * ײדישע *רסיסםן. דןסניך *ױ 6*רק1יסס *ין הינ- וערסער טוױנםער עקז. .*■י ס׳*יז דערשינען *ין 6ר*גזױזיש * ר*ם*ן ,* נ ש ל 1 ם׳, װןס שילדערס דעס קומף זװיש1 דודן *ין זללן זון. *■״ ש ל 1 ם * ש ם .קידוש השם״ דערשײנט *יננינן *ין * העברעישער ״ינערזעזינג 6ין ה. ײבין *ץ 6*רל*נ .ד1יר״. *״״ נילינ דעס סנ-םן יןרעײס 6ין ש ס ע 1 ן ם ר י נ יענען *ץ *ליניקע נײסיננען *■נעדרוקם *רםיקלען װעגן דעם דיכסער. **״_ די *רנענםינער ,וועסוי *ױ ש1ין * סוזזזק *ו דריקן *ין המשנים *ינעריזמונגען, װןס זענען ש1ין י*נג דן *ין ן ניך-פ*רם. יענסנס דדיקס ,די *רעסע״ ן ,ש**נל-נללע• ז*ך בןלעסלוװ ■ ר י ס — .די קר1ץ סין מנריס״, עיבערנעזעזט פין ע. נ. פרענק. .*•> די דיכםערין קןדיו סןיןדןװםק* *ױ *ר1יסנע*ןרן קלין ■*ריז **״ פןקס עריק*יז ן*נע6ןרן *1יף עס- יענע תדשיס קלין ענניןנר. ער װעס בןױנן די גרוישע נ-נליןסעקן *ין לןנדןן *ון *קס6*רד, ײי