Literarishe bleter · 1926-07-16 · 115 (16.7.1926) · p. Seite 475

ליטערארישע בלעטער 115 .־וא י 47 כ ר א נ י ה ״סאײשעכנע״ שזלן ם#י- ײדישע קינדער אין ײדישע שיין. די סא־־"א**טינג ה*ט אייך נ?זש״?סן *י שיקן א דע*עגאציע, ײ$ס זאל איבערגענן דעם בי״ד״נגם מיניםטעריים די סןודערינגען. ׳*•*׳ שבת, דעם 19 ײנ*, איז אין לאדז פאי־גע- קימען דער 10-יןןדיקער ײנילײ םין דער 1־טעיי ײדישער £אלקס שיל אײסן נ$מען סין ײ. מעדעם. דעי זןן״ איז געייען יום-סיבדיק דעקןןײרט. ח־ סאז נזןנסקי האט געע£נט די סדערונג. י דער עולפ האט אויםנענימען מיט בזןגדםטערינג די דירכמןן־־שירנדיקע קינדער נראש מיסן שו״-כןןי. ני דער סדערינג זענען געקימען סןןרשטײער סץ שטאס רןןט, סין שי״ אינססעקטןן־יווט, £ץ צ. ש. ןן., .נינד״. .קי״טיר אמט• א. אנד. עס איז *נגעיימען געײאיין א רעזן\ ״יביע בניגע די רעכט םין דער ײדישיײעיטלעכעי• שיר,, ײעיכע איז אינערגעשיקט גע-יארן צלס נ'י דונגס׳מיניםטערײם. .*ויי די רימענישע אקאדעמיע הןןט געגעבן א סדי״ סין 100,000 *ד דעם ײדיש ײמענישן פי״א ־אנ טיקטין םאר זײן *יערטער־בוך סץ דער רימע נישער שסראך, רעלכע איז *נערקענס אלס בעסטעײ אין דעם 6אך. מיר אײבעםן, ײי מ׳זעט, אפילי סאי די רימענערן *יי דער ראט פץ דער עטנאגראם־שער געזע־- שאםט אין קיעװ, װאם סןןרשט או־ס דעם ־יעבנם שטדגער פין אלע סעלקער אין ריס״אנד, האט זיך לעצטנס פארינטעריסירט מיט דע" סײ״ישעי־ אין ײדישער עטנאגראםיע אץ נאשלאםן צי גי־ינדן צ• דעס צריעק ספעציעלע סעקציעכ. די טעג אײ בד דער געזעישאםט סארגעקימען א באראטיגג מישן אנטדל םון ײדישע קילטיר סוער. ׳ײי*- די סאר-יאלטונג סון דער קינדער סאנאטאריע אין מיעדזעשין האט אײנגעלאדן די םארשטײער סץ דער ײדישער סרעסע אין ײארשע צי באקעבען זײ מיט דער אדגריכטובג םין דעם װיכטיקן א:שטאלטןי ־אומ*׳ די ביבליאטעק־נ1ארײא*טינג סץ ר א ד י ן בעט םארעםנטלען דאס בריײ״ *ועגן דעם שענדלעכן טאט מצד די ישיכה׳לדט: ״בײ אינז האט עקזיססירט זײט יאר 1918 א ביב. ־יאסעק, ױעלכע איז גןשאםן געייארן דירך פיל מי אין מסירתי-גםש םין אדגיקן חברים אין םובםידירט 6ץ %<קאםא״. איגזןר ביבלי*טעק האט םארמאגט לערך 0ס8 עקז. צים גרעסטן טײל קלאםישע װערק, נת׳יכם אי־יך אלטן יקר מציאיתן. זונסאג, דעם 27-טן ױני, האט אינזןר שטעטי אײםגעציטערט םץ שרעקלעכן בארבארישן 6א־: די 2 שעבק, װו;ס האבן זיך גןםינען די ביכער, זעבען אײםגעריסן אין אין זד האט געם<לט דיגאנצע ניכ?ר. לויט דער סאליצדאישזר אייסםארשונג, האט זיך ארײסגעײיזן, אז די ביכער ז<נ*ן סארברענט ג, װארן אין די אײיזבם םץ ,ישיבת *חםץ חיים־׳ אץ עס איז צוזאמענגןשטןלס געװארן א פראטאקאל ק;גן דום משגיח 6ון ישיבה לײזער קאםלאן, ײאם אונ טער זיין רשית געסינם זיך די ישיבה, ײי אײך קןגן שמש 6ץ דער ישיבה, ײעלכער האט מיט אדניקע ישיבה-בחורימ געברענס די ביכןר. די ביכער האס מען ארײסגןריסן סץ די בעגדער אץ די בןבדזר האט מען ארדגגעײארסןאין נית כםא. מיר װןנדן ז״ך צו דער גאנצער ײרישזד געז<לשאםט מיט דער ביטע אונז העלםן אײםבײען אונזער קולטור־ אנשטאלט, װעלכער איז דאס אדנציקע ליכס-װינקל אץ אינז*ר שטעכל דורך שענקען ביכער צו דעב צװעק־. רןדמקציע ״מיטגלידער מ- זילבורג / נחמן מײזיל לידער: ב. אליצקי, מרים אולינאװער, ש. זאראמב, ר. יאקובאײיסש, ת. ל. 6יקס, רחל ה. קארן, א. ב. שטענצע״{ ארםיקלען: בעל־דמיץ, ד״ר א. גליקםמאן, משה גראס, ד״ר מ. ײדנרדך, י. ליכטענשטיין, א. מארעװסקי, י. מ. נדמאן, ש. ל. קאייע, לעא קעניג, ד״ר י. שיפעי״. אין 6ישער 6ארלאג—בערלין—איז דערשינען א נדער באנד 6ץ א. שניצלער ״שרײס-נאװעלך. משה נאדיר האט איבערגענעבן דעם 6א!־ לאג ב. קלעצקץ די רעכט צו דריקן א*ע זדנע װערק. אין דער ערששער רײ ײעלן זיך דריקן נדע װערק אין אזעלכע, ױאס זענען נאך נישטא אין א בוך £ארם. ׳איא- דער בארימטער רוסישער זינגער 6. שאליא םין האט םארע£נטלעכט אין ״ענינגראד זדן אײטא ביאגראסיע. ׳י**׳ דאס .שליסיעליכם נוך״, ײאס ײערט ארי־יס געגעבן אין נױ־יארק דורך א םסעציעלן קאמיטעט. ־עיט םאיעבדיקס אין זאץ. דאס בוך םאימאגט אן א שיעיר ערשט־ק-יאסיק מאטעריאל. ׳** י. נאבעלס דערצדיײגגען זענען איבע־י געזעצש אײף יידיש דירך גיסל מײזיל. דאס ביך ײעט דערשדנען אינגיכן אין ױאי־שע. ׳ימאי־ ש. דובנאװם ,״ײדישע געשיכסע• דערשדגס אין יידישער איבערזעצונג אין 6אר־אג .קו״טיר- ליגע־. טעאטער ארז קרנםט ׳ײי*׳ ױלױם ארלער, װעלכער איז געקומען קדן סײלן נאך עט״עכע יאר שסילן אין אכיעריקע, װעט איבגיכן א״ייםשרעטן אץ ײאײשע אין א קלאםישןי רעסערסואר. ױלױס אדלער װיל א״יס&ירן ערנסט טא״ לערם דראמע *ד״ר הינקענמאך. ׳מיא׳ דער ײארשעװער .םקאלא״ סעאטער גרדט איצט צום אוי66ירן א אריגינעלע קאמעדיע ״רעדאק• טאר קאששקע״ 6ץ ל. האכשסײן. ** אין קאמיבסקי־סעאסער גײס איצט די קא מעדיע .א ײײכ אײף ראטעם״. ׳יי*׳ אין דעם נד-געגרינדסן סײלישן טעאטער ,טעאםער ניעזאלעזשני־ ןדירעקציע צעלמדסטערי איז אײםגעסירס געודארן אין סיייליש שלים אשס י *גאט סץ נקמה״ (רעזשי מארק ארנשטדן). ׳ייי^ די קאלעקטײיע קינסט־אײסשסעלונג בד דער ײדישער קונםם-געזעלשאםס אין װארשע, ײע״כע ציזלס 2 7 ארבעטן 6ץ 13 קינססלער, האס םארינסע- ריםירט דעס כרדסן ע1לם באזוכער. ׳׳•*׳ אידא קאמינסקא און זיגמונט טירקאװ םא־״־ ענדיקן איצס זײער דער6א״גרײכן שורנע איבער װא־ לץ אץ גאליציע אץ נעמען איכער סץ 1 אקטאבער די ״לדסונג §ון קאמינסקיס טעאטער אין ײארשע. זײישםעלן צוגײף אן אנםאמבל 6ץ די כעסטע ײדישע ארסיסטן אין סײלן אץ גרלדטן ציי א אינסע־ רעסאנסן רעסערטואר. ־*ייי נ. אראנםאן, דער בארימסער סקולישאר, האס אײסגעשסעלם זײנע ארבעסן אין *אריז. די אױסשטעײנג האט געהאט א גיסן אײםנעס. קוד־יטור ׳יײ• מיטװאך, דעם 30 ױני, האט רי םארײאל״ טוגג פון ײדישן ליסעראסן׳ אץ זשירנאליםטן 6ארדן אין ױארשע אײף איר זיצונג אײנשסימיק נאש-אסן אוגסערשטיצן די אקציע 6ץ דער י. ש. א., דאס הדםט סאדערן סון דער רעגירונג: 1)סובסידירן אלע ײדיש-װעלסלעכע שולן, געבן זד מינף 6ילע ע6נסלעכע רעכט, םארײאנדלען אלע ללטעראטור אין ענגלאנד אץ אין אמעריקע ריערם כבארק גערעדט װעגן א נײעם ענגלישן דראמאסורג :אעל קאװאז־ד, ־יאס םארםונקלם מיש זײן טא• 5אנט די בארימסע נעמען 6ון שאו און גאלסװארטץ אץ פארלאב ״ מ נ 1 ר ה ״ אין װין איז נאר ײץס ארײם 6ץ דרוק אין א גײער אײ£לאגע דאס ג־ײסע װערק ^ער1ך דשלם*, װאס זײן נרײסע ־ערס 6אר רער ײדישער פארשונג איז א״געמײן :אקאנם. מאק-ם נארד1יס אלמנה ארבעט איצט א-יף דער ניאגראםיע £ץ מאקס נארדײ, װאם װעט ז*ך בעיקר שסיצן אײף זײנע כריװ. דאס װערק ױעט ךעישדנען אין םראנצייזיש אין אין העברעיש. 6אר אינזערע צי1ניססן בלדבס קײן אבלער עצה נישט, כ־ידן אויסצו״ערנען זיך פראנצײזיש אדער—העברערש. אין נױ־יארק איז דערשינען דער צײײמעי;ידער 6ון צװײ-מאנאטלעכן זשורנא״ .אונזערי : ו ך ״. אין בוך זענען סארטרעטן אברהם רײזען, י־־אש, מ. כאסין״ א. לוצקי, א. לעיעלעס, א. ראבאי, נ. :. מינקאװ, ב. גלאזמאן אץ אנד. ש ל 1 ם א ש ס א ערעםערע דערצדלונג ״דער בשוף-שטאש״ דרוקם זיך איצט אין המשכים אין ,הדגט״. ל. א ל י צ ק י, דער מחבר £ץ ״אין א א־׳פירס שטעסל/ האס איצם אײסגעזעצס א כאנד נא- -?ײן, װעלכע ױעלן אינגיכן דערשײנען אין װארשע. סאנאאיט איססראסיס ראמאן ״קיי יא קיראלינא״ (ײדיש מארק ראקאװםקי) איז שײן ***סגעזעצט און אינגיכן װעט ער דערשײגען. דאס א*ז דאס ערשסע װערק 6ון איסטראשין *ין דדיש. דעם 5-סן אײגוסס (ב״ה אב) ײערס א ח ד ־ ה ע פ (אשר גינצכורב) אלט 70 יאר. דער יאלעס• כ*:ער שריםםשסעלער-6ארײן מאכס ד״כנװ/ נו םדערן דעס געבורסס טאג. דער באקאנסער העברעישער שרי6טשסעלער אין פארשער חייס יחיאל בארנשםײן האס איזט ארײסגעלאזש שעקססירם ״האמ״עסי אין הע:־עישן איבערגעזעצס 6ץ ענגליש מיסאארײנ£יר אץ הערײ/. אײף דער איבערזעציגג האס ח. י. בארנ- טכ־ין געארבעם א רד יארן. װי מ׳גים איבער, איז מעגלעך, אז דער דל־-־ש׳דרישער שריססשסעלער עמיל לודװיק לא־ הײ־יאר באקימען דעם ליסערארישן נאבל-סריז סא־ זײן בוך װעגן קדזער װילהעלם דעם צמײםן. דער בארימטעי דיכםער ראבינדרא־ : א ש ם א ג א ר האס לעצסנם באזוכם װין, 6ון דארט 5א־ט ער קײן סראג• .*ך שאול סשערניכאװסקי באזוכס איצס א רײ גרללערע שטעס אין סײלן, װו ער סרעס ארײס מיס יע־עיאסן אץ לידער. **י דאס זאמלביך ,װארשעװער שריסםן״, ױאס ׳יע־ס ארײםגעגעבן פץ ליסעראסן-קליב בײם 6ארײן ג* ײדישע ליסעראסן און זשורנאליסטן אין ײארשע ״ע. שײן אין די גאענסססע װאכן דערשײנן. דאם :ד ־*עס האלסן כײ 50 דרוקבײגן אץ עם װעט זיך ייז אים באסײליקן א גרײסע צ^ל יידישע שרײבער אדיאסע. מיס דראמעס װעלן זײן םארסרעםן: י5'־ אש, מ. בראדערזאן, א. קאציזנעו מים נאװעלן: *• •־יצקי, ש. גילבערס, ע1זר װארשאװסקי, א. זאק, טריבק, י. מאםםבײס, ה. ד. נאמבערג, ז. םעגא• ״ו־* כש׳ י. סערלע, א. מ. 6וקס; גרעםערע סאעמען:?*״ ע מאלאדאװםקי, סרץ מארקיש, אהרן צײטלין, נז~ קילבאק, י1סף קירמאן, מלך ראװיסש; קלענערע