Literarishe bleter · 1926-06-25 · 112 (25.6.1926) · p. Seite 427

427 ליטערארישע בלעטער 112 זא װןרק, און פון פיל אנדןרן קלזזםישן ■וילי©ן װערק• טעאט־״ר אװ קרנסט ארן ארעם אלז אױםגעפ-רס נןװארן אויף יידיש די באװוכטן ןזיןרן .זשידןןדקא׳. די אויםםררוננ ד.$ןם ארױםגןרוםן א גרויםן אינשע־ רעם בײ די יידישן םאםן אין אדעם דער ם$ןםקװןר םלובהשןר ײדישןר טןאטער, װאם גאסטרןןל־רם *צינר און קיןװ, םירט אינגיבן אױף א םיןםן םון א. ײ ן װ * י א ר ק ן, נןשריבן םםןאיןל םארן טןאטער א. נ. שינדל אדןר דןר חדר םון צןנטער. דאם אלז א סאשיריש ׳בילר, װאס שםילט זלך אם אלן 1920 אין א גיןנן־ןיששןטל. די הויםש ראל װןט שםללן םיבאעלם אדער נאלדבלאש■ .*ד םאנטאג, דעם א2-טן ה. ה. אינאװנט, קוםט־םא־ אין טןאטןר .נא־אשטשי׳—װארשע אן ןרןיאװנט םון דעם ןלםםט( לדישן א־- טלסט יולױש אסקאד. קויד־יטור א־ן אטןדיקע האש זיך גענר־נרט א ײדישןד לערער״םארבאנד. ב־ז א־צט האבן עקזיםטלרט קלײנן םארײנען םון םא־שידענן שאטלרוננען. דער דאז־קןר אײנהײטלעכער םארבאנד, װאם נןםט ארײן די לערןײ םון איבןר ה-נדןרט ײדישן שולן און שטעלט םא־ זלך א חון רײן םדאםןםיאנעלן צילן אױך קולטור״דןרציערישן, װןט נןװ־ס שםילן א נרױםן ראל אין דןר װילטעדעד אנשװיקלוננ םון דןר ידישער קולטור אין אםןרלקן■ די 4 קלאם־קן ײ־לשן םאלקםישול װארשע וקא־םןליצקן 29) האט דעם 12<טן ױנל אײנגןארדנם א־ן ,םקאלא׳-טןאטער א םײ־ ןרלעבן םױם-םארװײלונג. די שללןר םון דער לאדזןר באדא• באװ שול האבן אולםנןםלרט אין לאדז אין נרויםן .םילהארםאנין׳ * זאל דאם באקאנטן םאלקם-שט־ק ,םבלדח ױםף׳ אלן דןר באאר־ בעםוננ םון ט. װלנרײך■ םאר דןר םארשטע• לוננ האם קאנאן נןהאלטן א רןםןראט. די םארשטןלוננ האט גרױס ע־םאלנ. םון באראנאװיטש טײלט םןן אונז טלט: צו דןר הלגןר ליטןרארלשער גןזעלשאםט האם זלר גןװןנדט א נןװיםער ד׳ר םאגןל• זא;, טןן זאל אים אײנארדעגןן א רעםןדאט אױף א כןקםו״לן טןםן, אזױװל די םאד- װאלםונג איז נעװאר געװאח• *ז ײינטןח ניז■ טןן .ד*ר םאנןלזאן׳ באהאלט זלך נישט קײן אנרערןד װי לאן קראנןנבערג, װעלבער האט זלך טדףןר־ק באקאנט געםאבם אין זײן צײט אלן ,װילנן, האט דל שאדװאלכוננ באשלאםן דןם רעםעראט נישט אלנצואררנןן• דןדאקציעיפיטגלידער מ• זילבורג / נחמן מײזיל כ ר א נ י לן .^• דל אױםלאנע םון עםיל לודװיקם בוך װןנן װללהןלם דעם צװרטן איז שוין איצט ארױם אריבער 100 םויזנט עקזןםםלארן, — ארעקארד ציםןר אםילו םאר די דײםשע םארלאנ״םאדהעלטגישן אנהולב םאי איז אלן אקלײן ה״םזםאניש שםעםל םאלענץ םאדנעקוטען אםללןרוננ, װןל• כן דעדםאנם ד■ צײטן םון םיטלאלטןר. אויםן קאגםםיטוציע - םלאץ האט דןר קאטױללשע־ ביםקום, נאכן אםריבםן אחםילה, א־ננהןנטיק םארברןנט אםאםן .אםלקורםישן־ ביכער. װי די װןרק םון בלאסקא איבאניןם א. א• א־נם ױני-ביך ,דןר ד,אטער'(קא מוניםםישער חודש-זשורנאל) איז צ• א ארײף ש. נ א ד י נ ע ד — םשיחם חיל (דערצײלונג)׳ ב ג ל א ז ט א ן - ם״נטערם (ראפאן), ש ב נ א ע• ש ט ײ ן—אברהם רײוען א. א. םא־אן אויך אן ארטיקל םין ם לןװיטאן װענןדןר נין־ רדישןר שול אין םאװעט אוקראינע• ןרשינען דןר אםריל־ניםער םון באר- קאװןר .דל רויםן װןלט׳ (םאליטיש• גןזןלשאםטלןבער, ליטערא,־יש<קלנםשלןרלשען און װיםנשאםטלעכער זשורנאל). אין העםט■• דערצילוננען אין לידןר םין ל. רןזנלק. ל. קװלטקא, ם. קאהאן, ם. שאםידא. עחר װאר• שאװםקל, דבורה באראל. י. טלטלטאן, י. יאםן. ם. אדאנםקל, ם. קיםןר, ם. אדלצקי, ם. לןװיי טאן, עקאנאםלסט, ב םינקל, ב. םאדינםקל, י. דאברושלן. ד. װאלקאװ, ע. ראםין א. א. אין םארלאנ ח. ב ז ש א ו א דןישינןן דל םענ צװי בלבער םון א ב ײ ה ם ז א ק — .אונםןר הײטלשן היםלןן׳ (םיןםע אין דרײ אקםן) און .שטאטיקאשכארן׳ (ללרןר)• רי ײדל*ן שו ל-ארנאני זא צי ע אלן םױלן האט צי א ב ר ה ם ד י ז ע נ ס 50• יןרלקן ױבילײ ארויםגןלאזט א בלןםל װענן דער ײדלשע־ ליטעראטוד און שול. .*א• דןר אדןםןד שםאט-ראם האם בא• שלאםן אנצורוםן םיאםאיןדןװןר נאם או־םן נאטען 6ון ש ל ו ם ע ל י ב ם און דאלניצקןר- אולפן נאםןן םון אלװאן םראנקא. .^■ד ם׳איז שױן ןרשינןן אלן םארלאג ב קלןצקין .לאנדוי־ביך׳ (שרלםטןםין ידישן װיםנשאםטלעבן אינםםיט.). ראכ ביך האם א אלם- םאזאנטן אויםזןן. ם׳זענען םארנןשטןלט ײדל שע אק דײםשע פילאלאגן, לישעראםוד״הים- טא־לקןר אין םאלקלארלסטן. אזא בוך איז פון דןי צײט םון ש. נלנןים ם נ ק ם׳ (װאס אלז דןרשינןן אין קלןצקלףםארלאג 1912) נאך אלן רער ״רישןר ליטעראטור נלשט ערשל• נןן. ד׳ר םאקס װױנריבן קוםט אן אםתעד ײשר- בח׳ אולך דער װללנער דרוקןרי ב קלןצקין םיםן פארװאלטןר ח׳ לוסף קאםענםאבער בראש קיטט א הארציקן דאנק פאר דןר זארנפןלטיקער אױסשטאםוננ. רןם 10-טן ה ח. איז >.ין טיפן ןל• טער נעשטארבן אלן פאריז װלאריםלאװ טלצ• קןװיטש, א װן פון באריםטן םױלישן םאןט אדאג םלצקעװיטש. ער אלז גןװען דןר גרינ• דער אין אײגנםלםןר םון א פארלאנ אין םארלז, אלן װןלכן ד׳האם א־ולםנןנןבן םן־ןרן װןרק װענן פױלן, צװלשן אנדערן אולך א פדאנצוי- זלשע אלבןרזןצונג פין זײן גרויםן םאטןרם ליטעראטור בדי צו דןרנאנצן דל װןרק םין ד ו ד פ י ש ם א ן, טרעט צו זין אלםנה לילי פ- שםאן ארויםצונןבן אלן זירנן בריװ אין א .אזונדערן באנד. זי בעט אלן פרײנם אזן ״קאנםן פונם םאדשטארבענןם, זיי יאלן *י׳ ע ־; די בר־װ, װאס ראבן אװעלבן ןם איז ל־ ־יע-אדישן װןרם- די בריװ װעט זי נאבן *■ םנוצן צורלקשיקן םים דאנק. איר אדרןם: .״;:9 ס>|5וח11ס2סז6|- .11/ ,חפחזגצוז7) ..1 .1זת9!סק .3יו\523ז0//י ^י דער ראםאן פון ל. דרײקורם .קוליםן׳ ע-שײנם די םענ אין פארלאנ פון ח. בזשאזא- א-ן ראםאן זןיט נןשילדערם א םאדערנןר יל-שער אלנםןלינענט און זינן אלבןרלןבוננןן א- דןר הײנשיקער יידישער װעלם. דןרחויםם װ־רן באשריבן דל קוללםן פו, ילדלשן שןאשןר, װ■ אויך די קוליםן פון רער הינםןר״ערדישער פאליטישער ארבןט. ** איןא נןשפדןך םיט א צײטונגם־טיט• א-בןםןר האם ריבארר בער האפםאן דןר בחבד פון .יעקבם חלום׳ דןרצײלם: ,פון זינם א ך האב אנגעשריבן ,יעקבם חלום״ האב איך ג אך קײן נײן זאבן נישם אננןשריבן. .יעקבם חרום׳ האב איך פאדטראכט, װי א אראלאנ צו א גאנצ; צלקל זאכן אונםןרן נאטןן■ .די גן• ש-בםע פון דוד הםלך׳, — א טרילאנלע: .דוד א־ן גלות׳. .דוד הםלך׳ און .דודם םױם׳. ,יעקבס חלום׳ — דןם םראלאנ צוס ציקל,— ח*ב א ך פארןנדיקט אין 1915. איך האב נןחאם בדעה צו דרוקן עס צוזאםןן םי• דןר נאנצןר םרילאנין אבןר זרטיקע סבות האבן נןענדעײם םײן באשלום. אין 1918 איז דער• שינןן .יעקבם חלום׳, און די טריל׳זנין לאזט נאך אויף דך װארשן. אבער איצם, נאך *חפםקה םון אכט יא.־, ארבןט איך פלײםיק א״ף צו פארענדיקן די טדילאנין. דל ארבןם נןכט בלל סיר אלצט צו םײן נאנצן צײט איןפארלאגש.שרןבערק (װארשעז נד־ם״זלך איצם צום דרזק א נ י י ע א ו י ם נ א ב ע פון אלע יעקב דינעזאנם ל, ־ק. דל אױסנאבן װןרם פונםנײ איבןרנן■ קי־,ם און קאגםראלירט. אלן דןר ןרששןר רײ -,יין ןרשײנען דל באריספן ראםאנןן: .־ אחבים והנעיםים אדןר דער שװארצןר ׳,׳■ ׳;רםאנםשיק׳, .אבן ננף ארןר א שםײן אלן ־' און .יאםןלע׳, .העדשןלע׳, װןלרן זענען - לאנג נ שטא אױפן ביכער-םארק. חוץ דעס ־,; ןרשינןן א רד דערצױלוננןן, װאם יעקב ד״■:יאן האם אלײן פאר זײן םױם *וגןנרײש צי דרוק. אלן דןר אױםנאבן קוםןן אױך ׳>' '( אינלקע ראסאנען, װאם זענןן נןבל בן נ, י• דינןזאן אלן םאנוםקרישט. נליך םלם ד ןרשםן בןנדןר װןם אויך ארוים א באנד *'•ייקלןן און זברונוח װעגן יעקב דלגןזאן. אין י'. ־ אויםנאבע, װאס אלז אױםגןרןכנט אין 11 12 בןנדןר, װעם אויך ארדן רן,־ נרדםער : ־ אוצד פ ו ן און צו יעקב רי-ןזאן, װאם א גרױםן קולםור-ליםןראדישן װערם. •■ א. פ ר י דקי ן זןצם״איבןר אלן ײדיש * ״יא ןרנבורנם ראםאן ,דער רײםער׳ /־ <זטש).