Literarishe bleter · 1926-05-18 · 111 (18.5.1926) · p. Seite 410

111 .זא ליטערארישע בלעטער 410 דדישן קונםש-טןאטן־. *ו דןר *ייערמנ איז געקוםען אן עולם 6ין הן5ער 5 םױז. כ׳ין. ד■ ןדשטן צינל הןןבן נןלײנם די אלםנה םוו שלופ־עליגם און הי ױםף באריןנדןם .^י די קלײ,-קונםם בינע ,אזאזעל׳ אןי ארדםנעםןןרן אויף נאםט־אלן אין די נרןםןרן ירישע שטןט אלן םױלן. די ןרשםע נאםטרזל; קוםען םא־ אין לאדז• .*ד אין קאטינםקי״טעאטער (יזא־ שן) גײט איאט טיט ערםאלנ א נײן קאטןדיע .בןםעד װ• םײןרי אדער״א ק־בן םון א שװןם• טןר׳ םיטן אנטײל םין םײױ לןרנעד, ש. קוט• נןד, זײדעדםאן א. א דןזשל —ש. קוטנןד. װי אלן .םאדערנן דאםןן׳ אזוי אױך אין דער נ״ןר קאםןדיע צ־גנם זיך באזונדןדם אוים ש. קום נןר. ע־ איז א נאטם-נןבענשםןד א־טלםש װאס װאדט נ׳■.,־ אױף א נישן טעאםער אין נוש; רעםע־שוא־ .^י נאך .יאשקן םוזלקאנם׳ װןרט אי*ט אין םקאלא־טןאםער (װאדשן) אױםגע- םלרט א קאםעדיע ,די םוםן נײש׳, באארבעם 8,. ם. קא־נטיע־, רעזשל ■ ה. םןנינשםין, כו־ זלק—ש. װינבןרג. דןם 10־םן האט אין װללנע באדארםט םארקיטען א םײעדלע־עד אקאדעםישער אקט םין ידישן םיזיר;אללשן אינםםיםוט. אין םאדלאג .ששן־ן״ נפינםק) איז ערשינען ם.רא£אלםקים א אלנםצעניזיריננ .ח ד ר״ (לױט ײרלשן קלאםיקעד), נןשםללם אל; דןר טליגהשןר ײדישןר כםידיע םין װ־ר דוםלאנד אין םאםקז־ן. *ו דן־ ם־ןםע זןנען *ונענעבן ם־אקשישע אנװײזוננען םאר דרא־■ םאטלשע קרײזן. דל בילדעד אדםששןלוננ םין קינםשלן־ װילהןלם װאגטןל יאלן װארשן) אלז די טןג נעשלאםן נןװא־!• .טד אין נױייארק האט אי*ש עדםאלנ די םוזיקאלישן םאןםן םון יעקב ש״םער םשיח בן־יוסף׳ (װןרםער םון ב יניש שםלםאן). אלן כארל,אװ אלז נןגרלנדןט נןװארן א קאםלטןט דודנ*וםירן דעם 50*יאדיקן ױבילײ םון ײדלשן טעאםןר. אין קאםיםןט נײןן אריו טארשםײןר םון םאדשלדןנע םלונה אין בלל. דונגם*אינםטיטו*יעם. ם׳װןרם אויך נןםלאנט ארייםצונעבן א זאטלבוך לבנוד דןם ױבללי ■ תיהױ־טעות■ אין די נוםערן 108 און 109 .ללם. בלעםער בײ די נללע ארסנאבן םון ראשנשארבאנד אײ אנשטאש םארלאנ ,שול און כוך״אננןנןגו על שי םעות .שול א ו ן ל ן ב ן/ קין םאד לאנ .שול און לעבן׳ אלז אלן ראטנשארבאגר נישטא. אביגדור עפריצער אױב דראמאטישע פאעמע אץ 4 ןןקטן •רײז 2.50 גילדן ר *ײעם־ א 1 £ כ> £ ,1 >! . 8 36 סמ1-8$2 ,8*578ז8)ײ כ ר א נ י ק דן־ דןדאק*יע שול ל. ה א כ ש ט י ן. .װןלט• לעכע׳ ןנינלם זענןן דא א שײן ביפל, אבןר ליםן־אשור און קונםם נאנץ קנאש און דאם. װאם א־ז דא — אלז םון א םשעציעלן .ה״• ראטס׳־כאראקטן־. שאדא;, םא־שםלט ז־ך• או־ך א שדכנית־בלעטל טלט ,היראטם• אםןדטןן׳, כנהונ אלן אזןלבע זשורנאלן. ,^■ ןם אלז ארױם שון דרוק א נ־ ײדישי ןננליש העביןיש װערטןר-בוך םון דןם בא• קאנט■ ײדלשן שילאלאנ אלכסנדר הא־ ק א װ י ש־ן נלו־יא־ק. דאס װןרטןר בוך א ז נעד־וקט נעװארן אין װין א־ן טזנ שו; שלום-עליכםם לע*=ן ־א־־צ־שהאםדל װײס-־וםישןדןנלרינג (םיזםק) םי-זאנרןדנןשיקש באלנןנדן םןלענראטע: .אין שאנ *ון שײיט על נכט יאר-צײם דריקן טיר אױם דל ־דישע הארןשאשנע םאםן אונזןר אל- נןם־נעם טדױןר איבן־ ז־ןר נרוםןםארלוסט פא־ איזו שאם ז אבן־ נלש טרױןרן, װײל םיר זןןן װי רי ידישן קולטור *וגלײך םיט דער דײם־וםישײ־ קולםוד און דער קילי שור שון אנדןדן נאצ־אנאליטןטן אין װללס רום־ לאנד. אנטװיקלט זלך בריט *װלשן די ד.אדן שאשנן טאםן םון םאװ-עטן־שארבאנד ־־ ײרלשן ליטעראטיד *ןװאקםט אזױ, אז ז• װןרט א טום- שן־ שא־ דער ײדלשעײ ליטןראטוד אין דןר נאנ*עד װןלט׳. שא ראונן ברײנלן. װעלכער האט לןצטנם שא־כרןננש א לעננעדע *ײש א'1 שוילן, געםלנט זיך אי*ט א■; דאשן־שא־באנד, װוהין ןד איז נעשארן זלך באקןנןןטלםן ידלשן לןבן• .^■ טא.־ק דאקאװםקי איז *ונע- שראטן ארױםצונעבן אלן ידלשןד אלבערזןצוננ א .־ײ אײ־אשעישן ראםאנןן. אין דער ערשטסר רײ קוםט: שארנאאים איםטראטל — קירא קיראללנא; נוםטאװ םלאבןר — םאלאטבא אלשאנםדאדן — טא־טא- דןן םון טאדאםקאן א■ א. קול־^טור ליטן־ארישע בלןטןר׳ האבן באקו־ םען אן אײנלאדוננ *ו דןר ןדשטןד םיןרלע- *ער ערןשנוננ-זלצוננ שון קולםוי־דאט — דןם אױםגןװײלטן ארנאן שון דןד קולטוד-אױטא־ נאםין שון דעם ײד־ישן םיןוט אלן ןםםין (־.סט- לאנד), װןלנן דא־ף שארקוםען זונטאנ רןם ס־טן יונל אלן רעװןל. די .בלעטןר׳ באנרלםן די ט־ןגןר םון דער ײדלשןר קולטור און װינשן ן ןדגיע און םארשםאנד סאד די קולטור־אינ- טןרןםן םון ײדישע םאלקם-םאםן .*ד דל הילשם־קײט םא־ דער ידלשער װעלטלעכעד שול אלן װללנע, ,װאם דןד *ןנ• םראלןר בילדמנם-קאםיםןט (*. ב. ק.) האט ארנאניזירט, *לט זלך און רלגנלט זיך און קײטלט זיך. אדיך די שראװינ׳ן האם זלך אנגעהױבן ארײנדינגלען אין דןר הילשם קײט. *ײט שױן אז די רןנלרוננ און די שטאם-שארװאלטוננןן זאלן נישט בלײבן אויםןר דן־ הילםס-קײט פאר דל ײדישן שולן. טעאטער — אין נ י ו־י א ר ק אלז םארנעקוטןן דל םײ־ ערמנ שון לײנן א םינדאטןנט־שטײן פאד א נײ ליטעראטור .^■ א. ליטװאקם .װאם גןװןן׳ (עטױדן און זנדד.ות> אלז שױן עדשלנע;. דאס בוך שאדטאנם שיל ־יכטיקן םאטן־יאלן און ט־עם- לןכע שללדערוננןן שון דער נןשיכטע םון דעד ידלשעד א־בןטער-באװןנוננ. נליכצײםלק גלש דאם בוך אײך א־נטע־ןםאנטן שדטים ־ןנן דן־ ײדלשןר קילםוד־א־בעט אין דןר פ־י־גים םון דער ײדישן־ ארבעטער־באװן- נינג, אין ־ןלכןר עד איז נןװןן א־נעד שון די װיכטיקן טועד• א•; קיןװ ןרש־נט אינניכן א גרויםןר א־טאנאך .>. ו ק - א ל נ ן ־, א-ן װעלכן ם׳נן- בען אנט־ל 22 ד־כטןר און שריבן־ װל פ-.ן ש־־בש אונז. זאג״ *ו רןד אלטאנאך צו זײן ז-ןד א אינטן־עםאנטע זוםלמנ■ ,־• לישן־א- ־ישע טשפחה װאקנש ב־ אינז נלשט נאר אי! *א״. דן־ אינטןדןם *ום ײד־שן ק־נםםלע־ ־יש; ,װא־ט ־אק־ש םון טאג *י םאג הן םצד די םלובה א־גאנען הן ם*ד די הארעיאשנן טאסן׳• ^*■ אלן *יזאטענהאננ פלטן *ענטן יאדצ־ט שון דיכשער ש. ש־ונ האש ױע־ .פא־באנד ם־ן דל רוסישע ײדן אלן ד־ששלאנד׳ אדאנזשידט א; בעדלין א הזײ־ה־אװנט. דן־ אלנש איז נעעשנש נעװאדן ביט א רןדע שון ש־עזןס שי• שא־באנד, ־לכטע־ ד׳ר יעקב שײשןל, װןלכןד האט נעשילדע־ט דאם טדאנישע לןבן או; טילש םון נדױםן ־יבשןי דןד ד־סשא־ל קעד ס־אם ס. דובנאװ האט נןשילרן־ש ד' סן־זןנלןכקײט םק דינשע־. פ־אם. י. א־כןנ- ־אלד האש נןהאלםן א רעםןדאט איבע־ ש־וגס שאעזיע. דןר דיכטער שאול טשןרני־ כא־סקי האש שאדנןל־ענט *װ־ שירים, װןל- בע ש־ונ האש אננעשדיבן קו־ץ שאר זײן שױט אלן הןברעיס ■ דע־ הזב־ה־אװנט האט ױך נןןנדיקם םיט אויטפלרן אײניקן פוזיקאלישע נםדױער-נוםןר;, װל אױך נןהע־יקע דןקלאםאציעם. .^יש־אל זאננװיל אלז לןצשנם ן־נםט קראנק גןװאד;. אין רינער . ש ד י ט א ר ג ן ׳ דרוקט זלך איצט א נין םןלין זכרונות פון ש י■ םטושניצקי. ^טאול טשןירנלכאװםקים קי• מןן קלין װארשן האט דן־װעקט דןם אינטע- ־עם *ו ז־ן שאפן. על ■י רוב אבער העדט טןן נאך אל׳ן שראזן םבח דעם ,גדיך׳ טשןר־ ניכאװםקי. םשםעות, דל אלע, װאם רײדן האבן איס גאר װ־נלק גןלײענש און דאם אױך — אטאל, *ורלק טיט א יאר 20. ־ללטאנד *ואנקארע, רןד גןװןזענןר ■־עזלדןנם שין ש־אנקרײך - האט ארױםגןלאזט ד■ ןרשטע *װײ בענדער שון זײנע -נ־ן יאד זכדונוח׳. זײ האלטן 800 בלןטעד און באהאנ־ דלןן נאד אײן יאר. דעם 1912. דל פראנ*ױױשן קר־טלקןר באװונדןרן דןם אולסערגןװײנלעכן זברון און שטישן לאניק פון ■ואנקארן, אבער קילן איבןריקע דערטן, םײ ללטןדארישן, ם־ היםטאדישן, האט דאם .װןרק נושט איןװא־שן >.יז ן־שינען .אלן אונזןר װןלט־ א אירוסטרירטןר פאםיליען־זשורנאל שא־ ללטן־אטור. קונםט. םןאםער, םאדן, םשא־ש און װןלטלןכע(?) ענינים, אונטןר