Literarishe bleter · 1926-01-29 · 91 (29.1.1926) · p. Seite 83

83 (9 .?א -♦ *ין נױ-יןרק ה#ם זין *ונםער וער ןנ*ירונג םון י■ ק*םלער און ז• נזןוו נעעםנם ע ײויםער מנריסנעטןיםענםער. וי ם*לער הסנן וןס סע■ *טערל פײן רעק#-ידט און רי ם#רםסעלוננען ג״ען *רינער זײעד םרײלעך. -♦- די מןסקװער ,רנימד,״ נים *ינט ג*ם■ םר#לן-ם#רטםעלונגען *ין ריגע. *ין רענעיםונר: ,דנוק', ,היהודי הנדחי״ (דוד ניננקי), ,המנול״ (נעיגער), ,יעקבט חלום״ ור־כנרו נער הןםםנן) ,גולם׳ (ה• לײוויק). -♦- נ#ך עסלעצע דןכן גנסטחזלירן *ץ װילנע םנריןזם *נרהם נןרעווםקי די טפ#ם און םןרט װײסער װננדערן• װאוהיןי נז* םזל הןט ױנ• זער םענפער *ין םוילן. ס׳קערן זיך *ום די *םא׳ ליקע ,גיםע״ נײםן םון ,נלזנדזםענדיקע םטערן״• די מלוכהםע ײריסע סםודיע םץ ו ו" ס ר ו ם ל * נ ד ם*רענויקט *יר םנ'נ*רײטונגס.*רנענ אויף י, ל. * ר נ ע ם ,/ין ינליס *ויף דער קײם״, געשםעלט דורך מ. רנשאלפקי, קינסםלער— י• נ• ריניק, קנמינזיטנר—*. קרײן, טענץ— װ*ולף• .♦- קננםסננטין סטנניסלנװסקי, וער דירעקסנר םון ועם בנריםסן מןםקװער קונםםיטענטעי, *יז בלינו געמנרן, *ין וער *ײם װען עד הנם רע• זשיסירם * נײע םיעםע. -+- *ין מ י נ ס ק *יז וורך וער ײוניסײל נון *ינװײסקולט *יזערגעג נן דום דרוקן * ***ולערע ניןגרנם-ע פץ *. גנלדםעדן ק ו ל ש ו ר. -♦ *ין שײנות מים דעם *כטן ינידײם םון נעי ינרזננװ ז״נען *ין דענוליקער שסעם *ין פוילן *ײנגענרדנם נעװנרן פײערלענע ענינ• כנװי*קנדעמיעם. ננזונדערם *יםננזונם זײנען גע• װען וי םײערונגען *ין ווארשע אץ *ץ ל*וז, װ*ו ם*ר םויזנטער מענסשן ה*נן רעםערירט װעגן פארשסנרבענזפ זרוננל, נוקסנוים, לעוו, ד״ר * י י ז נ ש ם * ס, י ו ם ף ר * ז ע ן, * ה ר ו ן ו ו * ל *. *. ענלעצע םײערונגען וײנען פנרגע■ קוםען *ין ראסףםנרנונד, ם*ריז, *ין *ײניקע שםזם םון *רעריקע, *רגענםינע *ון ארץ-יש-*ל. -♦- *ין ק*װנע *יז םנ-געקומען וי םײערלעכע עפענוגג פון דעד יידישעד ם*לקם**וני ו ו ע ר ס י ט ע ם• *ר#ם. לנדקין ר,*ס םיס װ*רעמע .װערסער נאגריסס די גרינדער־ן סון דער ם*לקס• *וניװערסיםעט ד״ר *םתר עלינשעװ, * שװעסטער םון דעם םנרשםנרנדנעם קריםיקער נעל״מחשבוח• נ-ם 2-םן מנסקװער מלונה־אוניװערםיםעט הןס זיך געעםנס *יידישער לינגוויםסי. ש ע ר *פסײל םונס פעי#ג#גישן פנקולטעס, נ דיר• קולינר םון הוייםים־נםנילד םײלם שוין פינזנוער די ערסער. דערװײל, דולינ דער שװערקײט *רויס• דונעסען דוםיל סעדנגנגישע קרעפםן םון די קול• סור-*נשס#לםן, זײנען נןשםימט נןר 50 ערםעי■ רעדאקציעיפיטגלידער: משה זילבורג / נחמן מײזיל ל״טערערישע בלעטער ר א נ י ▼ דנזיקע ננערקענונג פיסהעלםן, דו הער-ערס *ײלענ• נורג ז#ל זיך קענען דו די עלםערע ינרן אינגונדן מידסען זײן םוזע״. *ײלענכורג נעהעים דו יענע דײםשע שריפס• שסעלער, װ*ס הןנן ו סיםע םורשטענדעניש *ויך םדרן ײדישן לענן, ננזונדערס םורן עכס־ײדישן לענן *ץ *ונזערע לענדער. -♦ דעם?ז׳כן י*נו*ר איז עדשינען דער!•םער נומער פון רער ריגער גײער סןג־דײםוננ ,פרי• מ#רג,". *ץ נ־מדר ו-נען פ*ר#ן *רםיקלען *ון דערדײלונגען פין ו׳ר ב. זיװ, י• *םנסשו, ש. ל• דיםינן, דער םונקעלער, מ. רדזום *. *. דער נו• םכר ה#לס 6( זײסן. ךי וי רעדאקדיע פדרזינערס, הןם זי *ײנגעלודן די ןנגעזעענססע ״וישע םונלי• דיםםן *ון לינערוסן פון ריגע *ון סון *.־יסלזנד. ♦- ד#ם ריגער ,ס#לק" ערשײנס סון *ידס *ן *ונסער דער רעדוקדיע סון נערםנלדי־װ. לדדקי *ון י• שענםסאן. -♦ *ץ מילנע ה#ם ח׳זרובנל געהנלטןנפןר• לעױננ *. ד• ם. ,םון ירץ ביז לייוויק*. -♦ ,שיר#דוננען" םרעסן ױ *ױיםדונענן ון ולמונוך. -♦ ס׳איז ערשיגען די עישסע װירקלענע לעננס-געשינםע סון װילהעלס, נעשרינן פון דעם גרעםסן דײםשן מײסטער *ויף דעם נענים סון ס#• נ#ג-*פיע, עסיל לודװיג (*ײננטלעך לודװ־ג קןן). ד#ס ניך הןט *רויסנערוםן ו סענס#דיע. *ץ *ײן ס#ג זײנען פארקויפס געװןרן העכע- 25 סויזנס עקזעמפלורן (נײ * ירײז סין *ו מדרק ון עק• זעסיל*-). ננער לודװיג ה#ס דעם ערפןלג נשר םוידינט• װי װײס מעגלעך ןניעקםיװ, ה#ם לוד• װינ ױם עדשסן סןל געגענן ו יסינןלנגיש קלןרע נעשיכםע סון װילהעלם, װןרפנדיק * שײן *ויף זײן *ינעילענן װעזן *ון כןרןקםער, * קונסס אץ טעאסער• ♦ די לןדזער יידישע סעוסער׳םסודיע כעם *ונז דו םויריכםן, #ז די ד#ל פון די ססו• דיע׳םיסגליועי *יז נ־ם סנ נ#ר 40 *ון ולע ד#• סײליקן זיך *קם־װ. *ין ועם <ר#גרום פורן ערשסן עפנסלענן ורויםםריס װערן דוגעגרײס םןלגנדיקע זוכן: מקופלים םון י. ל. סרץ — *יננדעניז#דיע זעליקןװיםש• ,אין קרעםשפע׳ *ץ גײט לבנהישײן פון י• ל. ירץ, ,די דינססמויד *ון וער ע#עם— מ■ נרנרערזנן *ץ משית נן ױםף פון ג• שםײנמ*(. -♦ םוקס נןרדויס סןכסער קומם קײן *םעריקע, מאו זי מיל הולםן םניטרנגן *ין ס#רשײ• דענע שסעם• סרײלין נןרדוי *יז ון ןנגעזעענע מן׳ לערץ *ון *ירע נילדער מערן שסורק נעלויפט סון דער קריכיק. זי װעס רײדן *יבער ועם לעפן *ון סעםיקײם סון *יר גוריםסן םןסער. עס װ;רס *ויך געסלונס *ן *ויסשםעלונג פון *ירע נילדער אין * רײ שסעם *ין #מעריקע. -♦ *ין דער ,פרייהײט״ מערט שטויק *רופגערעום די *ידעע דו גר־נץ ון ורפעסער• סעוטער *ין נױ־ינרק• דו דער םר#נע הןנן זיך שוין # סך #רויסנעז#נס, װײל זי *יז ניס וזוי ישוס מ• ס׳םײנס. םיד װעלן זיך ו#ך דו ועס *וםקערן. דעם ןנ־םן י*נו#ר קומם פ#ר *ץ סןם• קװער םלונהשן ײדישן סעאסער וי ירעפיערע סון: ,דער דענםער געינם׳. עס *ױ ו נווייעםונג סון *. גןלדסודנס *. ויעםע• כ ל י ס ע ר א ט ו ר. *ין דע־ װיםנשיפסלענער נינליאםעק ,דער װענ *ום מיםן׳ איז דערשינען *לם ערשםעס בוך ון ןיהונולוננ אינער ו רײ װערק פון דער עלס• ססעד ײדישער ליסערןסור (4נ״סעד-6!-טער יןדהונ• דערס) סון מיקס עריק■ מוקס עריק דערדײלס װענן װזנדערנדיקע ײוישע פןלקםזינגער ,שיילמע• נער*, װ#ם הןנן סערםיסס *ון נעזוננען די ערשםע רןמונעןן *ובליקירס ולסע נתנ׳ידן םון ײדישע ר#• סונזן נ#ך סון פ#ד דער ערבינדוננ פון דרוק. ער וננליזירם די װידקונג פון דער ורוק-ערפינװנג *ויםן ײדישן סןלקס בוך• עס װערס *ויםםירלעך נורונולם *ון *ונליקירם ד#ס ערשםע נעדרוק• סע ״דישע נוך, ד#ס ננא־נוך. ער שרײנם װענן די ר#פ#נסישע נןװעלן, די גרזיסע נןתעלןיזופלוננ פון נז\\*סן יןיהונדערם, דעם ,פעשה״בוך״. -♦ דןס ,נייע לענן׳ *ץ ניוליסםןק, װןם גים ורוים *ונסער דער רעווקדיע פין *םח קוי• לון, פײערם ועם 2000 נוסער םון זײן וערשײנוננ. פ*ר * *ר#מ,ינץ׳דײסוננ א־ז עס נ*סת ו ױם׳סונ. -♦ וער דײםשער פילןסןף *ון מיםכיקער גרוף קייזערלינג ה#ס זיך געװענום יו *רײ נורימםע וענקעי, שײפםשםעלער *ין *•#פעסןרן, מענער *ץ פרויען, זײ ז#לן ןרויםזןנן זײער פ״■ נוננ מעגן תתינה הןנן. אידם הןט נרןף קײוערלינג פורעםנםלעכם ו װערק ,ד#ם נוך פון חתונה״, װ*ו עס ז#גן זיך ןרויס ױענן דעם ענין 24 *ערזענלענקײסן. רובינורןנןט פןגןי שדײנס *־נער די ,אינדישע חתונה־אידעולן״, וי #.עריקונער שריפסשפעלערין נוסריפ ה־ננעל *ינער ,חתונה אין רער נײעד װעלם׳ *. וו. װ. נערנורד ש#או ר,#ם קײן ורסיקל ניס *וגעשיקם, ער ה#ט נןר *וגעשיקם * *־נסערעסונטן ענםפער: ,קײן פון מעס זיך ניס דערװענן שד״נן דעם *מת *יבער זײן חתונה-נעהגםן לענן, נל זסן וײן כרוי לעבס נןך, סײון ער ה*ם זי *זוי םײנס מי כסריגדנערג. *יך *נער ה#ב מײן פרוי נים סײנם• *יך תעל לײענען *ײער ניך םיט ס*רגע:יגן, װײל *יך װײס, *ז עס מעם זײן פיל פיס אויסװײכונ• :ען *ץ תירודים—#נער איך ולײן װיל זץ־ דער־ן נ־ס נוסײליקן. -♦- דער וױלנער *רןפעםןר װיקענםיו לו• סןסלוװסקי ד.*ם *רויסגעלןזס * נוך װעגן ־שאית הנפש (ווםשפערבלענקײם}. אויף זײס 04<, ־יו ער רעום געגן דעם מענםשלענן יאוש *ץ *ע• נעמיזם, *ױ ד# *זו ז*ץ: .נוזונדערס נומערקם סען עס נײ םענםשן, װעלנע הןנן דך ד־פיל ןו• געגענן עו ז״ערע ת*װת, װי, לםשל, ועד ײד שלמה הבלך ןדער וער מןםקול ם#לםס#י, * םענפש * ניש■ םיקער דװישן די נישטיקםםע׳• עס װײזש זיך ורוים, ןז די פיפשות *יו נ*מת אומשסערבלעך. דעפ 25״סן י*נווי 26*1 מערס דער ד״םשער וינכער דון דרןםוסורג הערנערם *יילננורג 50 יןר ולס. גערהזרס הויוסמןי, ם#פ#ס מ#ן, 'י:ס *פ־דנער *ון רינורד שסרוים ה#*ן *רויםגע• 'יי'0 *ן אײסרוף, װדו עס װערם געז#;ס: לננוו וז־ יודקן ס#ג ד.#נן ז־ך די *ונסערגעשדינעוע "־■זמלם, נוי *ויםדודריקן איב זײער דדנק פןד ו״ן שיפן• זײ װילן דערנ״ *ויפםעיקזום מונן דעם י״0שן לעזער־עולם *ויף *ײנעם פון ז״נע נעסםע *יײנעי *ח דער דײםשער נינע וערםןנען דעם '׳ "לייײןר פון יעס ,דרוםוסורג. הלמאי ז#ל די