Literarishe bleter · 1925-12-18 · 85 (18.12.1925) · p. Seite 321

321 רימערארישע בלעטער 85 .זא כ ר א נ י ק סעט הילכו ארים רי משיזזה םין 6*רשט#־בענעם שיײגעי׳ וײבעו אײב^ר גיט ריכסייק. זרובבל דררקס אינט *סעײע *דסיקלען זוין ,*רבעסער-װעלס״ מעגן דעם סארששןןרבענעם ױבליציםם לע*ן כאזאנןןװיסש. אין ךער ליסע עזסיסטירס * ײדישע ״בילדוגנם״געזעלשעזס״. די דןןזיקע געזעלשמסס ה*ט שוין געעסנס מערערע ןןססײלונגען אויף דער ירמװינץ. איר םארלאגס־מיסײלונג גרײם אינס די אײסנאכע םון א נײ װערק שין דער דיכסערין *ודיקא ״מענטש און וײס״. גחוץ דעס אױ נעעםנס געװןןרן א רעםע״ רענמן״בױרןן ליים דעס םוסטער םון רזסערענסן״קרײז םון די .ליסערארישע בלעםער״, נדי זו ארגאניזירן םןילעזונגען ס*ר דער ליםװישער ײןןװינץ. אגכ איז ד*ם שוין ד&ס םינםסע רעסערענםףבױר* דאס װערט א ן םארשײדענע ער״ טער #י-גאנידרט לײס דעס מוםםער סון א־נזער קיײז. לעעטגם ה*ס דער זשור״ נאל ״קילסור״ אין שיקעג* געעםנט א לע־זיעם״ביירןן, אין װעלכן עם דארםן זיך כאפײליקן א רײ םץ די בעםסע שרײבער אץ *מעייקע. די טענ עםנס זיך אין מ־נסק * םןלערײ אץ סק*לםט.־ר״אויםשסעי לו.ג. אויף דער דאױקער אײםשסעלונג װעט אײך זײן א ססעציעי^ע ןעפײלונג םאר ײדישער מןזלעיײ אין סקילסםור. םץ אלע נרעםערע שסעם אץ פײלן קימען #ן ידיעות װעבן אײנ• *רדעגען אװגסן אין סםעעיעלע םןןדשםעלוננען לפבוד דעם 25״יעריקן שרײבער״ ײבילײ םון שלום אש. שבת דעם 12״סן דענעמבער האס געלײענס ברוך גלאימאן אץ װארשעװער ליטעראסן״שאראײן װעגן דעם ײדישן קולטורילעבן אץ ראסן״םאײבאנד. מיטװאך דעס 16 דעעעמבער איז םאיגעקומען אין װארשע א דיססוט איבער דער ײדישער פרעםע מיטן ןנסײל םון די באקאנסע ײרישע זשורנאליססן, -♦ אין *סאמעגס״ ראס זיך אננעהויבן גו דרוקן אסעריע *רסיקלען ״מײן לעכן״ םין גרשץ סיראטא, — א שילרערונג םון דעס לעבנס״װעג םץ בא• קאנסן חזן. -♦- די װארשעװער װאכבאײסונג .,באשרײאובנס״איבעסעישטימע״ גיס אא א זײט סאר ליסערז־סור און קונסט. גש זו לסובה• -♦> די װײסיוסישע סעקאיע בײם אינםסיםום סאר ליםעי־אםיריםארשוגנ אץ מינסק האס לעאסנם נעסונען אץ די ארכיװן 8 אוניבאקאנסע דראמע םין י. ל. נרץ און אויך אײניקע ניס-געדרוקטע קאםיטלען םין זײן אװסאכיאגרו• סיע. סרוי שלםית סלוים םון אאלעסםינע האם אוגעשיקט או ראבינררא״ נאס סאנארע ארײ ביכער איבערזעאונגען אץ ענגליש םון דער הענרעלשער און ײרישער ליסעראסור, דער אינדישער דיצסער האט די דאזיקע ביכער שוין נעלײעגס/ האס געדאנקט דעד סרוי און האם אײםגעדריקס זײן באװאונדערוננ סאר די *ונעשיקסע ביכער. עם זײנען געװען איבערזעאוגגען סון ביאליק און איזסקי. דאס לעמבערגער ״סאננלאס״ *נאנםירס לעאסנס א.ששאגלינײעס״ יאמאן םון דער װעלם״ליסעראסוד, װאס ער װעם אים אי*טער דרוקן אץ םאר״ זע*ינגען; דעם ,״סונעל״ סון בערנארד קעלערמאן... אבער דער סונעל איז שוין לאנג איבערגעזעגס אין ײדיש סון ש. זאקס און דערעינען אין א בוך״םארם כײם םארלזג ש. גאלדסארכ. און אײב מען האלס * שוין אץ איבערז**ן, אױ דאך בעסער *י נעמען אזא זאך, װאס איז אין ײדיש נאך ניס געװעזן. זײנען מיר דען *זוי רײך אין איבערזעצמגען? און אויך דער .מאמענט״ גיס אי*ס איער כענואס ,״יעקבס גרונעס״/ װאם אױ געגאננען אין הפשכים אין לארזעי םאנבלאם. ײרישע איבערזעצער ז צײם *ו װיםן, מאם ם׳םוס זיך אין דער ײרי״ שער ליסעראסור ז אץ כארקאװ אױ דעם 5 דעועמבער געעסנס געװארן א ײדישער מלוכישער קאמער״םעאםער. דער קינםשלערישער אנםירער םון דאז־קן םעאסער איז אםרים לויסער. עס גאסײליקן זיך אין דער קינםסלערישער אנסירובנ: י. כ. ריבאק, * קרײן, י. דאכרושץ, ל. קװיםקא און א. סעשער. *ו דער ערעםענונג װערס נעשסעלס א םורים״ששיל ״קמיג אחשורוש אין אסתי המלנה״. אלס *װײםע איעםע װעדם נעסלאנט א דראמע סון דער *ײס םון אוקראלנישן כירגער״קריג אין *ברען״ סון מ. מיאל; *לס דדיםע װערם געסלאנס א קאמ• יױלאציע םון די *װײ .שבתי צכי״״דראפעס םון שלום אש אץ יעישי זשולאװ״ סקי״ אין דעי* גרײםער פאריזער אסערע װעײס אי*ם אײםגעםירט א װערק םון ײדישן קאמסאזיסאר *נדרעי בלאך. א ײרישער זשורגאליסש האס לעזסנס כאזוכט דעס 87״יעריהן יקו׳ דעס עלםערן ברודער פין ארץ םםאלענםקי, װאם לעבס אין װין. דער בנרע״ דעװדיקער זקן האס דערצײלם םיל אינסערעסאנדע ביאגראםישע עעיזאדן *ו דעי ביאגיאםיע סון זײן .״ײנגערן״ ברודער סרץ. אבב, אױ דער אלשיסשקער אקעג• נער םון דער ײדישעד שסראך און האס סרינציסיעל גערעדס נאר דײסש פ־ס דעם זשורגאליסט, װאס האם איס באזוכם. אין װין איז די טענ געשסאיבן אץ אײגזאמקײס און עלנס דער אמאל באריפםער אמעריקאנער כויששילעו־ אין טעאסער״דירעקטעי־ םעם אדלער. סעם אדלער איז געקימען םא־ *װײ יארן קײן זזץ, זיך *ו הײלן פין א האלז• קייאבקהײם. אץ דער ערשסער צײס האס ער נאך געהאם פיסלען *ום לעבן. שסעסע־י איז עם דעם אריםען װאם אסאל עיגער גלװארן, אין אויך די הילף אױ געװארן װאם אמאל װײניקער. סוף״נליסוף איז זײן גאבצע האפעבוגג גע״ װעזן צו קריגן געלס און אהײם״פארן קײן אמעריקע. דאם געלם איז אננעקו• מען, אבער אײן סאנ נאכן סײם. אײף דער לװיה סון דעס אמאל איײ בא״ ריםםן און באליםן שוישסילער זײנען באכגעגאנגען נאר א סאר גאענםע סרײנד שײשסילער. די צײסונגען שרײבן: .אן אי־עמערע לו״יה איז שוין גאינ־ם מענלעך״... ־♦- םשה נאדיר האס אין נױ״יארק אין אקכיארן״קלוב געלײענס זײן ״ערששע״ דראמע, װאם עי• האס זי אנגעשריבן םים סך״הנל צװעלף יאר *וריק. םארים שװארצם קינסם׳סעגסער שסילס איצם אין נױ״יארק מים גרויס ערםאלג א סיעסע םין סעמיאן יישקעװיסש: ,״דער לוםט״מענסש״. די נױ״יארקער *שרײהײס״ האם ארבאניזירם איצס א גרויסן ביליגן בידער״אײסשאדקײף. די ײדישע אקאדעפישע הײם אץ רארשע שײערט אי*ס דעם ױבילײ פון איר *עניעריקלר עקסיכסענץ. א אינסליםוציע, װאס װאלס געקאנס א סך אוים״ םאן אײף דעם געבים םץ מאדסרנער ײדישער קולםור״ארבעס און אייםםאן סום זי נמעם גאי־ניעס — *חוץ סשאראדישע רעםעראסן. דארף מען עס איצס דער• מאנען. מיר סארמאנן דאך אזוי ײײניק אינםעליגענץ אץ אובזערע רײען. לאסיר כאםש מיס א מאנענדיק מארס באשװערן דאס געװיסן סון די װאס האבן און דאיםן עס האכן. אײניקע שילעי• םון דער װאי־שעװער דראמאסישער סשודיע גיכן אי*ש אין א דײ פוילישע שםעס דעקלגמא*יע״אװבסן. די אװנסן האנן ערםאלג. עס גײט עיעם פיס דעי סיטעך ארא■ מים אונזער טעאסער אץ אוילן. א6ילו די דראמאשישע ססײיע, װאס מיר האבן *זויםיל האסעגונגען אויף איר געלײגס, הויבם אױך שוין אן *ו םזיכן עקסיערימענםן אנשסאס צו כלײבן בײ סעאטער. כײם װארשעװער ארסיססן״באראײן הײבן זיך אן דעם 14 דעצעמ״ בער די הײעריקע עקזאמענם. אץ ריא־וע״זשאנעירא;בראויליע) אױ דעדשינען אין יארסוגעז־ש א בוך סון סאלידאניא לעיסעםילהא פיםן סיסל: די ײדן אין ברצזיליע. דאם בוך גגהדברלט די ראלע סץ די ײדן א־ן דער בראזיליאנישער רעױבליק םון וער צײט םון איר גרמדוננ אן♦ אין ליגלמער ״סאגבלאס״ האס ש. י• ססײני*קי אסנעדרוקט אן ארסיקל װעגן ,קאבדידאסן אויף דער נאבל״סרעמיע״. לײדער, װערס ד<ס לובי לינער כאגבלאס נים גע־יעזן אין יענער הקאבדיגאדישער אקאדעםיע, האס םײלם סינאנדער די באבל״סרעמיעס• -♦ דער רוסישער לאדױשניקאװ׳םארלאג >ץ בערלץ לאזם ארוים גלע װערק סון שלום אש אץ רוםיש. ביז איצט זײנען שוץ דערשיגען 6 בעגדער, *־וישן זײ ביכער װאס האבן זיך ערשש באװיזן אין ײדיש. (סויט״אירסײל). אץ אנסװערסן װערן געמאכם המות *ו דער גימדוגג 8ון א ײדישן ליטעראסן״ אץ זשורנאליסםן״שאראײן. . באמת *ברילאנםענע אידעע אין דער בײלאנסענעי שטאס ן אבער װער װעט זײן מיסגליד אין םאראײן ן װעי װעס װעמען אגנעמען און קװאלישיציר;? פיר װאלסן בעסער געראטן *ו גײ״דן א קלוב, װאס זאל זיך םארנעמען מיס ײדישער קולםוריארבעט *װישן דער ונם׳ װעיפענער ײײשעי־ סזרת״עםיגי־אגיעי דער ױהסיץ״קאסיסאריאס אץ אוקראלנע גיס ארויס *לע זײנע םאי״ אדדנוגגען אין אוקיאמיש און אין ײריש• אין בארדיששעװ זײנען אלע אמכ• ארגאנען בחיײב *ו קענען אוקראלניש און ײדיש, פחפת די שטאס האס א מאי יאריסעס ײדן (75 ירא*.). די םאסילת םץ םארשטארבענעס שרי&סשסעלער א. אײזענשלאס בעס אונז סעסטצושסעלן, אז זי אױ ביז אי*ם ניס געשטיצס געװאדן םון אײ״ זענשלגס״קאסיםעס אץ לאדז און די אלע קלאנגען, *ז יער רערמאנםער קאמי״