Literarishe bleter · 1925-11-20 · 81 (20.11.1925) · p. [Seite]

.יו} 40 •ת0 81?א *616161 1526ח3־!6|11 חזיס)2ססק 18*}ק0 גזזשז0231\־1 1x202008■) .36 סח1.692 ,8^823ז8^\ ,''ז£16|8 6*5(ח1.116.8״ : 80$1ז191מ1מ)1ז• 1 )[ס}£181*ז 5*ת(£^ ב י ק אקסרעסיקקד״אמססיסוניזנס אךן די נײסועען זײנען דןך ניס וױנמעזן קיץ יײזדןסע הסקר״ילעזעי, װאו יעדער קרסכחנר בקסםקר ק?ן קוסזן אדן דך ססעלן... סוײיגערײ• דער ,ײדיסער *ןרלןג״ *ין בעילץ לןזס א;*ס ורר־ם די ײדישע געסיכסע סין דדבנןװ *ין דײסס אין סז ב גרער. *עײ בענדער זײנען סי־ן ןיױס דער םוראײן םין העברעןסע סרײבעי־ אין עםעריקע הןס 1יגע• סיקס שאיל םסערניכןװסקין *ו זײן סגייןריקן ײבל ן םאנה—*גןלדענע יען סיס ו געהעריקז אייםשריפס. די ם-ןנבױזישע װןכנסריסם .לע ניד% לי.ערער״ דיוקס איגס א סעייע *רס קלען סץ יענזשוסען קײעםיע אונסערן נןםןך *ליםעיןסור און יןך ײם״. א־ן כוענןס אײרעם װעט םין יןגוור 1926 ןנהײנן דערשײנען *חידש״שריםס אונסערן נןסען ״דדום״אםעריקע״. מיד מןבן כןקי&ען די נרןגייןם״בלעסער סון דעי דןזיקער אייסבובע. זײ םןכן ו גונץ גיםן אײגדרדק. זײ ז־־נען עױאםעננעשסעלס סיס סןקס און םןם, און כײ * ןגגעשסרענגסן װילן װעס געװיס םעגלעך יײן דןם ם-ןגרןם *ו םא-װידקלעכן. *רגענס־נע װערס * םאקםןר אץ אלגעםײגעם ײדישן לעבן. םןי־װןס זןל עס ניס זיץ אריך * םוקסןר אץ דער ײד שער ליסערןםורי לןםיר הןםןג <♦־ דער *רבעסער״רינג אין *םעריקע, די ברעססע ןרגוגיז**יע סון ײדישע *רבעשער אין דער װעלס, װןס נעמט *רום ביז 100.000 םיסגלידעד, ה*ם *ױיםנעגעבן ״די געשיכםע םץ *רבעסער״ריגנ״. דןם װערק איז גע״ שריבן דדרך א• ש. ז*קס און הןלס *װײ בענדעי• קןמוניקאט פון דעם פאראײן פון ײדישע און העברעלעע םארלעגער וון בוכהענדלער אין װארשע. *ךיף דער לענסעד זיזװנ *ון רזס פ*־א־ין םון ײויסג *ון הןנרםלטזנ סערלענער *יז עװיסן *נדערע נזסלוםן *נגענוסען גע-ו*-[: 1) עו < נליקירן * ן דער נסנעער .רעסע די נעסען םין די נוכרענר• לער, ניגלי&סעלן *ון .ײװ*םז .ערזןנען, װעלכע ה*נן געלעזס ■־*סעססידן זײעףע העקםלע , װי *ױך די נעסען סון די, װעלכע ה*נן ניס *ו־סנעקױסס די נ*ננ*מעס סון די נאססעלםע ניכער. עס װעלן *ויך פערעסננלעכס װעדן ר* נעמען סון די. װעלבז הןנן ניס רעססעקסירס די זונ*ים, *ו־ף װעלכע סען ה*ס זײ געס קס *סן• 2) עם <יז *ו־ך מסלזנםן נעװ*רן עו ם*-עזםענריקן זיך םים די *לע ■*רלעגעי *ון נונהענדלזר, װי *ויך מ־ם די רעדסקכיעס םון די ײדיסע זו ־םוננע;, זײ ז*לן נים ס*רקויפן די דערמ*נםע פערז*נען *ון *נסם*לםן *ױך זו־ עיםע• עם װעס *ויך נונזססעלס װע־ן נלײכעײםיק * סעס*ד*נדום *ין ד.ם פ*ר*ײן פין די פױייסע פארלעגער *ון נינהענדלער, *ז *ױך עו־ ז*ל זיען די ני־םיקז ק*נםעקװענזן. םיסםײלנײק די ד*זיקע נססלוםן ס*ר דער עסנסלעכקײם, גים די ס*ר■ װ*לס־נג די *לע נזלי-חונית די מזבלענקײט זו רענולירן זײעדע חסנונײן ניז דעם סוף סון ה• ח ד י ס ו ר װ ו לם י נ ג. רעדאקגיעיםיטגלידער: נחמן מײזיל / מלך ראװיטש רעפערענטן-קרײז ׳• ניי די מלך ראוױטש טרץ מארקיש 21 נאװעפבער—טארםשין 21 נןןװנםבער—יענדושעװ 28 נןךועםבער—בערעזע-קארטוסקע כ ר -א -♦ דוד בערנלסןן הןס לא**נס בןזיכס ײגע, װאו ער הןס געהוײסן עסלעכ־נ ס.רסר*נן אויף פןרשײדענע ליסערןרישע םעםעס. אץ דעם ריגער ״דןס סןלק״ לײענען כװר, *ו םיס גרויס איסגעדולד הןס סעז אץ ריגע געװןרס אויף כערגעלכןנס קוסען, אץ *ז זײן קוםען ה*ס אוישגערודערם ד*ס ביסל ײדישע לעכן אין ריגע. ״דוד בערגעלסןן—שרײבס דער כןריכט״ןסגעבע-—א-ז ניס דער לעק* סןר אץ *גבענומענעש ױן סון װ*רס. דור בעיגעלםןנס לעקעיע איז נילדעריש, כלי*ס סים ם$לעריש*ס*רביקע שילדערינגען, 6*רכ*סס דעם עולם פיס אירע קינססלערישע עקסשר מסןי נערגעלבןן רעדס װ״גן דער העכ־עךשני אין ײדישער ליסערגסור, *דעי ריכסיקער: װעגן ד*ס דעכרעלשע א־ן ײדישע אין אונזער ליסערןסור. ער זןגס: .פןראן שרײבער, װעלכע שרײבן אין ײדיש, ן:ער בל־יב; העכדעלש (קולכוק), זײ רײדן װעגן דער א־יביקײס, װענן נ*חי ת, און שןרקערס: שרײכער, װןס שרײבן העברעלש אין זײנען ד*ך י־דישע (סשעיניכןתםקי), — זײ ר-דן װעגן לעבעײקן הײנס, זײ שרײכן װעגן געגנ-איס. די ײױשז ש־ײבגר# װעלכע רײרן װעגן אײכיקע סעםעס, דעי־מןנען שמשון״הבכור םיס די אויסגעשסןכעבע א יגן, װעלכער איז םןראורסײלס *י כסרן זײן איםגעװײנלעק קרןסס אויף דרײען דעם אײביקן םיל״רןד׳/ אין *װײסן סײל םץ *װנס לײענס דוד בערגעלסןן זײן נןך ניש גע״ דרוקסע דער*ײלונג: ״דעד קרינקער״. דןס לײענען דויערס * שעה *כער די ג*נ*ע *ײס הןלס דוד בערגעלסןן דעם עולם אין דער ברעססער שסנוגג״. דער *װײסער סןרסרןג איז נעװען אױף דער סעמע ״די ײךי** יןעזיע״ שבת דעס 7״סן נןװעמבער. סון דער דיכסעיין אסתר שוםיןסשער — װןס בעפינס רך אי*ס מיס איר ם*ן סרץ הירשנײן אץ ןרגעגסינע, הןבן מיר ב*קוכען * סרײנדלעכן גױס מיס עהלעכע לידער. הירשבײן אין דץ סרױ גרײסן זיך אי*ס װײסער אץ װעג *רײן — ״װאיהין װײק סיר נןך נים, *כער זײער׳ זײער װײ.ז״. אין סוילוג ב. ק ל ע * ק י ן (ידןרשע) דדוקס זץ• אי*ס און רי םעג ערשײנס—לעןן קןברינם— ערינערונגען סון *יידישן דרומאסורג — * שערסל יןיה־נדערס ײדיש סעןסער אץ *םעריקע. לעןן ק־*ברץ אױ געשש*גען בײם ײדישן *סעדיקונער סע#סער כמעש םון עישסן פןג *ן ס־ן זײן אײםקוסען. ער הןס מיסגעןרבעס סיס די בעחסע ײדישע *קסיןרן סין ײדישן *מעריקונער סעאםער אץ בײנעיוען כײ *לע זײערע בעכ״ םע אויססיריננען. עם גײען ס*ר אונז דורך די קןרים־יען םץ דער *לסער *רטיםסישע- סשםחר. סעעניעל א*נסע-עס*נס?ײנען די זכרונות ס*י זעם ײיישן לעזעי אין א־־ר^שע, װעלכ-זײ איז װײניק בוקאנס כדס דער נלענעני־עיי געשיכסע םץ ײדישן סעאסער אין *נעריקע. ד*ס בוך איז געשריבן אין * קינססלערישער ם.ירס און עס לײענם זיך װי *ן אמתער רןמון. *ים ניך זײנען *זגעגעבן 16 בילדעי־ סין די װיכםיקססע סע* ער״סוע- און *רסיכסן. ד&ס גיך הןלם 340 זײמן. — אין כאסקװע אין *ענסראלי פ*רל*ג ס*- די סעלקער סין ס. ס. ם. ס. ר. (ײדישע *סשײלונג) ערש־־נס אי*ס ן כרעססןמוכיע *ו דער נעשיכסע םון דער ײדישער *רבעסעי און רעװ*לו*־*בערער בןװעגונג א-ן רוסלוגד ם*ר די ין־ן 1904—1907. דער ב*ני האלש העכער 50 דרוק״בויגן, אױ *ונויסגע״ שסעלש דורך *. קירזשניץ אונסער דער רעדאקציע פץ ס. רןשעס. עס קיפען *ריץ יוק־םעב^ן, *רםיקלען כין דעניןלססיקע *ײםונגען. *ו יעדער ס *ל אױ *־גענעבן *ן #דײנפ״ר. בײם מלוכה״ש^רל*: אין םןסקװע עקשיססירס * סזעניעלע קן״ נדסיע, װןם סארנעסס ז־ך מיש דעש עססעסישן אויםזען פון ביך. םען נעםס ןן מיסלען *רױסגעכן די כ־כער װןז שענער. םען לי׳גס *כם נים נןר אײף דער הילע״ נ#ר אױך אײשן סעקססן שריסם, #*זאצן׳ בליױן *װישן וײ װער״ סעי/ קןלןן״ציסזר, װיניעסעם, א. *ז. װ. כען שסרעבס *ו אײנסאכער שײנ״ קײם *ן ליניעס/ איבעריקע זאצקעס וכדוםה. םשה זילבורג זע*ש אי*ס איבער דעס רןםון ,״ייד זיס״ סן ליןן סײכטװאנגער און ״*װישן מענסש,״ סון מןקס״ס גןדקי. לען ב/לםןנס דרוקס לעצסנס *רםיקלען אץ דער ײדיש״סיילישעי סיעסע און ה#לם פןױלעזדנגען אין ײדישע *ק*דעסיקער״אינססיסו*יעם. מילא, *ז כעלםןנס סוס דןס, דןם אױ זיץ זוך, * ס-יװוסע זוך. ןבער די ײרישע 23 *)|5חג5161-.<* ,סח|1'\< ,״6ו)|5ח116^< סחו\1ס1ח¥<*1)?'^<ײ 18חחא)1טו0 סח1)1ס16>1 .6 ״.1ו#<—*6**1)ץ#< .61^86 .% קלימעם — יץ ״1ניגק#נר|ף״ (װןרשע, נןײ#לי*יע 53) ״