Di Yidishe eḳonomiḳ · 1939-04-01 · 6-4 (אפריל-יוני) · p. Seite 1042

279 רע8ער*טן אוןי רעגענזיעם עא£טן, זײ זאלן זײן בי־כולת א?ײן זי־ד אווםצוהאלטן. די־ נײע קאלאניעם, װאם די פיין׳־א ה$ט געגרינדעט ביזן יאר 1914, זיינען אדיבערגעגאננען צו אן עקסטענםיװן, טער דיפערענצירטן װידטשאפט׳םיםטעם, איבעררייםנדיר( מיט דעד_ביזאיצטינןעד אײנזייטירןעד שיטה פון װיינגעדטענעד׳ און םרדסים-װירטשאפט. נאך דער װעלט־ מי5חמה הייבט זיך אן א נײע תקופה, די תקו5ה פון םלאנמעסירןעד קאלאני־ זאטארישער טעטיקייט מיט א שטארקער באטייליקוננ פון נאציאנאלן קאפיטאל. די בכורה באקומט איצט דער םיםטעם פון.,געמישטער װירטשאפט״, װאס דארןז געבן דעד משפחה פולע אויםקומעניש. דעד יידישער ב>ןדן איז פון 557 קװ׳• דונאם אין 1922 אויםגעװאקםן ביז 1231,8 קװ׳־דונאמ אין 1936; די יידישעדארפישע באפעלקערונג פון 14,8 טויזנט (אין 1922) ביז 98,6 טויזנט (אין 1936), און איד אנטייל אין דעד גאנצעד יידישער באי פעלקערונג פון לאנד—פוןס/180 ביז 240/0. דעם האםטיקםטן װדקם פון דער יידישעד דאדפישער קאלאניזאציע זעען מיר אין דעד לעצטעד תקופה (1931—1935), װען עס זײנען צוגעקומען נײע 79 לאנד־ ווירטשאפטלעכע םונקטן און קארנע 57 טויזנט נפשות אין ד^רןת. װאם שײך דעמ יידישן באדן. באזיץ, וואם איז דאך דעד הויפט-תנאי םאר דעד אנטװיקלונג פון דעד יידישער קאלאניזאציע, האט דער יאדיקער צוקום פאר דער מילחטה אויםגעמאכט דורכ׳ שניטלעך 10—14 טויזנט קװ׳־דונאם, בשעת װען אין די יארן 1920—1929 איז עד געװאקםן ביז 61 טויזנט קװ-ד א י**ר; אין 1928—1932 פאלט דעד יאריקער צוקום ביז 28,6 טויזנט קװ׳ד, יידישער אגענק אויפן געביט פון לאנד־ װירטשאפטלעכעד קאלאניזאציע און 4. רעזולטאטן פון א מאנאגראפישעד טייל־ פארשוננ פון יידישע םרדםים אין 6 דאיאנען. מיר װעלן דא רעפעדירן די ערשטע 2 קאפיטלעך, װאם אין דער אונטערשטעד שורה גיבן זײ אונדז אן אויםשעפיק בילד פון דעד אנטװיקלונג פון דעד יידישער לאנדװידטשאפט אין אד׳ן־ישיראל און איד צושטאנד בײם הײנטיקן טאנ. די געשיכטע פון דער יידישער קאלאניזאציע אין ארק׳ישיראל טיילט זיך אין צװײ תקופות, װאם דער גרענעק צװישן זיי זײנען די מילחמה׳יארן. הנפ מען איז זיך נוהג דאם יאר 1870, װען ם׳איז נעגדינדעט געװארן די ערשטע לאנד־ װידטשאפטלעכע שול אין מקװה־ישיראל, אנצונעמען פאד דעם בדאשית פון דער נײער יידישעד קאלאניזאציע אין אדק־ ישידאל, איז פאקטיש דעד יידישער לאנדװידטשאפטלעכער יישו5 געװארן א יש עדשט אין 1882, װען מיד האבן שוין 6 לאנדווירטשאפטלעכע פונקטן מיט א באפעלקערונג פון 480 נפשות אוי־ח א שטח פון 22,5 קװ׳־דונאם. דערנאנצער צייטאפשניט ביזן םוןז פון 19טן י׳י־ה שטײט אונטערן צײכן פון באראן ראטשילדם קאלאניזיר־מעטאד, װ$ם בא• שטײט אין אײנזײטיקע, פטעט אין גאנצן אויןנ װײנגערטענער געבויטע װירטשאפטן. אין יאר 1901 זײנען די קאלאניעם פון באראן ראטשילד אדיבערגעגאננען צודער םיק״א, װעלכע האט איבערגעריםן מיטן ביזאיצטיקן אפטרופםות־סיסטעפ און גע־ שטרעבט צו םאנירן די יידישע װירט׳