Di Yidishe eḳonomiḳ · 1939-04-01 · 6-4 (אפריל-יוני) · p. Seite 960

197 דער יידישער גןםן־האנדל אין װערשע 5ון װעגעלעך 5ארקוי§ט: ארטיקע און דרומדיקע פרוכטן, גרינסן, כאלװא, שאקאלאד, קיכגעפעם, גלאז און פארצעלײ, שרײבזאכן, ביכער, זעלטענער — גאלאנטעריע. אקעגן 8ון װאליזעס, קוישן, קערבלעך — אדער §ון דער האנט <מיר װעלן זײ רו5ן ״האנטהענדלער״) װערן פארקויפט קראװאטן, גאלאנטעריע (לעדערנע און געװײנטלעכע), קאנפעקציע, זאקן און שקארפעטן, שפאנגעם און צעראטע-אויםארבעטונגען ובדומה. אין װעגעלעך-הןןגדל קומט §אר א װײטגײענדיקע םפעציאליזירונג — אין דער געגעבענער צײט (םעזאן אדער טאגצײט) װערט פארקויפט נאר אײן ארטיקל. אקעגן זשע די הענדלער, װאס 5ארקוי5ן נישט פון א װעגעלע <מען רופט זײ ״5ליער״, װײל זײ מוזן אפט מןןכן א וי5רח 5אר דער פאליצײ), פארקויפן א5ט עטלעכע ארטיקלען צוזאמען. די װעגעלעך-פארקויפער װארפן זיך אפט איבער (אפהענגיק 5ון םעזאן, 5ון די 5ארדינםט-מעגלעכקײטן אאז״װ) 5ון אײן בראנזשע צו דער צװײטער: א5ט טרע5ט, אז אין דער 5רי 5ארקויפט א ״חםדל״ 5יש, נאך מיטאג שוין אויפם אדער שרײב-מכשירים; אקעגן זשע די װאס 5ארקוי5ן 5ון דער האנט אדער 5ון קױש, האנדלען שטענדיק מיט דעם זעלבן מין םחורווג. מיר װעלן פרוװן אוי5ן בײשפיל 5ון עטלעכע װיכטיקםטע ארטיקלען 5ארשטעלן די 5ארמען, מנהגים און ארבעטם-באדינגונגען 5ון גאסן-האנדל. אויפם: דער אויפםהאנדל װערט גערעכנט װי דער הכנסהדיקםטער צװײג 5ון גאםן-האנדל, און אין םעזאן װאר5ן זיך כמעט אלע העגדלער אריבער צו דעם מיםחר. רעכענענדיק זיך מיט דעם ארבעטער-קאנםומענט, װעמען מען מוז 5ארקוי5ן װאלװל, קוי5ן די הענדלער אײן די ערגערע מינים אויפם, א5ט די ״אפ5אל״-אויפם, װאם דער קרעמער האנדלט מיט זײ ניט בדרך פלל. דער גאםן-הענדלער קױפט ניט-םארטירטע קוישן, װאם װעגן 40- 50 — 60 קיג, דערבײ זײנען די אײבערשטע שיכטן ״געםטראיעט״ מיט שענערע מינים (10 — 20 קס, און אין די נידעריקערע זײנען שוין 5אראן ערגערע, װערעמדיקע מינים אאז״װ. דער גאםן-הענדלער 5ארקוי5ט די גאנצע םחורה צו אײן פרײז, ער באמיט זיך אבער קודם-פל צו פארקוי5ן די ערגערע מינים, און דעריבער שטעלט ער אוים אויף דער 5אדערשטער זײט 5ון װעגעלע (אויף דער ״װיםטאװע״) די בעסערע מינים, אבער אונטער דער האנט, בײ דער װאג האלט ער די ערגערע• אנבאטנדיק בכן די בעסערע סחורה 5ונעם 5ראנט 5ון װעגעלע און 5ארקוי5נדיק די ערגערע פון אונטער דער האנט, קען דאס ״חסדל״ 5ארקויפן צו נידעריקערע פרײזן, וױ עם 5ארקוי5ט דער קרעמער די גוטע םחורה. זײער א5ט קלאגן זיך די קונים 5ארן קרעמער, אז אין קראם קאסט די זעלבע םחורה טײערער װי בײם ״חםדל״. די ״חםדלעך״ קוי5ן אײן בשומ5ות גרעםערע פארטיעם, א דאנק דעם באקומען זײ בײם אנגראסיםט בעםערע באדינגונגען ן בשעת א קרעמער קוי5ט דורכשניטלעך א פארטיע 5ון ארום 50 קג, הײבט זיך אן די קלענסטע קניח