Di Yidishe eḳonomiḳ · 1938-07-01 · 8-7 (יולי-אויגוסט 1938) · p. [Seite]

307 װעגן ** ק^בםטרוקטיװן פל^ן 5ון הילף 2צר די פוי?ישע יידן אט די דאזיקע קרו5 74 טויזנט ײדן, װעלכצ האבן געקזובט און געדארפט אנקומען אין זזאנדל, זײנען דורך די קאנקורענטן א פ ג ע ש ט ו י ס ן געװארן צו דצר אינדוםטריע, פאקטיש אין האנטװפרק און כאלופניקערײ, דאס וזײסט אין װירטשאפט-אפטײלן מיט א נ י ד ע ר י ק ע ר ן לעבנס-סטאנדארד. •דאמ איז נאר אטײל-צרשײנונג פוןדער אלגעמײנער מאטעריעלער ירידה פון דער ײדי- שער בא8עלקערונג. מיר שטעלן דצם טראפ אויפן װארט מאטצריעלער, װײל 8ון םאציאלן שטאנדפונקט האלטן מיר די דאזיקע ערשײנונג §אר א געזונטער און געוװנטשענער. §ון דער מאטעריצלער ירידה װעט גצװים לנידן דער יידישער יחיז״ן §ון דער אינדוםטריאליזאציצ פון דער ײדישער באפעל- קערונג װעט געװים געװינען דער יידישער פלל, װאס זײן פאזיציע װעט דורך דעם װערן פעםטער און זיכערער. אויך אין דער אינדוסטריע איז §אראן א דיפערענץ צװישן דעם ײדישן זאל- און §אקטישן צװואקם. דא איז אבער קלאר, אז ס׳האט פשוט ניט גע- קלעקט בײ יידן קײן עלעמענטן אויף צו דעקן דעם גאנצן זאל-צװואקם. מיר האבן דאך שוין געזצן, אז זײ האבן דער אינדוםטריע אפגעגעבן א גאנץ באדײטיקן טײל עקאנאמיש אקטױוע §ונעם זאל-צװואקס אין האנדל. בײם באטראכטן די צװײ טאבעלעם האבן מיר געמוזט ארויסגײן §ון דער הנחה, אז דער וװקם פון די באשעפטיקטע אין האנדל און אינדוםטריצ האט געשטימט מיט דעם וװקס פון האנדלס־אוױזקער און אינדוס- טריע-פראדוקציע. ם׳איז שװער צו מעסטן און צו געפיגען די קארעלאציצ צװישן דעם וװקס §ון א װירטשאפטצװײג און דעם וװקם פון דצר צאל מענטשן, װאס דארפן צוקומען, כדי אויסצופירן די אויםגעװאקסענע אויםגאבעס. א פריארי קאן מען זאגן, אז דער צוקום פון באשע5טיקטע אין א װירטשאפט- צװײג דארף זײן קלענער §ונעם צװואקם 1ון דעם װירטשאפטצװײג גו5א. װען דער האנדלם-אויםקער, זאגן מיר, װאקסט אויף א דריטל, הײםט עם נאך ניט, אז אויך די צאל באשעפטיקטע אין האנדל מוז װאקםן אויף א דריטל. דאם זעלבע אין דער אינדוסטריע. די פראדוקציע װערט גאנץ אפט פארגרע- םערט אן א צוקום פון באשע§טיקטע, אפילו װען ס׳װערן ניט אײנגעפירט קײן נײע טעכנישע פארבעםערונגען. פוילן לעבט איבער א צײט, װען דער וװקס פון באשע8טיקטצ אין האנדל און אין דער אינדוסטריע יאגט גאנץ שטארק אריבער דצם וװקס פון די דאזיקע װירטשאפט-אפטײלן. דער באדײ- טיקער וװקס §ון יידן אין האנדל און אינדוםטריע און דער נאך מער באדײ• טיקער וװקם 8ון ניט-יידן אין די דאזיקע װירטשא1ט-אפטײלן איז לײדצר ניט ארויםגערופן דורך א גרויםן אויפבלי אין עקאנאמישן לעבן, נאר פון דעם װאם דער צװואקם 5ון דער באפעלקערונג איז א הויכער און איז אין די יארן §ון 1921 ביז 1931 געװען נאך א םך א העכערער און די אויםװאנ- דערונג איז געװען און איז איצט א קלײנע. די קאלאםאלע איבערבא5עלקערונג אין דארף גיםט זיך אריבער אין די שטעט ארײן און פארפלײצט דעם האנדל