Di Yidishe eḳonomiḳ · 1937-06-01 · 3-2 (יוני-יולי) · p. [Seite]

23 ד#ר מורבן 5ונעם יידישן ה*נדל אין בי&ליםטןוקער ראיןון פערי8עריע 8ון זעמבראװע איז אין גאנצן א פויערישע) שפילט דער מארק די ראלע 8ון א וזארץ אין עקאנאמישן ארגאניזם 5ונעם שטעטל$ די יריד־טעג באשטעטיקן עם אױף אלע סס1 פראצענט. קאנצענטרירט זיך דא דעמאלט. אלץ אוי5ן מארק, וװהין עס 5ארפארן די פויערים מיט זײערע װעגענער. מײנע 5ארשונגען אין א גאנצער רײ שטעט אין מזרח ־ גאליציע, מיט דעם זעלבן פויערישן כאראקטער פון דער קונדשא5ט, האבן באװיזן, אז די נײע ניט־ יידישע קראמען קומען אויף דערװײל על־פי־רו5 אין די זײטנגאסן, און ממילא טרע6ט צו זײ דער פויער שװערער. 5ון דאנעט נעמט זיך אג5, װאס עס דאמינירן נאך דןגרט צװישן די ניט־יידישע קראמען—דערנערונגם־קראמען, װאס זײנען אויםגערעכנט נישט אוי5ן פויער, נאר אויפן שטאטישן אײנװוינער. אבער װאם שטארקער דער קריסטלעכער האנדל דרינגט ארײן און װאס מער ער די5ערענצירט זיך לויט בראנזשעס, אלץ מער דערנעענטערט זיך די נײע ניט־ײדישע קראם צום צענטער, צום מארק. אין זעמבראװע, וװ דער פראצעם האט אין בײדע זײנע 5ארמען דערגרײכט א הױכע מדרגה, איז שוין די קאנצענטראציע 5ון די קריסטלעכע קראמען אין מארק — און זײער א5ט אין ײדישע הײזער — שטארקער וױ בײ יידן. די לעצטע שורה 5ון דער טאבעלע װײזט אונדז, אז אין מארק גע5ינט זיך א קארגע העל5ט 5ון אלע קראמען; אבער בשעת 5ון די יידישע קראמען גע5ינען זיך אין מארק נאר 42,7 פראצ/ באטרע5ט דער אנטײל 5ון די קריםטלעכע מארקקראמען צװישן אלע קריםטלעכע קראמען שוין 57,4 פראצ/ מיר האבן ניט קײן צי5ערן, װאס זאלן אילוםטרירן דעם פראצעס 5ון ארײנדרינגען אין מארק, זגבער די איצטיקע סטאדיע אילוסטרירט בולט די םפנה פון ארויסשטופן דעם יידישן האנדל 5ון מארק, און דאם הײםט 5ון ... פדױן. און אזױ װי אין זעמבראװע, איז עס אױך אין שניאדעװע, װעלכע מיר האבן אויך פון דער זײט אױסגע• 5ארשט. און מםממא איז עם אזוי אין די איבעריקע שטעטלעך 5ון ״געשטורעמטן און באלעגערטן״ ראיאן. דער םך-הפל 5ון כמותדיקן אומבײט איז א קלארער: די מאנאפאל־שטעלונג 5ון יידן אין האנדל 5ון קלײנעם שטעטל (טיקטין, בײדע טשעכאנאװצעס, טשיזשעװע) איז ענדגילטיק5ארלוירן. אין א טײל שטעטלעך זײנען די יידישע סוחרים שױן הײנט א מיעוט, אין אנדערע זײנען זײ אין פראצעם 5ון װערן א מיעוט. עם וואקםן אן אוי5הער ניט־ײדישע קראמען, עם ליקװידירן זיך אלץ מער יידישע. דאם איז דער באלאנס 5ון דער ערשטער הקו5ה נאך די געשע־ ענישן, א באלאנם, װאס איז װייט נישט 5ארענדיקט. 111 א5ילו דער קלײנשטעטלדיקער האנדל אין 6ארװאר5ענעם טיקטין באשטע־ טיקט די ריכטיקײט 5ון דיאלעקטישן געזעץ װעגן איבערגאנג 5ון פמות אין איכות. דער וװקם 5ון ניט־יידישן האנדל ברענגט מיט זיך אן אלץ װײטערע דיפערענ־ צירונג, װעלכע איז גישט װײגיק באדינגט 5ון דער סאציאלער םביבה, װאס