Di Yidishe eḳonomiḳ · 1937-05-01 · 1 (מיי) · p. [Seite]

30 י. *. ' ׳׳ אבער פון 1929 ןןײבט זיך שוין אן אויםװירקן דאס שטײגין פון די געבורטן פון די ערשטע נאך־מלחמוז׳יארן, און דאם שטײגן האלט שוין אלע יארן, 35/1934, װען ס׳איז געװען אקלײנע ירידה. װארפט מען אבער א בליק אויף די נאציאנאלע רובריקעם §ון דער טאבעלע, מערקט מען א חילוק צװישן דער אנטװיקלונג בײ די לעטן און רוםן פון אײן זײט, און בײ די יידן און דײטשן פון דער צװײטער זײט. בײ די לעטן און רוםן, װעלבע האבן א גרויסע דארפישע באפעלקערונג, האלט די צאל שילער אין די לעצטע 7 יאר אין אײן װאקםן; בײ די יידן און דײטשן פארקערט איז די צאל שילער אין די גאר לעצטע יארן שטארק געפאלן: בײ יידן פון 14.665 אין 34/1933 אויף 12.347 אין יאר 36/1935, ד״ה א ירידה אויף 16 פראצענט; בײ די דייטשן פון 8.199 אויף 6.821 אין די זעלביקע יארן, בכן א ירידה אויף 17 פראצעגט. די יידן און די דײטשן װי בפירוש שטאטישע עלעמענטן האבן 5ון אנהײב אן געגעבן שילער אין א העבערן פראצענט פון זײער אנטײל אין דער באפעלקערונג: ײדן האבן געהאט אין 23/1922 — 7,1 פראצ׳ פון אלע שילער, בעת װען אין דער באפעלקערונג האבן זײ אויםגעמאכט נאר 5 פראצענט; די דײטשן האבן געהאט 4,7 פראצ׳ §ון אלע שילער, בעת װען אין דער באפעלקערונג האבן זײ געהאט קוים 3,6 פראצ/ אין 36/1935 שטימט שוין דער פראצענט שילער §ון די דאזיקע בײדע §עלקער מער מיט זײער אנטײל אין דער באפעלקערונג. לאמיר איצטער איבערגײן צו א פראגע, װעלכע האט פאר אונדז א טי§ערן אינטערעס — צו דער §ראגע װעגן יידישע שולן. טאבעלע 11 גיט די לימודים׳שפראך §ון די יידישע שילער פאר 14 יאר. מיר זעען דא די גאנצע אנטװיקלונג §אר דער דאזיקער צײט. ראשית זעען מיר, אז שוין פון אנהײב אן האבן זיך העבער 70 פראצענט §ון יידישע קינדער געלערנט אויף ײדיש אדער העברעיש. §ון דער צװײטער זײט האבן זיך דעמאלט נזןך געלערנט העכער א§ערטל §ון אלע יידישע קינדער אין רוסיש (15,3 פראצ,) און אין דײטש.(10,1 פראצ׳). איןדער לעטישער שפראך, אין דער שפראך פון דער ארומיקער מערהײט, האבן זיך געלערנט נאר אזעלכע 3,1 פראצ׳ פון אלע ײדישע שולקינדער, און דאם אויך מסממא אין דערפער, וװ ם׳זײנען פשוט ניט געװען קײן שולן אין קײן שום אנדער שפראך. די נאציאנאלע שפראכן האלטן אין שטײגן און דערגרײכן דערצו, אז 86,9 פראצענט §ון אלע יידישע קינדער לערנען זיך אין אײנער §ון אונדזערע שפראכן. דאם איז געװען, װײזט אויס, דאם העכסטע, װאס מען האט זיך געקאנט דערשלאגן, װאם מען האט געקאנט ארויסרײםן §ון די הענט §ון דער אםימילאציע. און אינטערעסאנט, דער וװקם §ון די קינדער אין די ײדישע שולן איז די גאנצע צײט געגאנגען אוי§ן חשבון §ון דער רוסישערישול. די דײטשע אםימילאציע, הערשנדיק אין די העכערע יידישע קרײזן, טי§ער