Monatsschrift für Geschichte und Wissenschaft des Judentums · 1929-01-01 · Heft 7 · p. Seite 502

502 ihre Eltern so als Gebende und Geistspendende empfinden möchten. Und hier, wo er von den Eltern spricht, gewinnt die Sprache Klarheit, Schwung und fortreißende Gewalt. Selbstredend, daß er als wesentliches Element der geistigen Persönlichkeit des Vaters, die zu erben es gilt, nicht nur seine Thorakenntnis, sondern auch seine Stellung zu den innerjüdischen und gemeindepolitischen Fragen empfindet. Aus dem Anlaß des Heimganges des Vaters formt sich dem Verfasser ein am eigenen Erlebnis mit elementarer Wucht gleichsam als ein eben Neues empfundenes erschrecktes Fragen nachdem Geheimnis von Geburt und Tod, und er widmet dem Andenken des Vaters eine Abhandlung über die Metaphysik der Persönlichkeit und die Metaphysik der Kindschaft und Elternschaft. Hier ist die Sprache schwer, dunkel und hart mit dem Stoff ringend. Viele kluge Bemerkungen sind eingestreut über Liebe, Ehe und Zeugung. Man hätte sich diesen Teil deutlicher gewünscht, die Sprache philosophischer Denkarbeit erhebt eine Untersuchung noch nicht zum Grad philosophischer Klarheit und Gültigkeit. Sinn und Ziel des Ganzen ist der Gedanke, daß der Tod des Menschen, der als physisches Ereignis ein Fallen ins Nichts, eine Rückkehr zum Staub bedeutete, besiegt wird, durch das Geistige, das ein Geschlecht dem anderen übergibt, und daß nur in der Uebernahme des Geistigen wahrhafte Tröstung liegt; so gibt es denn eine wirkliche Schöpfung, eine wahrhafte Elternschaft und Kindschaft erst durch das Mittel des Geistes. Auf eines wäre besonders einzugehen. Es wird ein Unterschied gemacht zwischen der Thora an sich — die der Schöpfung an sich in Parallele gestellt ,wird — und der in Wort geformten Thora. Was soll das heißen ״Thora an sich‘4? Soll hier mit der präexistenten Thora des Midrasch gespielt werden? Soll hier in Gedankengängen der Gnosis gedacht werden? Soll wie einst in der Kabbalah von einem סוד der Thora geredet werden? Wir haben an Kants ״Ding an sich“ genug, uns die Zähne dran auszubeißen. Weiter: ,,Diese Thora an sich sei der Erkenntnis des Menschen entzogen, wir hätten es nur zu tun mit der in Wort eingegangenen Thora. Dieses Wort ist Gewand und verhüllt Geheimnis.“ Wie ist’s nun aber mit uns und dem Wort? Ist es nun unserem erkennenden Verstand überantwortet oder ist es, weil eines Geheimnisses Gewand, undurchdringlich? Man sehe an diesem einen Beispiel, wie schwer es wird, letztes Wollen des Verfassers zu erraten oder zu erfühlen. Aber für alle Schwierigkeiten und Rätsel wird man wieder entschädigt, wenn man im Schluß liest, wie des Sohnes Schmerz sich legte, als er mitten im Wogen der Trauer den Talmud aufschlug und in ihm las. Das heißt also, stärker als alle individuelle Tröstung ist der Trost, der aus dem Verbundensein mit der Geistesweit des Ahnen quillt. Offenbach a. M. Dienemann. Zeitschriftenschau (Auszüge) ,a) Zeitschriften ln hebräischer Sprache herausgegeben von Rabbiner Ch. L. Ehren reich. Jahrgang V, ,אוצר החיים מי יי א♦: מחקרים בתלמוד; הרב י« אדלר, י• שמואל: תקובים; הרב ש• באמברגר: :Heft 11/12, enthält גרגרים; הרב ב• עקפעלד ז״ל: הגהות לש״ס; הרב צ• הלוי הורוויץ: תשובה כהלכה; מ* א* ראפאפורט־ הארטשטיין זיל: שטתו והלוך־רוחו של רמב״ן ז״ל (פיו, ז); חי י" ע": קופות רמב״הן או רמ״בן? מ• וילנסקי: הרב יי מאהרשען: :Jahrgang VI, Heft 1, enthält .להבנת דברי ראב״ע? חי יי עי: בבתי בספרים מהר ספר "אלסודרא"? הרב יי רייכער: מקרא ומסורה; מי בי לוץ: מאמתי קורץ ק׳״ש בערבית? ש• קליין: קבוצת״יהלכות במי- סוטה; ייהערשברג: כמה נביאים; הרב חיי עהרענרייך: הלכת-למעשה; הרב ב• ש* גריגשפאן: גדרי היתר שחיטה; חיי•ע• ואחרים: השגות ותשובות; הרב חיי• עהרברייך: מלבי״ם זציל; הרב חיי• עהרברייך: הרב יק״י גריבוואלד: בבלי דירושלמ־־; הרב בי שי גריבשפאן: גדיי :Heft 2 enthält .בבתי בספרים היתר שחיטה; הרב ה• ה• טשרבוטשפקי: רבנו הרמ״א זיל; הרב ייח, זאנענפעלד, ציד גריבבערגער: השגות ותשובות; הרב ח• י• עהרעברייך ואחרים: בבותי בספרים• herausgegeben von L. Blau und S. Hevesi. Jahr- ,הצופה לחכמת ישראל מ• צ• ווייס: ספר מנהג טוב; א• שווארץ: הערות והארות למסכת :gang VIII, Heft 3/4 enthält גיטין פ״א; י• מי טולידאנו: יודיע תעלומות; ד• ש• לאווינגר: ס• דרכי הנקוד ווזנגינות; י• גאלדבערגער: בבין הסוגיא של יש אם למקרא; ר• פטאי: משורר עברי־הונגרי בלתי נודע; ד״ר• ש• ברנשטיין: לתולדות פדיון שבויים באיטליה במאה הייז• י• דגה: לגורלו של א״ב מקושט; ג• שלום3 :Jahrgang VI, Heft 2, enthält ,קריית ספר י♦ ריבקיבד:.ספרי סלוב־קו; ג• שלום: פרקים מתולדות :Heft 3 enthält .פרקים מתולדות מפרות הקבלה ספרות הקבלה*