Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1946-04-12 · 5 (12.4.1946) · p. Seite 7

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
1 (1946)
Issue
5 (12.4.1946)
Date
1946-04-12
Page
Seite 7 (sequence 22)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
61% known words query
IRI
…/7242850-8596732-10081129--048-10067863
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

2 entity mentions

woiri I r fiMjTiK, u. \rnt1 mu Fun Rajon-leim Pojsiuh A TRADICJONKLER 8EJDKR BAJ Ul KÜMBATANTN IN BAMBEROKH LAGER. Dem 15. april 1946. lojt undzor Jldlazn rechnung 14 tog in chojdesz Nlsn 5706 a re}- «er 10 ownt. lz ln dem szojn dckorlrtn lokal fun dl Jidlsze kombatanln, baj szcjn ge-, dektc tlazn, — geprawet geworn a tradlcjonclcr Sejder. Di Uten, ojsge&ztelt ln form fun a ״ches\ ale plecer bazect fun chawejrlm un »Ingeladen« gest, dem ojbnon larnemen dl forsztejer fun der UNRRA ln dl perzoncn fun Mr. Kapllongo, Mr. Miller, Mr. Black un Mr. Bcnl un mit zej ojch der dolmeczer Oeorge Her&zlibowlcz. Der ch. Wejnlk efnt dem sejder, bagrlst dl gest un glt Iber die chawejrlm Goldbcrg un Wajnsztejn dos wort far machn dem tradlcjoneln kldusz, noch welchen es bakumt doa wort der ch. Jungaztcjn. welcher dcrklert dl badajtung fun dem Jomtcw pejsach in farglajch mit dl lecte andrere iberlebnlszn. W&jter wert Ibergegebn dem ch Ooldzamd cu firn dem sejder. Dl hagode wert gelejent mit dem tradlcjoneln nlgn un wen s'kumt cu fregn dl kaszjes. meldet zieh der ch. Suchollcki un sztelt ganc moderne 4 fragn welche zajnen nojgcje andrere on- «ewejtokte lebnsfragn. OJf zajnc kaszjes entfern dl chawejrlm Jungsztcjn, Plapler un Zlnsztojn. Es wem ajngetejlt dl cen makes Jedn lojt zajne fardlnstn un men netnt zieh cum ״szulchan orech". A szejn cugegTeJte sude mit wajn un 65z un bcszaas majsc lz durchgelejent geworn a kbedlkc cajtung mit ,,telegrames״. pollttszc Jedtjes״ un ..anonsn". ojsgeflrt durch dl chawejrlm Wejnlk. Zinsztejn. Suchollcki un Ooldzamd. Der ojlom hot zieh zer aut untcrgehaltn. «ezuiiKcn farszldenn lld׳*r un zieh ganc tu•- szmak gcwlclt. In algemejn 17. gewen lebedlk un lustik. ln nvmen fun dl gest fun UNRRA. welche hobn bajgewojnt dem ganen sejder In a 10] f fun ewej mit a halber szo hot der Mr. Kapllongo. ״> sztark cufrldcner. badunkt tur der ongenem farbrachter cajt ln undzer swlwe un zajnen gegangen buzuchn dem sejder. welchen s hot ajngeordnt ..Agudat «nett ojch gewezn der Gouverneur fun Rehau Cpt. Evans, un als fartreter fun der «unter reglrung Ltn. Horn. Ojser dem zanen als fartreter fun der «tot Selp densfnen: der rechtkMfUgcr blrgermajster Fessl. welcher hot ojch farlretn dl ibrtgn bcherdn fun der sztot Selp. ojch dl fartreter fun dl artet! Hof, Marktredwlcz un Münchenberg. Cpt. Evans szllderl mit gewaltik milgefll dl traglsze läge fun di Jldn bszas dem naci rczlm un endlkt. dos di tfajtn zenen ujn mol far ale mol farbaj. Der birgerm&jster Fessl szllst zieh on ln zajn rede In dl ende werter fun Cpt. Evans. Mit dem amerlkenlszn hlmn un Hatlkwa wert dos fajerleche derefnung geszlosn. PEJSACH IN HOF. Der erszter pejsach noch der bafrajung lz gefajert geworn ln Hof. ln dl lokaln fun Jldlszn komitet. — zer fajerlech. In di szcjn dekorirte zaln zajnen gezesn arum dl specjel serwlrte scJder-tUzn, ale hofer Jldn un fun der hofer gegnt un opgcricht dem tradlcjoneln sejder. Der kantor Krauz hot geflrt dem sejder ojf a rltuel-tradicjoneln ojfn. Di sztlmung lz gewen a gehojbene. Di hofer Jldn zajnen gewen zer cufrldn mit der onweznhejt fun hojcho amcrlkancr oflcJrn — Jldn mltn rablncr Spiro berosz. Der rablncr Spiro hot ln zajn rede ongcwizn ojf der hJ.storlszer badajtung funm Jomtcw pejsach. Mit gezam״ tun JJatikwa 12 der sejder ueszlosn aeworn TIf hobn opgeklungen dl (t)srufn Jlsroek BESZANA HA/.OT BIJERUSZALAJIM י In;״ frejtccher sztimunc mim ye/ann fun Rnth Majtck Tochezakna 12 zieh der ojlom;* zcjrcer ejns fcajnacht ccpan«cn a hejm t)| FAJKRLKCilK DKKEFNUNG FUN HOiZ FUN JIDISZN KOMITET IN SELB Mitwoch dem 10 april 1940 12 der Jidlszer urmajndc in Selp ba) Hof ln a fajorlicher form IberReRObn geworn ..dos hojz fun donr jidiszn komitet.“ Noch a kuren andenk far di jidlsze Ke• falene fun dem naclrozlm. hobn bagrist ln engllsz. — fro) Cukiemum un ln Jldisz ch. GerszHnan. welcher hot ln kuren gcszlldert dl Jidlsze lajdn Cwiszn dl derszinone pest JVr lYis'1rb-Sr/d1״i־ in Marktred wie. A dank der inlcjatlw un mllhllf fun der fr 01 Sztulman. 12 ajngeordnt geworn a szener Pejsach-Sejcler far dl Marktredwicer pdn Kein mol wein mir nlt farßcsn di ers/U* sejder nacht noch der bafrajung fun 101.׳u5-llltler". 1;aj fajn gedekto tlszn. cuzamen mit nonte un eigene mit sztralende Jomtewdike penemer. hobn mir zieh Kehlt. wl amol in andrer alter heim, lurßesendik ojf a wajlc /..w ׳' *V •*«.» -K umiz<*r trojerike largangenhajt. Der »Jder hot ongenumen a Charakter fun a gemajnxome fajerung. ß' hot nlt gefeit kejn rach fun an echt Jtdlazn pejsuth: maces. morojr, rhsrojaes. un urba kojsea Ojch hobn mir gehst a choazcwn gast fun Ercc-Isroeji. welcher hot undx opgegebn a lebtndikn grus funm lebn dort. Noch der bagrlsung funm prezes fun komitet ch. 14»ndo. halt 2 referat der ch Edelnftin u d l ..Slrobol fun frajhajt un tukthze frfijhajt־. Er macht afarglajch fun mlcralm blz mldbor. un :un ..Kdcet" blzn daiczn mldbor un ruft ojs: Azoj wi Jldn fun der afrtkanlszcr mldbor hobn dergrajeh‘. zter eil Erec-lrotjl, a-ivj wein mir dich Iah der dajezer mldbor. kamen ln andrer ojsge׳■ benkter hejm... Wajter zogt der redner, dia mir stehen alt alejn ln kanaf 0JJ andrere gerechte foderungen. mit unda sztejt mit der kerafender Jtszuw fun jener z3)t jam. Wen mir wein rajn cuzamen. wein mir zieh ojch stein in dl rajen kW undMTe kemfende brider. Noch dem referat! - men eugetretn oprtchtn dem Sejder Der sumeer ojlom tun Marktredwltt un krajz Wunzldel hobn zieh mesaniejach «ewen. zingendlk hebrejisze und jidlsze frajhajts Uder bis 12 bajnacht ״*« rktredwttz. 18 IV 'S. L Edeiman. A Bazueh in Partizaner - kibuc ״TALBA“ « Dem 20 april 1948. hobn mir geh&t di gc* lcgnhajt cu baauchn — ln der baglejtung fun ch Endcwajg. Tenenbojm un a zuma- Ust — dem kibuc Scheßlltz. Der Joint direktOT her Irving Kwasznlk, welcher w&jzt aroj5 azojAl wannen interes far undzere lcbn&-probi«־mcn — iz ßrejt gewtn ojf undzer bak03ze — cu flm undz ln dermontn kibuc. Mir kumen on in kibuc 7 a zejger ownt. Ojfn hojf sztejen 2 chalucim, welche rufn tejkef arojs di menahallra fun kibuc dl chawejrlm Oewerter un Llberman. Mir wern zer waren! bagrlst. Cuerazt hobn mir bnzucht di wlrtszaft. In di 5rt?ln iz a musterhafte Ordnung un ojf undrer |ra!״e entfert nudz der chaluc. az dem Ordnung in di sztaln macht er aiejn. Wajter bazuchn mir dr wojnun<?en. mir ״tjen in dl szlof. בס lejn un 5rpll cimern un lozn nlÄZt durch di kich. Umetum herszt otcir.ung un zojbcrkejt Der Joint direkter ־ wl e? past far a KUtn baal-habals — interesirt zieh mit aiem. :׳ cufridnkajt azajnt arop fun zajn ponim un er clrlkt oj.s :..ijn anerkenun^. ..Aic ln ordmm^ ich bin hcchst cutridn״. Der :uoj sztendik ernster ch. Endcwajg, ->7.mejchlt mit a cufridnhajt fun zajn sztlkl arbet. wajl er hot doch awckßelcjgt fll ml farn ojfbo) fun kibuc. Der dozrker mensz. ken als umpartejlszer cijonfst charaktcrlzfrt wem er iz der welclier zor^t v/lrklech far In ewi.szncaji 102 ich zieh arajn in a szmues mit di chaludni un chalucot. ale zajnen azoj rujlk ojsgeglajcht. Es herszt cwlszn zej a rujiko atmoster epes ganc andersz wl in Ji lagern, zej zajnen szvjn nfszl nerwez. Men falt ojf mir niszt on wl K( wen lech ln dl lagern, zej interesirn zieh nl-szt mit kajn 0Jsn״p01U15zc fragn un wen ich mach zej ojfmerkzam ojf der meglechkejt fun a oj.wnnderung kajn Amerika — wajzn zej niszt arojs dem mindestn lnteres teres Dakern wert arojsgew1״zn a gewaltiker lnteres farn oj/boj fun Erec Isroojl , Sdbeßlitz Ia Kibuc zajnen farhan chaiucim fun Rumenie. Zakarpacka Ukraine un tun Polin, Ich freg wegn der achdus In kibuc, ojf wos Ich baJcum an ent/ertarchtdeszU mlnes Ich bin geewungen ibereugejn ojf an ander lerne, wajl Ich geftn az Ich hob do mszt gefunen dos ort far szafn a naSt pariei oder federaeje, wiche men neh leetna ba undz. wi szwomen noch a regn. Lajder mu2 tch iberraj» dem Interesadn szmues. *wajl Ich wer gtrufn fun dl iberifcc chawcjrtm- Der ch Ge werter tatt nbzt rujrn* tm nlfft kukndik ojf der szpeter szo un ojf der fohiükejt muzn mir gejn kukn di leider. Er der• kirrt mit a 520ickejt az 17 tülx eigene hetrt baarbet geworn. Der ch Ubermar. mis2t zieh ojch arajn ln geszprech, er hot a grojan plan Uber lejner! hob kajn mojre nisrt. er wil niszt szafn kajn na je federaeje oder partej. er mejnt un cholemt fun szafn a htnercucht Er rechnet niazt cu wem prerer oder farnpmen an ander 52tele. er wi: bloJ2;.nndn a hlner-farm ur. fait arajn ln a ge-> waltiker hlspajles wen er ret für. ir. Ich glcjb uz swet sswerer onkumer. wl di grladun? tun a najer partej — zog Ich Der ch. Endcwajg macht a for^lchtike ober po^ttwe bomerkung — un ich glojb im M״r endikn undzer bazueh. der zejger wajzt 10 in ownt Di chalucim farbeth unda ojf nach!mal, wos mir muzji cuhb der szpeter szo opzogn ober 20gn cu az mir wein zet nochrmol bazuchn. Mir forn op in a gehojbener sztunung, sztolc darojf. az dt jidlsze jugnt hot gefunen ir tlkun. J. E—r. FUN DER REDAKCTE. Cu Hb mangf in pfac kamen di hem• szejehim fun ..Qi gesxichte fun di Jidn in di Far. Stata" un r*A dercejiung fun a Jidiszn partiianen“ in nechstn numer. ln n: V tu un W toi di äJI kn als ׳ a ror m, to ftli em *he 'M di ren tsn szn mjl Mse :nr. iTOznd ten un wer zje- LLjnen ri*- wjt. :tjt akt. dos ibcdes. -זסו :fees folk irv^• ale iere* *ch- Ing. L Rawlcz. IVsacii baj di Kinder fun ״Szomer Naeair un ,.flror“ in Sanalorium Slriilh Sa4h tIntj <hü(lns/ifu Uin ith nntlvr ^4״• kumen ru utnlzvre kirnt er kujn Striith. Shot tnith ttehtkt cu ivn dein iutuvjdcn in dem hajntikn kenifiterim früinsitnuht. Of>pr uh hnlt iher^/cct inyjne kojther ith kvn por/et nix/t fivfinvn di ^clifrike nurtcr cu hnxzrnjhn di pnuhtfule punoratne urum der sunntnrie. Sznjti fun rnnjtn* nuikst /f '*}f/t huni nd n tojhers/his mi< di ttrojsc vmej rojte krnjen ttjfn dtuh, un mir hem di lustike s/timett jitlhx, /xjjJi.iz, utifiuri*/. klingende fun di frejleihe jun^e nivn^/eleth. l!h (rvf dem lerer w« derrijer fun di kiruler dem <h, .1. klufiun ith In/, ׳/idi mit im nrujn in n *ymues. dir hf/hrt <huh hajnt n/oj fil iideresnute frmin mi — pes/uh huj di kinder, di nlijufi, un dos interesimte kinderlehn in frilinü hidihd. sztejen furn ujniinml un kukn s/til arop ojf di hurh’ihe hihler Ues/ufu do fun dem kinstlcr-nntur. un er hnjht *nt mir cu dercejin. In die le/ie teA für pesmh hot /uh fiehext hnnivrkti hnj di kinder a liherhnfle arumjoftetti** fun Idok in undd un - ״rik. S' ix fiemorn Aebojt fun die kinder ■ jede knnicn bnxumler — (duditt! io nodd, jeder lojt ejfiefiem *til un ttesvnuik, kdej xuh in di Itejse rumerteft nodt der nrbet ketten opruen, lein oder lernen zidi in didaledames fun amedu-ncmU. Ojf pe*1uh hohn /ej fivmtufij zejer urhet mehhe zogt vjdi * ojfn tulunt un fie.v/nu1k fun di kinder. A \1wjvle jurie komisje hot hus/imt, *!*eldte arhel 1/ di *zcn*te un heute fun di do/.ikc hnucot. I ti rejdndik hojhn mir on cu aejn bar# arojf io nudd hi/ mir kumen 0/1 fur u tojer fun tfrine bejudeih, inmitn mit u motindtnoid uu <♦1׳! meter fun i/n </tvjt der ersrter ohel fun htdc uu ifn/is, /nm irf n,1i Idumen ojfn s/pie n fon. Pos hohn Aenuuht di kmucot .,Ses- /er' rm \i*z.t lonjt fttn dem u ctoi’jt tnu.iter in form fun n ho}/ mit n tarn* ־ hui kinder lifin un hrenen /ith af der hejser /nnt un dnnehn a denknud. inmitn .1 ht/jdsvr mns/t mit u ldoj*m:tj*e foti un ttjfn denkmol di merter .,^eciub Innoar hnhnhejm /»' 21«׳/ urco‘\ do< i/ di mhet fun kmucn .JX/r Chndn</* S' 1/ hnuierknsmcrt, uz chuc der nrbet, melthv httt furtiumen hnj di kinder usuth szoen in toU. hot ,/.ith jeder ׳/ujn /ohel fmj mel- (her er 1/ toll iefileth hnszvftikt in ״ksnr je lud im1', d. in ide nwrksztafo.nn der kudt. hekvrnj un in mnAnzin, weither */1ejt unter der lujtuntl fun h.!.er I), Ojser di arhetn zajnen di kinder s/.eftikt hnj di lekejes fttn forszidene Umuditn, mitn arestn lirtik ojf *nfn itorit. S'\or.t xuh filn u mnn#l in lerern weither iz muh hi/ hnjnt nisxt fiele/t Aeworn un mnjn bafilafter der <h• hfo# i/ der ejn - rit er lerer hnj di poj l i ste t i n d e r. .... Ot do n hisl nenter ctitn wnld sztejt n h dar ne xehnjde. 44) Meter lanfi, wehhe dint di kinder ul* a lisi'/al für /unheder. \ftr Aejn arajn• Ojf di ment /ejeh mir s/ejnc bilder uti cej<hnntuien fun hi*tori*/er hudujlunü — . Do iz oj<h for- Aek umen der erst ter fnjerlether pesnth* saler, n׳u lutj di szejn dekorirte tiszn hol zi<h fur/nndt und zer itrojse misipoihv fun 4/Dl kinder un bni <1 specjeln tisz di forsztejers7uft fttn l'MWA mit der najer tlirekforn Mrs. Puenntt h'roiz. Ojf 1li tis/ft m;m s un Kree Jisn/ejl• mnjn, di fitjerledtc s/timuna un inicresuntvr pnntram hobn tiehnttht dem Arojsn *ukee* fun denj M'derou'nt. Der proAnun \/ Aett'en /•)*Aeurhet und cnn*>jf~ Ae.s/elf fun Hree-Jisroejl s/<diinh ch.. ,/.clinAer Mtthnel, Fra Ji+ros'jl ojfn *til. S/t/e/1 lunA In»! ^•r 1lvur(>ef ai'jinen mit dem ih. fv7.it’ iih tus/t uekurat kejn Mi (ur der tutpo/ntt/er fnjerunA. .,Id: muz unfers/trujdoi <li lu>jptptinktn fttn pro• 4׳nnn /״ /ע<׳>/!per 1h. kluA hm: di s/tne mu/ik unter der lejtnnA fun t \lil\A <fir. //. \ itft ( 'umwelc er hot oj<h luutlnji mu /.1 jti kinstlerisrn talant ojfn khnoir h*/,nts dem /ittücn un s/juln. A */ejn hihi t/jfAefirl fun *li kinder h>jt Jetheskiel ..Acunwt Jiwej Aul o}<- re/sisirt fun ih. SelinAer. n */ejner <tu>r unter tler luj/ttnA fun th. k/nA. n>ehher hot tle/ungen .Jhtlleluju' un ״Hcep Ji*■ rnejl »ui* 1/i« r.iun" {in 4 s/tnnen). /ar- *zhlenc s/ejne dekLiUuu je* ttn /er intercmnte henrhnjtunA fun .,IhiAndu* fun 1/f. S\• fintier ttn{ 4 fust■•/ fun di klenkte kinder fun kitu alef O/vr ejn ייrtejtun# tofbn mir geh*i/,tmu* umher deseijer ttn Ittjler der dr. Osterwojl tief int zieh injder nt \zpitol tu ^urnfert! n*ni< an operavje. Af di wvnt henAen sxejne ejlbilder. nu» /.ajuen Aetujlt m J leiht - di ers/ie mitn 4/jfszrift .AlejauMltit‘' tm di imej/e 7 (hejrttl". liujm er */An xejert mir Mw//t״r tfaru*«* ntartirtdofije in itan# fttn der Aesxhhte - die inkn»uicje in Sn.m icn mitn dal am )4'*k di Im/« cunaredifes, (hmielnitki*-1>roAr1,rr,en un u ntnpe fort ale erter nm 5* za/tten netto n kremtUonutn* uu f^irnuhtuntis* histern mit H itrs/e. ln '11 r!toejttr — .1 ma/u* fun• hrv< ji*ri*'jl mu «dringen •tr%1jn Jidn fun ule ein nudt un urUm, <ii fiirbmdele hur. S/tutn. Fnttlund un Huf!- Lind. Ojf dt ttHmt di tun pm.de farhn fttn di furhbulete Un dt f:\tf\-hl0fv. Das aic u kinstleris/e he riet he arbet fun dem bu- A.ihtn arti*(. I \ \i\A /ni/arbeter Mr. D/a. /ef. tri dt kinder ruft* int!!■! Men mu/ /׳.u tuten Al! ■■ ti der her Kfok . us 4h r 4 uz. ttwnhd'tf crrÖAzn di l*ijli*/e k in der nti tmA. iris/r i* .1 ganc Au(e un 4b•s dermeafb bi fai«׳ di iirojse un >1>i4htikt ׳ arf7 / ,׳, ' ojf ale tiebitti. Fd lajstn di tu;ul ruhin n*. /ef larthneti -r >js an- ,1 ... Wir d anken /e 1׳ dem her kl stk .1, far /ti in fr. i;/■(!e<i:c <.jfn ame uu ׳ terkierun- Ai'/t. ht /ap\ /*er/nti /etinen mir *ejntttu fttn dt יztilr un ibenteaehene •halncim ojfn Aebd fun deretjtäiA. Mtr!•״׳mi/ji /e)!,'äjU'• it derjtilA .*! a17׳»׳l. * «dnöfji» rr• ׳ un Mir Ith: 4jn״ lldz ,1::■ fort •4* i vt tlf J Irr* V > e\. n '7\ «r«*p «1! ei# 31

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.